ಅಯಶ್ಚಣಕಚರ್ವಣಂ: ಕಬ್ಬಿಣದ ಕಡಲೆ ಜಗಿಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕಷ್ಟ

ಯಾರಾದರೂ ಅಸಾಧ್ಯವಾದುದನ್ನು ಹೇಳಬೇಕಾದಾಗ ನಾವು ಕಬ್ಬಿಣದ ಕಡಲೆ ಜಗಿಯುವುದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತೇವೆ. ಆ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮೊದಲ ಪದದಲ್ಲೇ ಇದೆ.

ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥ ಆರು ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸಾಲಾಗಿ ಹೇಳಿ, ಏಳನೆಯದನ್ನು ಅವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಕಷ್ಟ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಕೃಪಣನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 58 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, Against the Miser, verse 58

ವಿಷಯ: ಅಸಾಧ್ಯ ಕೆಲಸಗಳ ಪಟ್ಟಿ · A list of impossible tasks

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 34 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 34 syllables a line (exact metre name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಅಯಶ್ಚಣಕಚರ್ವಣಂ ಫಣಿಫಣಾಮಣೇಃ ಕರ್ಷಣಂ ಕರೇಣ ಗಿರಿತೋಲನಂ ಜಲನಿಧೇಃ ಪದಾ ಲಂಘನಮ್
ಪ್ರಸುಪ್ತಹರಿಬೋಧನಂ ನಿಶಿತಖಂಗಸಂಸ್ಪರ್ಶನಂ ಕದಾಚಿದಖಿಲಂ ಭವೇನ್ನ ಚ ಶಠಾದ್ಧನಸ್ಯಾರ್ಜನಮ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

अयश्चणकचर्वणं फणिफणामणेः कर्षणं करेण गिरितोलनं जलनिधेः पदा लङ्घनम्
प्रसुप्तहरिबोधनं निशितखङ्गसंस्पर्शनं कदाचिदखिलं भवेन्न च शठाद्धनस्यार्जनम्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

ayaścaṇakacarvaṇaṃ phaṇiphaṇāmaṇeḥ karṣaṇaṃ kareṇa giritolanaṃ jalanidheḥ padā laṅghanam
prasuptaharibodhanaṃ niśitakhaṅgasaṃsparśanaṃ kadācidakhilaṃ bhavenna ca śaṭhāddhanasyārjanam

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಅಯಶ್ಚಣಕಚರ್ವಣಂ (अयश्चणकचर्वणं, ayaścaṇakacarvaṇaṃ) = ಕಬ್ಬಿಣದ ಕಡಲೆ ಜಗಿಯುವುದು (ಅಯಃ ಚಣಕಚರ್ವಣಂ) (chewing iron gram (ayah chanaka-charvanam))
ಫಣಿಫಣಾಮಣೇಃ (फणिफणामणेः, phaṇiphaṇāmaṇeḥ) = ಹಾವಿನ ಹೆಡೆಯ ಮಣಿಯನ್ನು (the gem on a snake’s hood)
ಕರ್ಷಣಂ (कर्षणं, karṣaṇaṃ) = ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು (pulling out)
ಕರೇಣ (करेण, kareṇa) = ಕೈಯಿಂದ (with the hand)
ಗಿರಿತೋಲನಂ (गिरितोलनं, giritolanaṃ) = ಪರ್ವತವನ್ನು ಎತ್ತುವುದು (lifting a mountain)
ಜಲನಿಧೇಃ (जलनिधेः, jalanidheḥ) = ಸಮುದ್ರವನ್ನು (the ocean)
ಪದಾ (पदा, padā) = ಕಾಲಿನಿಂದ (on foot)
ಲಂಘನಮ್ (लङ्घनम्, laṅghanam) = ದಾಟುವುದು (crossing)
ಪ್ರಸುಪ್ತಹರಿಬೋಧನಂ (प्रसुप्तहरिबोधनं, prasuptaharibodhanaṃ) = ಮಲಗಿದ ಸಿಂಹವನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುವುದು (waking a sleeping lion)
ನಿಶಿತಖಂಗಸಂಸ್ಪರ್ಶನಂ (निशितखङ्गसंस्पर्शनं, niśitakhaṅgasaṃsparśanaṃ) = ಹರಿತ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು (touching a sharp sword)
ಕದಾಚಿದಖಿಲಂ (कदाचिदखिलं, kadācidakhilaṃ) = ಎಂದಾದರೂ ಇವೆಲ್ಲ (ಕದಾಚಿತ್ ಅಖಿಲಂ) (some day, all of it (kadachit akhilam))
ಭವೇನ್ನ (भवेन्न, bhavenna) = ಆಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಅಲ್ಲ (ಭವೇತ್ ನ) (may be, but not (bhavet na))
ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
ಶಠಾದ್ಧನಸ್ಯಾರ್ಜನಮ್ (शठाद्धनस्यार्जनम्, śaṭhāddhanasyārjanam) = ಕುಟಿಲನಿಂದ ಹಣ ಸಂಪಾದನೆ (ಶಠಾತ್ ಧನಸ್ಯ ಅರ್ಜನಂ) (earning money from a rogue (shathat dhanasya arjanam))

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಕಬ್ಬಿಣದ ಕಡಲೆ ಜಗಿಯುವುದು, ಹಾವಿನ ಹೆಡೆಯ ಮಣಿಯನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಎಳೆಯುವುದು, ಪರ್ವತ ಎತ್ತುವುದು, ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಕಾಲಿನಿಂದ ದಾಟುವುದು, ಮಲಗಿದ ಸಿಂಹವನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹರಿತ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು. ಇವೆಲ್ಲ ಎಂದಾದರೂ ಆಗಿಬಿಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಕುಟಿಲನಾದ ಜಿಪುಣನಿಂದ ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸುವುದು ಎಂದಿಗೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Chewing iron gram, pulling the gem from a snake’s hood with the hand, lifting a mountain, crossing the ocean on foot, waking a sleeping lion and touching a sharp sword. All of these may some day come to pass. But getting money out of a crafty miser never will.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಇದು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ, ಅಂದರೆ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ. ಆರು ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಪ್ರಾಣಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ ಅಥವಾ ಅಸಾಧ್ಯ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಲಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿದಾಗ ಏಳನೆಯದರ ತೂಕ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.

This is atishayokti, or exaggeration. Each of the six tasks is either dangerous or impossible. Lined up like this, they add weight to the seventh.

ಹರಿ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಹಲವು ಅರ್ಥಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಿಂಹ ಎಂದು ಪುಸ್ತಕದ ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಯೂ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಹಾವಿನ ಹೆಡೆಯ ಮಣಿ ಎಂಬುದು ಕವಿಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕಲ್ಪನೆ, ನಿಜ ಜೀವನದ ವಿಷಯ ಅಲ್ಲ.

The word hari has many senses. The book’s own footnote takes it as lion here. The gem on a snake’s hood is a poetic convention, not a matter of real life.

ಶಠ ಎಂದರೆ ಕುಟಿಲ, ಮೋಸಗಾರ. ಜಿಪುಣ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ವಿಭಾಗದ ಸಂದರ್ಭದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಖಡ್ಗ ಪದವನ್ನು ನಾಸಿಕ್ಯ ಅಕ್ಷರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅದು ಅದೇ ಪದದ ಇನ್ನೊಂದು ಬರವಣಿಗೆ.

Shatha means crafty or deceitful. The sense of miser comes from the section the verse sits in. In the print the word for sword is spelled with the nasal form, which is another way of writing the same word.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 72. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 72. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಕೆಲವು ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದು ಕಠಿಣ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಂಥ ಕಡೆ ಶ್ರಮಿಸುವ ಬದಲು ನಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ ಎಲ್ಲಿ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನೋಡುವುದು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ.

The verse accepts that some minds are very hard to change. Rather than labour there, it is wise to see where our effort bears fruit.

ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಖರ್ಚು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಲಸ ಅಂಥ ಅನುಭವ ಕೊಡಬಹುದು. ಆದರೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಹಿರಿಯರೂ ಜಿಪುಣರೇ ಎಂಬ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ತಪ್ಪಾಗಬಹುದು.

Getting expenses sanctioned in hospital administration can give such an experience. Even so, concluding that every senior is a miser may be wrong.