ಜ್ವರ ಬಂದವರಿಗೆ ಬಹಳ ಇಷ್ಟವಾದ ತಿಂಡಿಯೂ ರುಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸು ಕದಡಿದಾಗ ಯಾವುದೂ ಹಿಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಎಲ್ಲೂ ಕೂರಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ರಾಜನ ಬಿಳಿಯ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಈ ಪದ್ಯ ಹಾಗೆ ಚಡಪಡಿಸುವ ಜೀವವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಕಲ್ಪನೆಯ ಚಿತ್ರ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಇಂದುಂ ನಿಂದತಿ ಚಂದನಂ ನ ಸಹತೇ ವಿದ್ವೇಷ್ಟಿ ಪಂಕೇರುಹಂ ಹಾರಂ ಭಾರಮವೈತಿ ನೈವ ಕುರುತೇ ಕರ್ಪೂರಪೂರೇ ಮನಃ
ಸ್ವರ್ಗಂಗಾಮವಗಾಹತೇ ಹಿಮಗಿರಿಂ ಗಾಢಂ ಸಮಾಲಿಂಗತೇ ತ್ವತ್ಕೀರ್ತಿರ್ವಿರಹಾತುರೇವ ನ ಮನಾಗೇಕತ್ರ ವಿಶ್ರಾಮ್ಯತಿ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
इन्दुं निन्दति चन्दनं न सहते विद्वेष्टि पङ्केरुहं हारं भारमवैति नैव कुरुते कर्पूरपूरे मनः
स्वर्गङ्गामवगाहते हिमगिरिं गाढं समालिङ्गते त्वत्कीर्तिर्विरहातुरेव न मनागेकत्र विश्राम्यति
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
induṃ nindati candanaṃ na sahate vidveṣṭi paṅkeruhaṃ hāraṃ bhāramavaiti naiva kurute karpūrapūre manaḥ
svargaṅgāmavagāhate himagiriṃ gāḍhaṃ samāliṅgate tvatkīrtirvirahātureva na manāgekatra viśrāmyati
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಇಂದುಂ (इन्दुं, induṃ) = ಚಂದ್ರನನ್ನು (the moon)
- ನಿಂದತಿ (निन्दति, nindati) = ಹೀಯಾಳಿಸುತ್ತದೆ (scorns)
- ಚಂದನಂ (चन्दनं, candanaṃ) = ಶ್ರೀಗಂಧವನ್ನು (sandalwood)
- ನ ಸಹತೇ (न सहते, na sahate) = ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ (cannot bear)
- ವಿದ್ವೇಷ್ಟಿ (विद्वेष्टि, vidveṣṭi) = ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತದೆ (hates)
- ಪಂಕೇರುಹಂ (पङ्केरुहं, paṅkeruhaṃ) = ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಕಮಲವನ್ನು (the lotus, born in mud)
- ಹಾರಂ (हारं, hāraṃ) = ಮುತ್ತಿನ ಹಾರವನ್ನು (the necklace)
- ಭಾರಮವೈತಿ (भारमवैति, bhāramavaiti) = ಭಾರವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ (ಭಾರಮ್ + ಅವೈತಿ) (takes as a burden)
- ನೈವ ಕುರುತೇ (नैव कुरुते, naiva kurute) = ಇಡುವುದೇ ಇಲ್ಲ (ನ + ಏವ ಕುರುತೇ) (does not at all set)
- ಕರ್ಪೂರಪೂರೇ (कर्पूरपूरे, karpūrapūre) = ಕರ್ಪೂರದ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ (on heaps of camphor)
- ಮನಃ (मनः, manaḥ) = ಮನಸ್ಸನ್ನು (the mind)
- ಸ್ವರ್ಗಂಗಾಮವಗಾಹತೇ (स्वर्गङ्गामवगाहते, svargaṅgāmavagāhate) = ಸ್ವರ್ಗಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತದೆ (ಸ್ವರ್ಗಂಗಾಮ್ + ಅವಗಾಹತೇ) (plunges into the heavenly Ganga)
- ಹಿಮಗಿರಿಂ (हिमगिरिं, himagiriṃ) = ಹಿಮಾಲಯವನ್ನು (the Himalaya)
- ಗಾಢಂ (गाढं, gāḍhaṃ) = ಬಿಗಿಯಾಗಿ (tightly)
- ಸಮಾಲಿಂಗತೇ (समालिङ्गते, samāliṅgate) = ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ (embraces)
- ತ್ವತ್ಕೀರ್ತಿರ್ವಿರಹಾತುರೇವ (त्वत्कीर्तिर्विरहातुरेव, tvatkīrtirvirahātureva) = ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿ ವಿರಹದಿಂದ ನೊಂದವಳಂತೆ (ತ್ವತ್ಕೀರ್ತಿಃ + ವಿರಹಾತುರಾ + ಇವ) (your fame, like one pained by separation)
- ನ ಮನಾಗೇಕತ್ರ ವಿಶ್ರಾಮ್ಯತಿ (न मनागेकत्र विश्राम्यति, na manāgekatra viśrāmyati) = ಒಂದೇ ಕಡೆ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ವಿಶ್ರಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ (ನ + ಮನಾಕ್ + ಏಕತ್ರ) (does not rest even a little in one place)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿ ವಿರಹದಿಂದ ನೊಂದವಳಂತೆ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಹೀಯಾಳಿಸುತ್ತದೆ, ಚಂದನವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಕಮಲವನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾರವನ್ನು ಭಾರವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕರ್ಪೂರದ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಇಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಸ್ವರ್ಗಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತದೆ, ಹಿಮಾಲಯವನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಒಂದೇ ಕಡೆ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ವಿಶ್ರಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Your fame, like a woman pained by separation, scorns the moon, cannot bear sandalwood, hates the lotus, takes the necklace as a burden and sets her heart on no heap of camphor. She plunges into the heavenly Ganga and clasps the Himalaya tight, yet she does not rest for a moment in any one place.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಚಂದ್ರ, ಚಂದನ, ಕಮಲ, ಮುತ್ತಿನ ಹಾರ ಮತ್ತು ಕರ್ಪೂರ ಎಲ್ಲವೂ ತಂಪು ಮತ್ತು ಬಿಳುಪಿನ ಸಂಕೇತಗಳು. ವಿರಹದಲ್ಲಿ ಬೆಂದವರಿಗೆ ಇವೇ ಹಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾವ್ಯದ ಹಳೆಯ ರೂಢಿ. ಕವಿ ಆ ರೂಢಿಯನ್ನು ಕೀರ್ತಿಗೆ ಹಚ್ಚಿದ್ದಾನೆ.
The moon, sandalwood, the lotus, pearls and camphor are all signs of coolness and whiteness. That these very things give no comfort to someone burning in separation is an old convention of Sanskrit poetry. The poet applies it to fame.
ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ, ಅಂದರೆ ಕವಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಹೋಲಿಕೆ. ಕೀರ್ತಿ ನಿಜವಾಗಿ ವಿರಹಿಣಿಯಲ್ಲ. ಅದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿ ಒಂದೆಡೆ ನಿಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನು ಚಡಪಡಿಕೆಯಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ. ತಾನೂ ಬಿಳಿಯಾದ್ದರಿಂದ ಸಮಾನರನ್ನು ಅದು ಹೀಯಾಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಛಾಯೆಯೂ ಇರಬಹುದು.
What we have here is utpreksha, a comparison the poet imagines. Fame is not really a woman in separation. Its spreading everywhere and settling nowhere is described as restlessness. There may also be a hint that, being white itself, it looks down on its equals.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 136. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 136. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಒಂದು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಬಂದ ಮೇಲೆ ಮನಸ್ಸು ಒಂದೆಡೆ ನಿಲ್ಲದೆ ಮುಂದಿನದನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ನಮಗೂ ಪರಿಚಿತ ಅನುಭವ. ಹೆಸರು ಹರಡಿದಷ್ಟೂ ಒಳಗಿನ ಚಡಪಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಬಹುದು.
The mind moving on to the next thing as soon as a name has been made is an experience we know. The wider a name spreads, the more the restlessness within may grow.
ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವವರಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೆಲವರು ಇಲ್ಲಿ ಕೇಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದು ರಾಜಸ್ತುತಿ ಆದ್ದರಿಂದ ಕವಿಯ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಗಳಿಕೆಯೇ.
Some may hear a hint here that those who chase fame find no rest. But this is a royal eulogy, so the poet’s purpose is praise.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.





ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ