ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತೆ: ಹದಿನೆಂಟು ಅಧ್ಯಾಯಗಳು, ಅರ್ಥ ಸಹಿತ

॥ ಓಂ ತತ್ಸತ್ ॥

---

ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಬಗ್ಗೆ

ಮೂರು ಚಿಕ್ಕ ಬರಹಗಳು: ಈ ಗ್ರಂಥ ಏನು, ಅದನ್ನು ಏಕೆ ಓದುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅದು ಹೇಳುವ ಎರಡು ದಾರಿಗಳು. ಭಗವದ್ಗೀತೆ: ಒಂದು ಪರಿಚಯ · ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಮಹಿಮೆ · ಎರಡು ಹಾದಿಗಳು, ಅವು ತಲುಪಿಸುವ ಗುರಿ

ಭಗವದ್ಗೀತೆ: ಒಂದು ಪರಿಚಯ

ಅದು ಎಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ, ಹೇಗೆ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ, ಜನರು ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ

ಅದು ಎಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ

ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಮಹಾಭಾರತದ ಭೀಷ್ಮ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಏಳುನೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಒಂದು ಸಂವಾದ. ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸೇನೆಗಳು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ರಥವನ್ನು ಎರಡೂ ಸೇನೆಗಳ ನಡುವೆ ನಿಲ್ಲಿಸು ಎಂದು ಅರ್ಜುನ ತನ್ನ ಸಾರಥಿ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಎದುರು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಅಜ್ಜ, ಗುರುಗಳು, ನೆಂಟರು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ಅವನು ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಕೆಳಗಿಡುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಕೃಷ್ಣ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳುವುದೇ ಭಗವದ್ಗೀತೆ.

ನಾವು ಇದನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕಣ್ಣು ಕಾಣದ ರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನಿಗೆ ಸಂಜಯ ಇದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ವ್ಯಾಸರು ದಿವ್ಯದೃಷ್ಟಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಸಂಜಯನಿಗೆ ರಣರಂಗ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಸರ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಈ ಯೋಗವನ್ನು ತಾನು ಕೃಷ್ಣನಿಂದಲೇ ಕೇಳಿದೆ ಎಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ (18.75). ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಗ್ರಂಥಕ್ಕೆ ಎರಡು ಪದರಗಳು: ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯ ನಡುವೆ ಆಡಿದ ಮಾತುಗಳು ಒಂದು; ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ಆ ರಣರಂಗದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿರುವ ತಂದೆ ಇನ್ನೊಂದು.

ಅದು ತನ್ನನ್ನು ಏನೆಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ

ಪ್ರತಿ ಅಧ್ಯಾಯದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪುಷ್ಪಿಕೆ, ಅಂದರೆ ‘ಇತಿ ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾ…’ ಎಂದು ಶುರುವಾಗುವ ಸಾಲು, ಈ ಗ್ರಂಥದ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅದು ಭಗವದ್ಗೀತೆಯನ್ನು ಉಪನಿಷತ್ತು ಎನ್ನುತ್ತದೆ; ‘ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾ’, ಅಂದರೆ ‘ಬ್ರಹ್ಮದ ಅರಿವು’, ಎನ್ನುತ್ತದೆ; ‘ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರ’ ಎನ್ನುತ್ತದೆ; ಇದೆಲ್ಲವೂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಅರ್ಜುನರ ಸಂವಾದವಾಗಿ ಬಂದಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಅಧ್ಯಾಯದ ಹೆಸರೂ ‘ಯೋಗ’ ಎಂದೇ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ; ಇನ್ನೂ ಬೋಧನೆಯೇ ಶುರುವಾಗದ, ಅರ್ಜುನನ ದುಃಖದಲ್ಲೇ ಮುಗಿಯುವ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯದ್ದೂ ಕೂಡ. ಈ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಇಟ್ಟಿರುವ ಹತ್ತು ಗೀತಾ ಧ್ಯಾನ ಶ್ಲೋಕಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಒಂದು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ: ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳೇ ಹಸುಗಳು, ಭಗವದ್ಗೀತೆಯೇ ಅವುಗಳ ಹಾಲು.

ಆರಾರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ಮೂರು ಗುಂಪುಗಳು

ಹದಿನೆಂಟು ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಆರಾರರ ಮೂರು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಓದುವ ಕ್ರಮ ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದ ನಡೆದುಬಂದಿದೆ. ಮೊದಲ ಆರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಯೋಗಕ್ಕೆ, ಅಂದರೆ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸದ ದಾರಿಗೆ, ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು. ಏಳರಿಂದ ಹನ್ನೆರಡರವರೆಗಿನ ನಡುವಿನ ಆರರಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯೋಗಕ್ಕೆ, ಅಂದರೆ ಭಕ್ತಿಯ ದಾರಿಗೆ. ಹದಿಮೂರರಿಂದ ಹದಿನೆಂಟರವರೆಗಿನ ಕೊನೆಯ ಆರರಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಯೋಗಕ್ಕೆ, ಅಂದರೆ ಜ್ಞಾನದ ದಾರಿಗೆ.

ಇದು ಓದುವ ಒಂದು ಕ್ರಮವಷ್ಟೇ, ನಡುವೆ ಕಟ್ಟಿದ ಗೋಡೆಯಲ್ಲ. ಮೊದಲ ಗುಂಪಿನ ಎರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವೇ ಯಾರೂ ಕೊಲ್ಲಲಾರದ ಆತ್ಮನ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತಿಯ ಗುಂಪನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಏಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಜ್ಞಾನವಿಜ್ಞಾನಯೋಗ ಎಂದೇ ಹೆಸರು. ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಮೂರನ್ನೂ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲು ಈ ಗುಂಪುಗಳು ಓದುಗರಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಮೂರೂ ದಾರಿಗಳು ಇಡೀ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿವೆ.

ಛಂದಸ್ಸು ಮತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ

ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿವೆ: ಎಂಟೆಂಟು ಅಕ್ಷರಗಳ ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳು, ಎರಡು ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ. ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ ವಿಶ್ವರೂಪ ದರ್ಶನದಂತಹ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿವೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಾದಕ್ಕೆ ಹನ್ನೊಂದು ಅಕ್ಷರ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಲೆಕ್ಕ ಏಳುನೂರು. ಕೆಲವು ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹದಿಮೂರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಶ್ಲೋಕ ಇರುತ್ತದೆ: ಅರ್ಜುನನ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ. ಈ ಪುಟಗಳು ಏಳುನೂರರ ಲೆಕ್ಕವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ.

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು

ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರ ಮತ್ತು ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಈ ಮೂರೂ ಸೇರಿ ‘ಪ್ರಸ್ಥಾನತ್ರಯ’, ಅಂದರೆ ವೇದಾಂತದ ಮೂರು ಮೂಲ ಗ್ರಂಥಗಳು. ಹಾಗಾಗಿ ವೇದಾಂತದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಆಚಾರ್ಯರೂ ಭಗವದ್ಗೀತೆಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದು ಸಿಗುವ ಪೂರ್ಣ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರದೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದು. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಮತ್ತು ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ನೆಲೆಯಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಅರ್ಥ ಹೇಳಿದರು. ಮುಂದಿನ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಸುಬೋಧಿನೀ ಮತ್ತು ಮಧುಸೂದನ ಸರಸ್ವತಿಯವರ ಗೂಢಾರ್ಥ ದೀಪಿಕಾ ಬಹಳ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು.

ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಾಲಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕರು ಮಂಡಾಲೆ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಗೀತಾ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಬರೆದರು. ಗಾಂಧೀಜಿ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯನ್ನು ‘ಅನಾಸಕ್ತಿ ಯೋಗ’ವಾಗಿ, ಅಂದರೆ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದ ಯೋಗವಾಗಿ, ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಡಿ. ವಿ. ಗುಂಡಪ್ಪ (ಡಿವಿಜಿ) ಅವರ ‘ಜೀವನ ಧರ್ಮ ಯೋಗ’ ದಿನನಿತ್ಯದ ಬದುಕಿನ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ; ಅದೂ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಸಿರಿಯ ಒಂದು ಭಾಗ.

ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಮಹಿಮೆ

ಇದನ್ನು ಏಕೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಓದುತ್ತಾರೆ, ಯಾರು ಓದಬಹುದು

ಮಾತಿಗೆ ನಿಲುಕದ್ದು

ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಏನು ಎಂಬುದನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಲು ಯಾರಿಂದಲೂ ಆಗಿಲ್ಲ; ಹಿಂದಿನ ಆಚಾರ್ಯರೂ ತಾವು ಹೇಳಿಬಿಟ್ಟೆವು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಭಗವಂತನೇ ಇದನ್ನು ರಹಸ್ಯ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ, ರಹಸ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ರಹಸ್ಯವಾದ ಜ್ಞಾನ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ (18.63). ವೇದಗಳ ಸಾರವೆಲ್ಲ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಇದರ ಭಾಷೆ ಸರಳ. ಇದರ ಸಂಸ್ಕೃತ ಅರ್ಥವಾಗಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಅಭ್ಯಾಸ ಸಾಕು; ಎಷ್ಟೋ ಜನ ಮಕ್ಕಳಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಇದರ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಬಾಯಿಪಾಠ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಅರ್ಥದ ವಿಷಯವೇ ಬೇರೆ. ಆಯುಷ್ಯವಿಡೀ ಓದಿದರೂ ಅದರ ಕೊನೆ ಮುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ನೂರನೆಯ ಸಲ ಓದಿದ ಶ್ಲೋಕವೂ ಹಿಂದೆ ಕಾಣದ ಏನನ್ನೋ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಈ ಗ್ರಂಥ ಎಂದಿಗೂ ಹಳೆಯದಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ಥಿರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಶ್ರದ್ಧೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಓದಿದರೆ, ಇದರ ಒಂದೊಂದು ಪದಕ್ಕೂ ತೂಕವಿದೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪದವೂ ಉಪದೇಶವೇ

ಭಗವಂತನ ಬಗ್ಗೆ, ಅವನ ಸ್ವರೂಪ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಗ್ರಂಥಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಷ್ಟು ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳುವವು ಕಡಿಮೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನವು ನಡುನಡುವೆ ಲೋಕದ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಕಡೆಗೂ ಹೊರಳುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶವಲ್ಲದ ಮಾತೇ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನಬಹುದು. ವ್ಯಾಸರದ್ದು ಎಂದು ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುವ ಒಂದು ಹಳೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಇದನ್ನು ಎರಡೇ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ:

ಗೀತಾ ಸುಗೀತಾ ಕರ್ತವ್ಯಾ ಕಿಮನ್ಯೈಃ ಶಾಸ್ತ್ರವಿಸ್ತರೈಃ ।
ಯಾ ಸ್ವಯಂ ಪದ್ಮನಾಭಸ್ಯ ಮುಖಪದ್ಮಾದ್ವಿನಿಃಸೃತಾ ॥

‘ಭಗವದ್ಗೀತೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕು. ಬೇರೆ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ವಿಸ್ತಾರ ಏಕೆ ಬೇಕು? ಇದು ಸ್ವತಃ ಪದ್ಮನಾಭನ ಮುಖಕಮಲದಿಂದಲೇ ಹೊರಬಂದದ್ದು.’ ‘ಸುಗೀತಾ’ ಅಂದರೆ ‘ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ’. ಇದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪಠಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದು: ಗಮನವಿಟ್ಟು ಓದಿ, ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ಭಾವವನ್ನೂ ಅರಿತು, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು.

ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನೇ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ಅವನ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಹೇಳಿಕೊಡುವವನು ಅವನನ್ನೇ ಸೇರುತ್ತಾನೆ; ಭಗವಂತನಿಗೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ಸೇವೆ ಬೇರೊಂದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂವಾದವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವವನು ಜ್ಞಾನಯಜ್ಞದಿಂದ ಭಗವಂತನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ, ಅಸೂಯೆ ಇಲ್ಲದೆ ಇದನ್ನು ಕೇಳುವವನು ಕೂಡ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಪುಣ್ಯವಂತರ ಶುಭ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ (18.68 ರಿಂದ 18.71).

ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತೆರೆದಿದೆ

ಓದುಗನ ಹುಟ್ಟು ಯಾವುದು, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅವನ ಸ್ಥಾನ ಯಾವುದು ಎಂದು ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಕೇಳುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಅದು ಕೇಳುವುದು ಸಿದ್ಧವಾದ ಮನಸ್ಸನ್ನು: ಭಕ್ತಿ, ಕೇಳಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆ, ಅಸೂಯೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು (18.67, 18.68), ಮತ್ತು ಕೇಳುವವನ ಶ್ರದ್ಧೆ (18.71). 9.32 ರಲ್ಲಿ ಭಗವಂತ, ಬೇರೆಯವರು ಹೊರಗಿಡಬಹುದಾದವರನ್ನು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಹೆಸರಿಸುತ್ತಾನೆ: ಸ್ತ್ರೀಯರು, ವೈಶ್ಯರು, ಶೂದ್ರರು, ಮತ್ತು ಪಾಪದ ಹುಟ್ಟಿನವರು ಎನಿಸಿಕೊಂಡವರು. ಅವರೂ ತನ್ನ ಮೊರೆಹೊಕ್ಕರೆ ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. 18.46 ರಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಕೆಲಸದಿಂದಲೇ ಭಗವಂತನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನು ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಯಾರ ಕೆಲಸ ಯಾವುದೇ ಇರಲಿ, ದಾರಿ ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ

ಇದರ ಹೆಸರನ್ನಷ್ಟೇ ಕೇಳಿರುವ ಕೆಲವರು ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳ ಗ್ರಂಥ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಇದನ್ನು ಓದಿದರೆ ಮಗ ಎಲ್ಲಿ ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಸಂನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿಬಿಡುತ್ತಾನೋ ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಇದರಿಂದ ದೂರ ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಇದರ ಮೊದಲ ಕೇಳುಗನತ್ತ ನೋಡಿಯೇ ಇಲ್ಲ. ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಅರ್ಜುನ ಕ್ಷತ್ರಿಯನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿ ಬದುಕಲು ಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದ (2.5). ಉಪದೇಶದ ನಂತರ ಅವನು ಸಂನ್ಯಾಸ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡ, ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯ ಮಾಡಿದ, ಸಂಸಾರಿಯಾಗಿ ಲೋಕದಲ್ಲೇ ಬದುಕಿದ. ಹಾಗಿರುವಾಗ ಅದೇ ಗ್ರಂಥ ಮಗುವನ್ನು ಬದುಕಿನಿಂದ ದೂರ ಮಾಡಲು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?

ಹಾಗಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಲಹೆ ಇದರ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನದು. ಒಳಿತನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಭಗವದ್ಗೀತೆಯನ್ನು ಅದರ ಅರ್ಥ ಭಾವಗಳೊಂದಿಗೆ ಓದಬೇಕು, ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆ ಕುಳಿತೂ, ತಾವೇ ತಾವಾಗಿಯೂ: ‘ಪಠನ’, ಅಂದರೆ ‘ಓದುವುದು’; ‘ಮನನ’, ಅಂದರೆ ‘ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೆಲುಕು ಹಾಕುವುದು’. ಆಮೇಲೆ ಅದು ಹೇಳಿದಂತೆ ಬದುಕಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು.

ನಮಗಿರುವ ಸಮಯ

ಈ ಸಲಹೆಯ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಚಿಂತನೆ ಇದೆ. ಮನುಷ್ಯ ಜನ್ಮ ಸಿಗುವುದು ಕಷ್ಟ ಎಂದು ಹಿಂದಿನ ಆಚಾರ್ಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಭೋಗಗಳು ದುಃಖದ ಮೂಲಗಳು, ಅವಕ್ಕೆ ಆದಿಯೂ ಅಂತ್ಯವೂ ಇದೆ, ವಿವೇಕಿ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಖಪಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ (5.22). ನಮಗಿರುವ ಸಮಯವನ್ನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮುಗಿದುಹೋಗಿ ದುಃಖವನ್ನಷ್ಟೇ ಉಳಿಸುವ ವಿಷಯಗಳಿಗೇ ಕಳೆಯುವುದು ವಿವೇಕವಲ್ಲ. ಆ ಸಮಯ ಒಳ್ಳೆಯದಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಲಿ ಎಂದು ಈ ಗ್ರಂಥ ಬಯಸುತ್ತದೆ.

ಎರಡು ಹಾದಿಗಳು, ಅವು ತಲುಪಿಸುವ ಗುರಿ

ಜ್ಞಾನದ ಹಾದಿ, ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಕರ್ಮದ ಹಾದಿ ಮತ್ತು ಎರಡು ಬಗೆಯ ಸಿದ್ಧಿಗಳು

ಎರಡು ಹಾದಿಗಳು

ತನ್ನನ್ನು ತಲುಪಲು ಭಗವಂತ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಹಾದಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೂರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಅವನೇ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಹಿಂದೆಯೇ ತಾನು ಎರಡು ಬಗೆಯ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದೆ, ಸಾಂಖ್ಯರಿಗೆ ಜ್ಞಾನಯೋಗ, ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಕರ್ಮಯೋಗ (3.3). ಮೊದಲನೆಯದು ಸಾಂಖ್ಯಯೋಗ, ಅಂದರೆ ಜ್ಞಾನದ ಹಾದಿ. ಎರಡನೆಯದು ಕರ್ಮಯೋಗ, ಫಲದ ಆಸೆ ಇಲ್ಲದೆ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವ ಹಾದಿ. ಆರಾರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ಮೂರು ಗುಂಪುಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಬೋಧನೆಯನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ಕ್ರಮ ಇದು: ಆ ಗುಂಪುಗಳು ಪ್ರತಿ ಅಧ್ಯಾಯದ ಒತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ; ಈ ಎರಡು, ಸಾಧಕ ನಡೆಯಬಹುದಾದ ಎರಡು ಸಾಧನೆಯ ದಾರಿಗಳು.

ಜ್ಞಾನದ ಹಾದಿ

ಜಗತ್ತನ್ನು ಅದು ಇರುವಂತೆಯೇ ಕಾಣುವುದರಿಂದ ಸಾಂಖ್ಯಯೋಗ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲವೂ ಮರೀಚಿಕೆಯಂತೆ, ಕನಸಿನ ದೃಶ್ಯಗಳಂತೆ: ಇರುವಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ನಿಜವೆನಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಆದವು. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಗುಣಗಳೇ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿವೆ (3.28). ಹಾಗಾಗಿ ಮನಸ್ಸು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ದೇಹದ ಮೂಲಕ ಏನೇ ನಡೆದರೂ ಸಾಧಕ ‘ನಾನು ಮಾಡುವವನು’ ಎಂಬ ಭಾವವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ನೋಡುವಾಗ, ಕೇಳುವಾಗ, ತಿನ್ನುವಾಗ, ನಡೆಯುವಾಗ, ಮಲಗುವಾಗ, ಉಸಿರಾಡುವಾಗ, ‘ನಾನು ಏನನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ (5.8, 5.9).

ಅದರೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಇರುವ, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಸ್ವರೂಪನಾದ ಪರಮಾತ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಪಾಲಿಗೆ ವಾಸುದೇವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೇನೂ ಇಲ್ಲ. ‘ವಾಸುದೇವನೇ ಎಲ್ಲವೂ’ ಎಂದು ತಿಳಿದ ಅಂಥ ಮಹಾತ್ಮ ಬಹಳ ಅಪರೂಪ ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಏಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ (7.19). ಇದೇ ಸಾಂಖ್ಯಯೋಗದ ಸಾಧನೆ.

ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಕರ್ಮದ ಹಾದಿ

ಕರ್ಮಯೋಗ ಇನ್ನೊಂದು ನೆಲೆಯಿಂದ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ: ಎಲ್ಲವೂ ಭಗವಂತನದು. ಸಾಧಕ, ಭಗವಂತ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಭಗವಂತನಿಗಾಗಿ ತನ್ನ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನೂ ಫಲದ ಆಸೆಯನ್ನೂ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ; ಯಶಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ಸೋಲಿನಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಇರುತ್ತಾನೆ (2.48). ನೀರು ಅಂಟದ ತಾವರೆ ಎಲೆಯಂತೆ, ಅವನು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಅದರ ಕಲೆ ಅವನಿಗೆ ಅಂಟುವುದಿಲ್ಲ (5.10).

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಭಕ್ತಿ. ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ಕಾಯಾ ವಾಚಾ ಮನಸಾ ಅವನು ಭಗವಂತನ ಮೊರೆಹೊಗುತ್ತಾನೆ; ಭಗವಂತನ ಹೆಸರು, ಗುಣ, ಮಹಿಮೆ, ರೂಪಗಳನ್ನು ಸದಾ ನೆನೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅಂಥವನನ್ನು ಭಗವಂತ ಎಲ್ಲ ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲೂ ಅತ್ಯಂತ ನೆಲೆನಿಂತವನು ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ (6.47). ಇದೇ ನಿಷ್ಕಾಮ ಕರ್ಮಯೋಗ: ಆಸೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡುವ ಕರ್ಮ.

ಗುರಿ ಒಂದೇ, ದಾರಿಗಳು ಎರಡು

ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಗುರಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಎನ್ನುವವರು ಬಾಲಬುದ್ಧಿಯವರು, ಪಂಡಿತರಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಭಗವಂತ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದವನಿಗೆ ಎರಡರ ಫಲವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ (5.4, 5.5). ಆದರೂ ಈ ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಅವನು ಅವನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ (3.3).

ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ಒಂದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಾರ. ಗಂಗೆಯನ್ನು ದಾಟಲು ಎರಡು ದಾರಿಗಳಿರಬಹುದು; ಆದರೆ ದಾಟುವವನು ಒಂದು ಸಲಕ್ಕೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಲ್ಲೇ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಕರ್ಮವನ್ನು ಕೆಳಗಿಟ್ಟ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗೆ ಕರ್ಮದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗವಿಲ್ಲ. ಜ್ಞಾನದ ದಾರಿ ಹಾಗಲ್ಲ: ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಅರ್ಥದಂತೆ, ಅದು ಬದುಕಿನ ಎಲ್ಲ ಹಂತಗಳಲ್ಲೂ (ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲೂ) ತೆರೆದಿದೆ.

ಗೃಹಸ್ಥನಿಗೂ ಜ್ಞಾನದ ಹಾದಿ

ಭಗವಂತ ಸಾಂಖ್ಯವನ್ನು ಸಂನ್ಯಾಸ ಎಂದೂ ಕರೆಯುವುದರಿಂದ, ಅದು ಸಂನ್ಯಾಸಿಗೆ ಮಾತ್ರ, ಗೃಹಸ್ಥನಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಬೇರೆಯೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅದರ ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಿಂದ ಮೂವತ್ತನೆಯದರವರೆಗೆ ಭಗವಂತ ಜ್ಞಾನದ ದಾರಿಯನ್ನು, ಹುಟ್ಟದ ಸಾಯದ ಆತ್ಮವನ್ನು, ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದರ ನಡುವೆಯೇ ಗೃಹಸ್ಥನಾದ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡು ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ (2.18). ಆಮೇಲೆ, ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ತಾನು ಹೇಳಿದ್ದು ಸಾಂಖ್ಯದ ಬುದ್ಧಿ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ (2.39). ಆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಗೃಹಸ್ಥನಿಗೆ ಜಾಗವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಭಗವಂತ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಅದನ್ನು ಹಾಗೆ ಬೋಧಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಆಚಾರ್ಯರೂ ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಪುಟಗಳ ‘ಚಿಂತನ’ ಶ್ರೀ ಶಂಕರರ ಭಾಷ್ಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ; ಅವರು 3.3 ರ ಜ್ಞಾನನಿಷ್ಠೆ ಸಂನ್ಯಾಸ ತೆಗೆದುಕೊಂಡವರದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಈ ದಾರಿ ಕೇಳುವುದು ಇಷ್ಟೇ: ಸಾಧಕ ತಾನು ದೇಹ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬಾರದು. ಇನ್ನೂ ‘ನಾನು ಈ ದೇಹ’ ಎಂದೇ ಭಾವಿಸುವವನು ಇದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿಯಲಾರ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಕರ್ಮಯೋಗವಿಲ್ಲದೆ ಸಂನ್ಯಾಸ ಸಿಗುವುದು ಕಷ್ಟ ಎಂದೂ (5.6), ದೇಹವುಳ್ಳವರಿಗೆ ಅವ್ಯಕ್ತವನ್ನು ತಲುಪುವುದು ಕಷ್ಟ ಎಂದೂ (12.5) ಭಗವಂತ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ನಿಷ್ಕಾಮ ಕರ್ಮದ ದಾರಿ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಸುಲಭ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವನು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ, ತನ್ನನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾ ಕೆಲಸ ಮಾಡು ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ‘ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ನನ್ನನ್ನು ನೆನೆ, ಯುದ್ಧ ಮಾಡು’ (8.7).

ಎರಡು ಬಗೆಯ ಸಿದ್ಧಿಗಳು

ಎರಡೂ ದಾರಿಗಳು ‘ಸಿದ್ಧಿ’ಯ, ಅಂದರೆ ‘ಸಾಧನೆಯ ಫಲ’ದ, ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಈ ಪದವನ್ನು ಎರಡು ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ. 2.48 ರಲ್ಲಿ ‘ಸಿದ್ಧಿ’ಯನ್ನು ಅದರ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಸೋಲಿನ ಜೊತೆಗೆ ಇಟ್ಟಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿ ಎಂದರೆ ಯಶಸ್ಸು, ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳಿದರೆ ಲೋಕದ ಸಾಧನೆಗಳು (ಶ್ರೀ ಶಂಕರರು ಅಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಜ್ಞಾನಪ್ರಾಪ್ತಿ ಎಂದು ಅರ್ಥಮಾಡುತ್ತಾರೆ). 14.1 ರಲ್ಲಿ ಭಗವಂತ ‘ಪರಾ ಸಿದ್ಧಿ’ಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಮುನಿಗಳು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ತಲುಪಿದ ಪರಮ ಸಿದ್ಧಿ.

ಕೆಳಹಂತದ ಸಿದ್ಧಿಗಳು, ಅಂದರೆ ‘ಅಪರಾ ಸಿದ್ಧಿ’, ನಮಗೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತಿರುವಂಥವು: ಹಣ, ಕೀರ್ತಿ, ಬಲ, ಅಧಿಕಾರ. ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಜೊತೆಗೂ ಒಂದು ನೆರಳು ಇರುತ್ತದೆ. ಬಂದದ್ದು ಹೋಗಬಹುದು; ಹಾಗಾಗಿ ಅದನ್ನು ಪಡೆದವನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಯದಲ್ಲೇ ಬದುಕುತ್ತಾನೆ.

ಉನ್ನತ ಸಿದ್ಧಿ ಎಂದರೆ ಮುಕ್ತಿ ಕೊಡುವ ಜ್ಞಾನ, ಮೋಕ್ಷ ಜ್ಞಾನ. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ವೈರಾಗ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಆಸೆಗಳಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿ. ಅದನ್ನು ಪಡೆದವನಿಗೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಇನ್ನೇನೂ ಉಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಹಾಗಾಗಿ ಹೆದರಲು ಕಾರಣವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಭಯವನ್ನು ರಾಗ, ಕ್ರೋಧಗಳ ಜೊತೆಗೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ; ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞನಾದ ಮುನಿಗೆ ಈ ಮೂರೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತದೆ (2.56).

ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ ತಾನು ಹೊಸದೇನನ್ನೋ ಕಲಿತೆ ಎನ್ನುವುದಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಮೋಹ ಹೋಯಿತು, ತನ್ನ ನೆನಪು, ‘ಸ್ಮೃತಿ’, ಮರಳಿ ಬಂತು ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ (18.73). ಹೀಗೆ ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಮುಕ್ತಿ ಕೊಡುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ಬಂದ ಸಂಗತಿಯಂತೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಸಿಕ್ಕ ಮೇಲೆ ಅದನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಓದುವುದು; ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಗೀತಾ ಧ್ಯಾನದ ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕ ‘ನಿನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇನೆ’ ಎನ್ನುತ್ತದೆ.

ಈ ಪುಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ

ಪ್ರತಿ ಅಧ್ಯಾಯಕ್ಕೂ ಒಂದು ಪುಟವಿದೆ. ಅದು ಕನ್ನಡ, ಸಂಸ್ಕೃತ (ದೇವನಾಗರಿ) ಮತ್ತು English IAST ಎಂಬ ಮೂರು ಲಿಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪುಟ. ಅದರಲ್ಲಿ ಮೂರೂ ಲಿಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅರ್ಥಗಳಿವೆ. ಅದಲ್ಲದೆ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ತೆರೆಯಬಹುದಾದ ಚೌಕಗಳಿವೆ: ಹಲವು ಪಾರಂಪರಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಆ ಶ್ಲೋಕ ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆ ಹೇಳುವ ಮಾತು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಈಗ ಎಲ್ಲ ಏಳುನೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳಿಗೂ ಈ ರೀತಿಯ ಪುಟಗಳಿವೆ.

ಮೊದಲ ಆರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕದ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥದ ಕೆಳಗೆ ‘ಚಿಂತನ’ವೂ ಇದೆ: ಶ್ರೀ ಶಂಕರ ಭಗವತ್ಪಾದರ ಭಾಷ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಮಾತು, ಮತ್ತು ಅವರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಇಲ್ಲದೆಡೆ ಆನಂದಗಿರಿಗಳ ಹಾಗೂ ಮಧುಸೂದನ ಸರಸ್ವತಿಗಳ ಮಾತು, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ. ಉಳಿದ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿಗೂ ಅದು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಪಾರಾಯಣಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಹೇಳುವ ಹತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯ ಒಂದು ಪುಟವಿದೆ: ಗೀತಾ ಧ್ಯಾನ.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.