ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದವರು ಹೆಚ್ಚು ವಿನಯದಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುವುದನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲ ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಮಾತಿಗೆ ಬಿಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರ ಕೊಟ್ಟು, ರಾಜನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತಲೆಕೆಳಗು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ, ಗುಣ ಎಂಬ ಪದದ ಶ್ಲೇಷ ಪದ್ಯ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಏಕಮೇವ ಗುಣಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ನಮ್ರತಾಮಗಮದ್ಧನುಃ
ತವಾಶೇಷಗುಣಾ ರಾಜ್ಞಃ ಸ್ತಬ್ಧತೇತಿ ಸುವಿಸ್ಮಯಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
एकमेव गुणं प्राप्य नम्रतामगमद्धनुः
तवाशेषगुणा राज्ञः स्तब्धतेति सुविस्मयः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
ekameva guṇaṃ prāpya namratāmagamaddhanuḥ
tavāśeṣaguṇā rājñaḥ stabdhateti suvismayaḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಏಕಮೇವ (एकमेव, ekameva) = ಒಂದನ್ನೇ (ಏಕಂ ಏವ) (just one)
- ಗುಣಂ (गुणं, guṇaṃ) = ಗುಣ, ಅಂದರೆ ಬಿಲ್ಲಿನ ಹೆದೆ ಅಥವಾ ಸದ್ಗುಣ (a guna: a bowstring, or a virtue)
- ಪ್ರಾಪ್ಯ (प्राप्य, prāpya) = ಪಡೆದು (having obtained)
- ನಮ್ರತಾಮಗಮದ್ಧನುಃ (नम्रतामगमद्धनुः, namratāmagamaddhanuḥ) = ಬಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತು ಬಿಲ್ಲು (ನಮ್ರತಾಂ ಅಗಮತ್ ಧನುಃ) (the bow came to bend, to lowness)
- ತವಾಶೇಷಗುಣಾ (तवाशेषगुणा, tavāśeṣaguṇā) = ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳೂ ಇವೆ (ತವ ಅಶೇಷ ಗುಣಾಃ) (you have every guna)
- ರಾಜ್ಞಃ (राज्ञः, rājñaḥ) = ರಾಜನ, ರಾಜನಾದ ನಿನ್ನ (of the king)
- ಸ್ತಬ್ಧತೇತಿ (स्तब्धतेति, stabdhateti) = ಬಾಗದಿರುವಿಕೆ ಎಂಬುದು (ಸ್ತಬ್ಧತಾ ಇತಿ) (stiffness, that)
- ಸುವಿಸ್ಮಯಃ (सुविस्मयः, suvismayaḥ) = ಬಹಳ ಆಶ್ಚರ್ಯ (a great wonder)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಒಂದೇ ಗುಣ ಅಂದರೆ ಒಂದೇ ಹೆದೆ ಸಿಕ್ಕರೂ ಬಿಲ್ಲು ಬಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜನೇ, ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳೂ ಇದ್ದರೂ ನೀನು ಬಾಗದೆ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿರುವುದು ಬಹಳ ಆಶ್ಚರ್ಯ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
A bow bends low once it has gained just one guna, a single string. You have every guna, O king, and yet you stand unbent. What a wonder.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಗುಣ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಅರ್ಥ. ಬಿಲ್ಲಿನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ಹೆದೆ, ಮನುಷ್ಯನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸದ್ಗುಣ. ಹೆದೆ ಏರಿದ ಬಿಲ್ಲು ಬಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸತ್ಯ. ಆ ಸತ್ಯದ ಮೇಲೆ ವಿನಯದ ಚಿತ್ರ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ.
The word guna has two meanings: the string for a bow, a virtue for a person. A strung bow is plainly a bent bow, and the picture of humility is built on that fact.
ಸ್ತಬ್ಧತೆ ಎಂದರೆ ಬಿಗಿತ ಅಥವಾ ಬಾಗದಿರುವಿಕೆ. ಇದು ಅಹಂಕಾರದ ಸೂಚನೆಯಂತೆ ತೋರಬಹುದು. ಆದರೆ ಹೊಗಳಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಬಾಗದ ದೃಢತೆ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಸಹಜ. ಕವಿ ಯಾವ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದು ಅಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಲ್ಲ.
Stabdhata means stiffness, a refusal to bend. It can sound like a hint of pride. In a poem of praise, though, it is more natural to take it as firmness that does not bow to enemies. Which shade the poet intends is not entirely clear.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 102. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 102. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಬಿಲ್ಲು ಬಾಗಿದಾಗಲೇ ಬಾಣ ದೂರ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ಓದುಗ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕವಿಗಿಂತ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಓದಬಹುದು: ವಿನಯ ದೌರ್ಬಲ್ಯವಲ್ಲ, ಅದು ಶಕ್ತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗುವ ರೀತಿ.
An arrow flies far only when the bow bends. A reader today may take the image the other way round from the poet: humility is no weakness, it is how strength gets ready.
ರೌಂಡ್ಸ್ ವೇಳೆ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಕಿರಿಯರ ಅನುಮಾನಕ್ಕೆ ತಲೆ ಬಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಲಿತವರ ಬಾಗುವಿಕೆ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿಗಿತ ಶ್ಲೋಕದ ಹೊಗಳಿಕೆ, ಬಾಗುವಿಕೆ ಬದುಕಿನ ಹೊಗಳಿಕೆ ಎನ್ನಬಹುದು.
When a senior professor bends to a junior’s doubt during rounds and answers it, we see how those who have learnt more bend. One might say stiffness is the verse’s praise, and bending is life’s praise.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.





ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ