ಇತಸ್ತತೋ ವಾತವಿಧೂತಚಂಚಲೈಃ: ಧೂಳಿನ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಬಾವುಟಗಳು

ಗಾಳಿ ಬೀಸಿದಾಗ ಮನೆಯ ಮೇಲಿನ ಬಾವುಟ ಅತ್ತಿತ್ತ ಬಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದು ಎಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹಾರಿದರೂ ಕೆಳಗಿನ ಧೂಳು ಅದರ ಮೇಲೆ ಏರಬಹುದು.

ಈ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಧೂಳು ಎಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿತೆಂದರೆ ಆಕಾಶದ ಬಾವುಟಗಳೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದವು. ಅದಲ್ಲದೆ, ಧೂಳನ್ನು ಸಮುದ್ರವೆಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿರುವುದು ಇದರ ತಿರುವು.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ರಣವರ್ಣನಂ, ಶ್ಲೋಕ 47 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, Scenes of Battle, verse 47

ವಿಷಯ: ಧೂಳಿನ ಸಮುದ್ರ · A sea of dust

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 24 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 24 syllables a line (exact metre name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಇತಸ್ತತೋ ವಾತವಿಧೂತಚಂಚಲೈರಾರೋಧಿತಾಶಾಗಮನೈರ್ಧ್ವಜಾಂಶುಕೈಃ
ಲಘುಕ್ವಣತ್ಕಾಂಚನಕಿಂಕಿಣೀಕುಲೈರಮಜ್ಜಿ ಧೂಲೀಜಲಧೌ ನಭೋಗತೈಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

इतस्ततो वातविधूतचञ्चलैरारोधिताशागमनैर्ध्वजांशुकैः
लघुक्वणत्काञ्चनकिंकिणीकुलैरमज्जि धूलीजलधौ नभोगतैः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

itastato vātavidhūtacañcalairārodhitāśāgamanairdhvajāṃśukaiḥ
laghukvaṇatkāñcanakiṃkiṇīkulairamajji dhūlījaladhau nabhogataiḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಇತಸ್ತತೋ (इतस्ततो, itastato) = ಅಲ್ಲಿಲ್ಲಿ (here and there)
ವಾತವಿಧೂತಚಂಚಲೈರ್ (वातविधूतचञ्चलैर्, vātavidhūtacañcalair) = ಗಾಳಿಯಿಂದ ಅಲುಗಿ ಚಂಚಲವಾದ (restless, shaken by the wind)
ಆರೋಧಿತಾಶಾಗಮನೈರ್ (आरोधिताशागमनैर्, ārodhitāśāgamanair) = ದಿಕ್ಕುಗಳ ಕಡೆಗಿನ ಹಾದಿಯನ್ನು ತಡೆದ (ಆರೋಧಿತ + ಆಶಾಗಮನೈಃ) (that blocked the way to the quarters)
ಧ್ವಜಾಂಶುಕೈಃ (ध्वजांशुकैः, dhvajāṃśukaiḥ) = ಧ್ವಜವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ (by the banner-cloths)
ಲಘುಕ್ವಣತ್ಕಾಂಚನಕಿಂಕಿಣೀಕುಲೈರ್ (लघुक्वणत्काञ्चनकिंकिणीकुलैर्, laghukvaṇatkāñcanakiṃkiṇīkulair) = ಮೆಲ್ಲಗೆ ಝಣಗುಟ್ಟುವ ಚಿನ್ನದ ಗೆಜ್ಜೆಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ (with clusters of small golden bells tinkling softly)
ಅಮಜ್ಜಿ (अमज्जि, amajji) = ಮುಳುಗಲಾಯಿತು (ಅಮಜ್ಜಿ) (it was sunk)
ಧೂಲೀಜಲಧೌ (धूलीजलधौ, dhūlījaladhau) = ಧೂಳಿನ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ (in the ocean of dust)
ನಭೋಗತೈಃ (नभोगतैः, nabhogataiḥ) = ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಏರಿದ (that had gone into the sky)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಅಲ್ಲಿಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಗೆ ಅಲುಗಾಡುತ್ತಾ ದಿಕ್ಕುಗಳ ಕಡೆಗಿನ ಹಾದಿಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ, ಮೆಲ್ಲಗೆ ಝಣಗುಟ್ಟುವ ಚಿನ್ನದ ಗೆಜ್ಜೆಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಏರಿದ ಧ್ವಜವಸ್ತ್ರಗಳು ಧೂಳಿನ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದವು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

The banner-cloths that had gone up into the sky, fluttering here and there in the wind, blocking the way to the quarters and hung with clusters of softly tinkling golden bells, sank in the ocean of dust.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಧೂಳು ಎಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಎದ್ದಿತೆಂದರೆ ಬಾನಿನಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ಬಾವುಟಗಳೂ ಮುಳುಗಿದವು ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಕವಿಯ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ. ಧೂಳನ್ನು ನೀರೆಂದೂ ಬಾವುಟಗಳನ್ನು ಮುಳುಗುವವುಗಳೆಂದೂ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದಾನೆ.

The poet exaggerates: the dust rose so high that even banners flying in the sky were drowned. He pictures the dust as water and the banners as things sinking in it.

ಮುದ್ರಿತ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಆರೋಧಿತಾಶಾಗಮನೈಃ ಎಂದಿದೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಆರೋಧಿಕಾ ಎಂದಿತ್ತು. ನಾವು ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ದಿಕ್ಕುಗಳ ಹಾದಿಯನ್ನು ತಡೆದವು ಎಂಬ ಅರ್ಥ ನಮ್ಮ ತಿಳಿವಳಿಕೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತ.

The print has arodhita-asha-gamanaih where the digital text had arodhika. We have followed the print. The sense that the banners blocked the way to the quarters is our understanding and is slightly uncertain.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 128. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 128. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಾವುಟ ಹಾರುತ್ತಿದ್ದರೂ ಗದ್ದಲದ ಧೂಳು ಅದನ್ನು ಮರೆಮಾಡಬಹುದು. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವುದೂ ಗಲಾಟೆಯ ನಡುವೆ ಕಾಣದಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಇಲ್ಲಿ ತೋರುತ್ತದೆ.

Even a banner flying high can be hidden by the dust of a commotion. What stands high can still be lost to sight in the middle of an uproar.

ಯುದ್ಧದ ಚಿತ್ರ ಚೆಂದದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅದು ಧೂಳಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವ ದೃಶ್ಯವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು.

Though the picture of battle is in pretty language, we should not forget that it is a scene of things sinking in dust.