ಏಕ ಏವ ಮಹಾನ್ದೋಷೋ: ಹೊಗಳಿಕೆಯಂತೆ ಕಾಣುವ ತೆಗಳಿಕೆ

ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ನಿನ್ನದು ಒಂದೇ ತೊಂದರೆ, ನೀನು ಹೆಚ್ಚು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತೀಯೆ. ಕೇಳಿದಾಗ ಬೈಗುಳದಂತೆ ತೋರಿ ನಂತರ ನಗು ಬರುತ್ತದೆ.

ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಅಂತಹದೇ ಉಲ್ಟಾ ಹೊಗಳಿಕೆ. ರಾಜನ ಶುದ್ಧ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದೊಡ್ಡ ದೋಷ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಗುಣವಾಗಿ ತಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯರಾಜಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 18 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, In Praise of Kings, verse 18

ವಿಷಯ: ತೆಗಳಿಕೆಯ ರೂಪದ ಹೊಗಳಿಕೆ · Praise dressed as blame

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಏಕ ಏವ ಮಹಾಂದೋಷೋ ಭವತಾಂ ವಿಮಲೇ ಕುಲೇ
ಲುಂಪಂತಿ ಪೂರ್ವಜಾಂ ಕೀರ್ತಿಂ ಜಾತಾ ಜಾತಾ ಗುಣಾಧಿಕಾಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

एक एव महान्दोषो भवतां विमले कुले
लुम्पन्ति पूर्वजां कीर्तिं जाता जाता गुणाधिकाः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

eka eva mahāndoṣo bhavatāṃ vimale kule
lumpanti pūrvajāṃ kīrtiṃ jātā jātā guṇādhikāḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಏಕ (एक, eka) = ಒಂದೇ (one)
ಏವ (एव, eva) = ಮಾತ್ರ (only)
ಮಹಾಂದೋಷೋ (महान्दोषो, mahāndoṣo) = ದೊಡ್ಡ ದೋಷ (ಮಹಾನ್ ಮತ್ತು ದೋಷಃ) (a great fault)
ಭವತಾಂ (भवतां, bhavatāṃ) = ತಮ್ಮ (of you, honoured ones)
ವಿಮಲೇ (विमले, vimale) = ನಿರ್ಮಲವಾದ (in the spotless)
ಕುಲೇ (कुले, kule) = ವಂಶದಲ್ಲಿ (family)
ಲುಂಪಂತಿ (लुम्पन्ति, lumpanti) = ಅಳಿಸಿಹಾಕುತ್ತಾರೆ (efface)
ಪೂರ್ವಜಾಂ (पूर्वजां, pūrvajāṃ) = ಪೂರ್ವಜರ (of the forebears)
ಕೀರ್ತಿಂ (कीर्तिं, kīrtiṃ) = ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು (fame)
ಜಾತಾ ಜಾತಾ (जाता जाता, jātā jātā) = ಹುಟ್ಟಿದ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರೂ (each one born)
ಗುಣಾಧಿಕಾಃ (गुणाधिकाः, guṇādhikāḥ) = ಗುಣದಲ್ಲಿ ಮೀರಿದವರು (greater in virtues)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ತಮ್ಮ ನಿರ್ಮಲ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಇರುವ ದೊಡ್ಡ ದೋಷ ಒಂದೇ. ಹುಟ್ಟಿದ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರೂ ಹಿಂದಿನವರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗುಣವಂತರಾಗಿ, ಪೂರ್ವಜರ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಮಸುಕಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

There is only one great fault in your spotless family. Each one born, richer in virtue than the last, dims the fame of his forebears.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಇದು ತೆಗಳಿಕೆಯ ರೂಪದ ಹೊಗಳಿಕೆ. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಜಸ್ತುತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ದೋಷವೆಂದು ಹೇಳುವುದು ಸತ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಗುಣ.

This is praise in the form of blame, called vyajastuti in Sanskrit. What is called a fault is in truth a virtue.

ಲುಂಪನ್ತಿ ಎಂದರೆ ಅಳಿಸಿಹಾಕುವುದು ಅಥವಾ ಕದಿಯುವುದು. ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆ ಹಿಂದಿನವರ ಹೆಸರನ್ನು ಅಳಿಸುವಷ್ಟು ಮೇಲೇರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅತಿಶಯ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿ ಪೀಳಿಗೆಯೂ ಹಿಂದಿನದನ್ನು ಮೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ವಂಶಕ್ಕೆ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಮೆಚ್ಚುಗೆ.

Lumpanti means wipe out or rob. The exaggeration is that each new generation rises so high that it blots out the names before it. Saying that every generation surpasses the last is a great compliment to a family.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 102. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 102. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಅಥವಾ ಶಿಷ್ಯರು ನಮ್ಮನ್ನು ಮೀರಿದಾಗ ಕಸಿವಿಸಿಯಾಗಬಹುದು. ಶ್ಲೋಕ ಅದನ್ನೇ ಯಶಸ್ಸೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ.

When our children or students surpass us we may feel uneasy. The verse calls that very thing success.

ಒಬ್ಬ ಗುರುವಿಗೆ ಶಿಷ್ಯ ತನ್ನನ್ನು ಮೀರಿದಾಗ ಆಗುವ ಸಂತೋಷ ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಾನ. ಆದರೆ ಇದು ಹೊಗಳಿಕೆಯ ಭಾಷೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯದಿರೋಣ, ಎಲ್ಲ ವಂಶಗಳೂ ಹೀಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

A teacher whose student surpasses him feels something like this. But let us not forget that it is the language of praise, and not every family goes on like this.