ಧನಿನೋಽಪ್ಯದಾನಭೋಗಾ: ಬಾಯಾರಿಕೆ ತಣಿಸದ ಸಮುದ್ರ

ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಾವಿಯ ಬಳಿ ಹೋದವನಿಗೆ ನೀರೇ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ ಬಾವಿ ಎಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿದ್ದರೂ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ. ಇರುವುದು ಬೇರೆ, ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಬೇರೆ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುವ ಸಂಗತಿ.

ಈ ಆರ್ಯಾ ಶ್ಲೋಕ ಸಮುದ್ರವನ್ನೇ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಜಿಪುಣ ಶ್ರೀಮಂತರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಕೃಪಣನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 43 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, Against the Miser, verse 43

ವಿಷಯ: ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸಮುದ್ರದಂತೆ ಧನಿಕ · The miserly rich as a salt sea

ಛಂದಸ್ಸು: ಆರ್ಯಾ · Arya

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಧನಿನೋಽಪ್ಯದಾನಭೋಗಾ ಗಣ್ಯಂತೇ ಧುರಿ ಮಹಾದರಿದ್ರಾಣಾಮ್
ಹಂತಿ ನ ಯತಃ ಪಿಪಾಸಾಮತಃ ಸಮುದ್ರೋಽಪಿ ಮರುರಿವ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

धनिनोऽप्यदानभोगा गण्यन्ते धुरि महादरिद्राणाम्
हन्ति न यतः पिपासामतः समुद्रोऽपि मरुरिव

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

dhanino’pyadānabhogā gaṇyante dhuri mahādaridrāṇām
hanti na yataḥ pipāsāmataḥ samudro’pi maruriva

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಧನಿನೋಽಪ್ಯದಾನಭೋಗಾ (धनिनोऽप्यदानभोगा, dhanino’pyadānabhogā) = ಶ್ರೀಮಂತರಾಗಿದ್ದೂ ದಾನ ಭೋಗ ಇಲ್ಲದವರು [ಧನಿನಃ + ಅಪಿ + ಅದಾನ + ಭೋಗಾಃ] (the rich who yet neither give nor enjoy [dhaninah + api + adana + bhogah])
ಗಣ್ಯಂತೇ (गण्यन्ते, gaṇyante) = ಎಣಿಸಲಾಗುತ್ತಾರೆ, ಎಂದು ಲೆಕ್ಕಿಸುತ್ತಾರೆ (are counted)
ಧುರಿ (धुरि, dhuri) = ಮುಂದಿನ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ (at the head)
ಮಹಾದರಿದ್ರಾಣಾಮ್ (महादरिद्राणाम्, mahādaridrāṇām) = ಮಹಾದರಿದ್ರರ (of the utterly poor)
ಹಂತಿ (हन्ति, hanti) = ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ (destroys)
ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
ಯತಃ (यतः, yataḥ) = ಏಕೆಂದರೆ (because)
ಪಿಪಾಸಾಮತಃ (पिपासामतः, pipāsāmataḥ) = ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು, ಆದ್ದರಿಂದ [ಪಿಪಾಸಾಂ + ಅತಃ] (thirst, therefore [pipasam + atah])
ಸಮುದ್ರೋಽಪಿ (समुद्रोऽपि, samudro’pi) = ಸಮುದ್ರವೂ [ಸಮುದ್ರಃ + ಅಪಿ] (even the ocean [samudrah + api])
ಮರುರಿವ (मरुरिव, maruriva) = ಮರುಭೂಮಿಯಂತೆ [ಮರುಃ + ಇವ] (like a desert [maruh + iva])

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಧನಿಕರಾಗಿದ್ದೂ ದಾನವನ್ನೂ ಭೋಗವನ್ನೂ ಮಾಡದವರನ್ನು ಮಹಾದರಿದ್ರರ ಸಾಲಿನ ಮುಂದೆ ಎಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆಯದ ಕಾರಣ ಸಮುದ್ರವೂ ಮರುಭೂಮಿಯಂತೆಯೇ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

The rich who neither give nor enjoy are counted at the head of the utterly poor. Since it does not slake thirst, even the ocean is like a desert.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ನೀರು ಹೇರಳ, ಆದರೆ ಉಪ್ಪಾದ ಕಾರಣ ಕುಡಿಯಲಾಗದು. ಹಣ ಹೇರಳ ಇದ್ದರೂ ಕೊಡದ, ಅನುಭವಿಸದ ಧನಿಕ ಹಾಗೆಯೇ ಎಂಬುದು ಹೋಲಿಕೆ.

The ocean holds water in plenty, but it is salt and cannot be drunk. The rich man with plenty of money who neither gives nor enjoys it is like that, says the comparison.

ಧುರಿ ಎಂದರೆ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಂದು. ಇಲ್ಲಿ ಜಿಪುಣ ಶ್ರೀಮಂತನನ್ನು ಬಡವರ ಹಿಂದೆ ನಿಲ್ಲಿಸದೆ ಬಡವರ ಮುಂದಾಳುವಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿರುವುದು ಕವಿಯ ಕುಟುಕು. ಇವ ಎಂದರೆ ಹಾಗೆ, ಅಂದರೆ ಇದು ಹೋಲಿಕೆಯೇ ಹೊರತು ಸಮೀಕರಣವಲ್ಲ.

Dhuri means at the front. The sting is that the miserly rich man is placed not behind the poor but at their head. Iva means like, so this is a comparison and not an equation.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 72. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 72. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಮಾನದಂಡ ಅದರಿಂದ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಆದ ಉಪಯೋಗ ಎಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಯಂತ್ರ ಇದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ರೋಗಿಗೆ ಬಳಸದಿದ್ದರೆ ಅದರ ಬೆಲೆ ಏನು.

The verse suggests that wealth is measured by the use anyone gets from it. A clinic may own a new machine, but what is it worth if no patient is ever helped by it.

ಇದು ಇತರರ ಕಿಸೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವ ಶ್ಲೋಕವಲ್ಲ. ತನ್ನ ಬಳಿ ಇರುವುದನ್ನು ತಾನು ಹೇಗೆ ಬಳಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ತನ್ನನ್ನೇ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

This is not a verse for counting other people’s pockets. It asks each of us to ask ourselves how we use what we have.