ಹೂ ಬಿಟ್ಟ ತೋಟಕ್ಕೆ ಒಂದು ದಿನ ಒರಟು ಕಾಲು ನುಗ್ಗಿದರೆ ವರ್ಷದ ದುಡಿಮೆ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ. ಕೋಮಲವಾದದ್ದನ್ನು ಕೆಡಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ರಮ ಬೇಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ನಾಲ್ಕು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಇಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲೂ ಒಂದು ಒರಟು ಶಕ್ತಿ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದದ್ದನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಚಾಂದ್ರೀಂ ಲೇಖಾಂ ದಶತಿ ದಶನೈರ್ದಾರುಣಃ ಸೈಂಹಿಕೇಯೋ ನವ್ಯಾಂ ವಲ್ಲೀಂ ದವದಹನಕಶ್ಚಾಂದನೀಂ ದಂದಹೀತಿ
ಅಪ್ಯುನ್ಮತ್ತಃ ಕುವಲಯಮಯೀಂ ಮಾಲಿಕಾಮಾಲುನೀತೇ ಮೂಲಾದುನ್ಮೂಲಯತಿ ನಲಿನೀಂ ದುಷ್ಟಹಸ್ತೀ ಕರೇಣ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
चान्द्रीं लेखां दशति दशनैर्दारुणः सैंहिकेयो नव्यां वल्लीं दवदहनकश्चान्दनीं दन्दहीति
अप्युन्मत्तः कुवलयमयीं मालिकामालुनीते मूलादुन्मूलयति नलिनीं दुष्टहस्ती करेण
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
cāndrīṃ lekhāṃ daśati daśanairdāruṇaḥ saiṃhikeyo navyāṃ vallīṃ davadahanakaścāndanīṃ dandahīti
apyunmattaḥ kuvalayamayīṃ mālikāmālunīte mūlādunmūlayati nalinīṃ duṣṭahastī kareṇa
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಚಾಂದ್ರೀಂ (चान्द्रीं, cāndrīṃ) = ಚಂದ್ರನ ಸಂಬಂಧದ (the moon’s)
- ಲೇಖಾಂ (लेखां, lekhāṃ) = ರೇಖೆಯನ್ನು (crescent line)
- ದಶತಿ (दशति, daśati) = ಕಚ್ಚುತ್ತದೆ (bites)
- ದಶನೈರ್ದಾರುಣಃ (दशनैर्दारुणः, daśanairdāruṇaḥ) = ಹಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಕ್ರೂರನಾದವನು (ದಶನೈಃ ದಾರುಣಃ) (the cruel one with his teeth)
- ಸೈಂಹಿಕೇಯೋ (सैंहिकेयो, saiṃhikeyo) = ಸಿಂಹಿಕೆಯ ಮಗ, ರಾಹು (Simhika’s son, Rahu)
- ನವ್ಯಾಂ (नव्यां, navyāṃ) = ಹೊಸದಾದ (young)
- ವಲ್ಲೀಂ (वल्लीं, vallīṃ) = ಬಳ್ಳಿಯನ್ನು (creeper)
- ದವದಹನಕಶ್ಚಾಂದನೀಂ (दवदहनकश्चान्दनीं, davadahanakaścāndanīṃ) = ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು, ಶ್ರೀಗಂಧದ (ದವದಹನಕಃ ಚಾಂದನೀಂ) (the forest fire, of sandalwood)
- ದಂದಹೀತಿ (दन्दहीति, dandahīti) = ಸುಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತದೆ (burns up)
- ಅಪ್ಯುನ್ಮತ್ತಃ (अप्युन्मत्तः, apyunmattaḥ) = ಮದಿಸಿದ ಅಥವಾ ಹುಚ್ಚನಾದವನೂ (ಅಪಿ ಉನ್ಮತ್ತಃ) (even a frenzied one)
- ಕುವಲಯಮಯೀಂ (कुवलयमयीं, kuvalayamayīṃ) = ನೈದಿಲೆಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ (made of water lilies)
- ಮಾಲಿಕಾಮಾಲುನೀತೇ (मालिकामालुनीते, mālikāmālunīte) = ಮಾಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ (ಮಾಲಿಕಾಂ ಆಲುನೀತೇ) (tears the garland)
- ಮೂಲಾದುನ್ಮೂಲಯತಿ (मूलादुन्मूलयति, mūlādunmūlayati) = ಬೇರಿನಿಂದ ಕಿತ್ತುಹಾಕುತ್ತದೆ (ಮೂಲಾತ್ ಉನ್ಮೂಲಯತಿ) (uproots from the root)
- ನಲಿನೀಂ (नलिनीं, nalinīṃ) = ಕಮಲದ ಗಿಡವನ್ನು (the lotus plant)
- ದುಷ್ಟಹಸ್ತೀ (दुष्टहस्ती, duṣṭahastī) = ಕೆಟ್ಟ ಆನೆ (the vicious elephant)
- ಕರೇಣ (करेण, kareṇa) = ಸೊಂಡಿಲಿನಿಂದ (with its trunk)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಕ್ರೂರನಾದ ರಾಹು ಹಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಚಂದ್ರರೇಖೆಯನ್ನು ಕಚ್ಚುತ್ತಾನೆ. ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು ಶ್ರೀಗಂಧದ ಹೊಸ ಬಳ್ಳಿಯನ್ನು ಸುಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಮದಿಸಿದ ಒಬ್ಬನು ನೈದಿಲೆಯ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೆಟ್ಟ ಆನೆ ಸೊಂಡಿಲಿನಿಂದ ಕಮಲದ ಗಿಡವನ್ನು ಬೇರಿನಿಂದ ಕಿತ್ತುಹಾಕುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Cruel Rahu bites the crescent of the moon with his teeth. The forest fire burns up the young sandalwood creeper. A frenzied one tears a garland of water lilies. The vicious elephant uproots the lotus plant with its trunk.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ರಾಹು ಚಂದ್ರನನ್ನು ನುಂಗುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಗ್ರಹಣದ ಹಳೆಯ ಕಥೆ. ಸಿಂಹಿಕೆಯ ಮಗ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಆ ಕಥೆಯಿಂದಲೇ ಬಂದದ್ದು. ಶ್ರೀಗಂಧ, ನೈದಿಲೆ ಮತ್ತು ಕಮಲ ಕವಿ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ತಂಪು ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯದ ಸಂಕೇತಗಳು.
That Rahu swallows the moon is the old story of the eclipse, and his name, son of Simhika, comes from it. Sandalwood, water lily and lotus are traditional signs of coolness and beauty in poetry.
ಇದು ನೇರವಾಗಿ ನೀತಿ ಹೇಳುವ ಶ್ಲೋಕವಲ್ಲ, ನಾಲ್ಕು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಇಡುತ್ತದೆ. ಒರಟರು ಕೋಮಲವನ್ನು ಕೆಡಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಓದುಗರೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಉನ್ಮತ್ತ ಯಾರು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಹುಚ್ಚ ಅಥವಾ ಮದಿಸಿದವ ಎಂಬ ಎರಡೂ ಅರ್ಥ ಸಾಧ್ಯ.
The verse does not state a moral, it sets down four scenes. The reader takes the hint that the rough ruin the tender. It does not say who the frenzied one is, either a madman or one in rut is possible.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 178. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 178. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಒಂದು ಹೊಸ ಯೋಜನೆ, ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗಿ ಅಥವಾ ಹೊಸದಾಗಿ ಕಲಿಯುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಇವೆಲ್ಲ ಹೊಸ ಬಳ್ಳಿಯಂತೆ. ಒಂದು ಒರಟು ಮಾತು ಅಥವಾ ಅವಮಾನದಿಂದ ಅದು ಬೇರಿನಿಂದ ಹೋಗಬಹುದು.
A new project, a new colleague, or the confidence of a student just learning are like a young creeper. One rough word or humiliation can take it out by the root.
ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಒಬ್ಬರ ಮೊದಲ ತಪ್ಪನ್ನು ತಿದ್ದುವಾಗ ಯಾವ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕು ಎಂಬ ಎಚ್ಚರ ಕಲಿಸುವವರಿಗೆ ಇರಬೇಕು. ಶಕ್ತಿ ಇದ್ದವರಿಗೆ ಕೆಡಿಸುವುದು ಸುಲಭ, ಬೆಳೆಸುವುದು ಕಷ್ಟ.
A teacher should be careful how to say it when correcting a resident’s first error. For those with strength, ruining is easy and growing is hard.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.


ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ