ದಾರಿದ್ರ್ಯದಾಯಾದಗಣಾಧಮೇನ: ಸಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ವಿಪ್ರನ ಅರ್ಜಿ

ದಾರಿದ್ರ್ಯದಾಯಾದಗಣಾಧಮೇನ ಸುಭಾಷಿತ: ಸಾಲದ ಭಾರದಿಂದ ಕುಗ್ಗಿದ ಬಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ರಾಜನ ಬಳಿ ಸಹಾಯ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ದಾರಿದ್ರ್ಯದಾಯಾದಗಣಾಧಮೇನ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಹೊರರೋಗಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಕಾಯಿಲೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಾಲದ ಭಾರವನ್ನೇ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸಾಲ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಒಳಗಿನಿಂದ ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಬಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೊಬ್ಬ ರಾಜನ ಬಳಿ ಸಹಾಯ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಅರ್ಜಿಯ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯರಾಜಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 111 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, In Praise of Kings, verse 111

ವಿಷಯ: ಸಾಲದ ಹೊರೆ ಹೊತ್ತವನ ಬೇಡಿಕೆ · A debtor’s petition to the king

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 23 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 23 syllables a line (exact metre name not confirmed)


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ದಾರಿದ್ರ್ಯದಾಯಾದಗಣಾಧಮೇನ ದೀನೋ ದ್ವಿಜೋಽರ್ಥರ್ಣಪದಾತಿಸಾತ್ಕೃತಃ
ಜಾಗರ್ತಿ ನಾಥೇ ತ್ವಯಿ ಭೋ ದ್ವಿಜಾನಾಂ ವಿಧೇಹಿ ತದ್ಯೇನ ಸುಖಂ ಭಜೇ ನೃಪ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

दारिद्र्यदायादगणाधमेन दीनो द्विजोऽर्थर्णपदातिसात्कृतः
जागर्ति नाथे त्वयि भो द्विजानां विधेहि तद्येन सुखं भजे नृप

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

dāridryadāyādagaṇādhamena dīno dvijo’rtharṇapadātisātkṛtaḥ
jāgarti nāthe tvayi bho dvijānāṃ vidhehi tadyena sukhaṃ bhaje nṛpa

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ದಾರಿದ್ರ್ಯದಾಯಾದಗಣಾಧಮೇನ (दारिद्र्यदायादगणाधमेन, dāridryadāyādagaṇādhamena) = ಬಡತನದ ಬಂಧುಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕೀಳಾದವನಿಂದ (by the vilest of the band of poverty’s kinsmen)
  • ದೀನೋ (दीनो, dīno) = ದೀನನಾದ (wretched)
  • ದ್ವಿಜೋಽರ್ಥರ್ಣಪದಾತಿಸಾತ್ಕೃತಃ (द्विजोऽर्थर्णपदातिसात्कृतः, dvijo’rtharṇapadātisātkṛtaḥ) = ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು (ದ್ವಿಜಃ), ಧನದ ಸಾಲವೆಂಬ ಕಾಲಾಳುಗಳ ವಶವಾದವನು (the Brahmin, made over to the foot-soldiers of debt)
  • ಜಾಗರ್ತಿ (जागर्ति, jāgarti) = ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರುವಾಗ (while he is awake)
  • ನಾಥೇ (नाथे, nāthe) = ಒಡೆಯನಾಗಿ (as protector)
  • ತ್ವಯಿ (त्वयि, tvayi) = ನೀನು (you)
  • ಭೋ (भो, bho) = ಓ (O)
  • ದ್ವಿಜಾನಾಂ (द्विजानां, dvijānāṃ) = ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ (of the twice-born)
  • ವಿಧೇಹಿ (विधेहि, vidhehi) = ಮಾಡು (do, arrange)
  • ತದ್ಯೇನ (तद्येन, tadyena) = ಅದನ್ನು, ಯಾವುದರಿಂದ (ತತ್ + ಯೇನ) (that, by which (tat + yena))
  • ಸುಖಂ (सुखं, sukhaṃ) = ಸುಖವನ್ನು (happiness)
  • ಭಜೇ (भजे, bhaje) = ನಾನು ಪಡೆಯುವಂತೆ (I may enjoy)
  • ನೃಪ (नृप, nṛpa) = ಓ ರಾಜನೇ (O king)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಬಡತನದ ಬಂಧುಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕೀಳಾದವನಿಂದ ಈ ದೀನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಾಲದ ಕಾಲಾಳುಗಳ ವಶವಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಓ ರಾಜನೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ನೀನು ಒಡೆಯನಾಗಿ ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರುವಾಗ, ನಾನು ಸುಖ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಏನಾದರೂ ಮಾಡು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

This wretched Brahmin has been handed over to the foot-soldiers of debt by the vilest of poverty’s kinsmen. O king, you keep watch as the protector of Brahmins, so do something by which I may find happiness.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಪದಾತಿ ಎಂದರೆ ಕಾಲಾಳು ಸೈನಿಕ. ಸಾಲ ಹಿಂದೆ ಹಿಂದೆ ಬರುವ ಕಾಲಾಳುಗಳಂತೆ ಎಂಬ ಚಿತ್ರ ಇಲ್ಲಿದೆ. ದಾಯಾದಿ ಎಂದರೆ ಪಾಲು ಕೇಳುವ ಬಂಧು. ಬಡತನವನ್ನು ಒಂದು ಮನೆತನದಂತೆ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದು ಕವಿಯ ಚುರುಕು.

Padati means a foot-soldier. The image is of debt as foot-soldiers dogging one’s steps. Dayada means a kinsman who claims a share. Picturing poverty as a family is the poet’s sting.

ಮೊದಲ ಸಾಲಿನ ಸಮಾಸಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟ ಅರ್ಥ ನಮ್ಮ ಓದಿನ ಪ್ರಕಾರವಾದುದು, ಪದಗಳ ಕೂಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಇರಬಹುದು. ಒಟ್ಟು ಭಾವ ಮಾತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟ: ಸಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮನವಿ.

The compounds in the first line are rather dense. The sense given here is our reading, and there may be some uncertainty in how the words join. The overall feeling is clear: a debt-ridden Brahmin’s petition.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 104. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 104. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವರು ಯಾರ ಬಳಿ ಹೋಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿರಬೇಕು. ರೋಗಿಯ ಹಣದ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಕೇಳುವ ಒಬ್ಬ ವೈದ್ಯರಿದ್ದರೆ ಆ ಭಾರ ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ.

Those in trouble need to know whom to approach. A doctor who listens patiently to a patient’s worry about money can lift at least some of that weight.

ಈ ಪದ್ಯ ದಾನವನ್ನೇ ನಂಬಿದ ಕಾಲದ್ದು. ಇಂದು ಸಾಲದ ಹೊರೆಯಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಬಲ್ಲವರ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಲಹೆಯನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತಿಲ್ಲ.

The verse belongs to a time that relied on charity. Today, it is sensible to take the advice of those who know when trying to climb out of debt. We are giving no financial advice here.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ