ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ್ಚೇನ್ನ ಸರಸ್ವತೀ: ಒಂದೇ ಕಡೆ ಸೇರದ ಗುಣಗಳು ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ

ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ್ಚೇನ್ನ ಸರಸ್ವತೀ ಸುಭಾಷಿತ: ಸಂಪತ್ತು, ವಿದ್ಯೆ, ಉದಾರತೆ, ಸೌಜನ್ಯ, ಬುದ್ಧಿ ಇವು ಒಂದೇ ಕಡೆ ಸಿಗುವುದು ಅಪರೂಪ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ್ಚೇನ್ನ ಸರಸ್ವತೀ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಶ್ರೀಮಂತರು ವಿದ್ಯಾವಂತರಾಗಿರುವುದು ಅಪರೂಪ ಎಂದು ಜನ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವಿದ್ಯಾವಂತರು ಕೈ ಬಿಚ್ಚಿ ಕೊಡುವುದು ಇನ್ನೂ ಅಪರೂಪ ಎಂದು ಅದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಪದ್ಯ ಆ ಮಾತನ್ನು ಒಂದೊಂದೇ ಹಂತವಾಗಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಅಪರೂಪದ ಗುಣಗಳ ಏಣಿ, ಮತ್ತು ಅದರ ಕೊನೆಯ ಮೆಟ್ಟಿಲಲ್ಲಿ ರಾಜ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯರಾಜಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 258 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, In Praise of Kings, verse 258

ವಿಷಯ: ಅಪರೂಪದ ಗುಣಗಳ ಸಮಾಗಮ · A rare meeting of virtues

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 38 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 38 syllables a line (exact metre name not confirmed)


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ್ಚೇನ್ನ ಸರಸ್ವತೀ ತದುಭಯಂ ಯದ್ಯಸ್ತಿ ನೋದಾರತಾ ಸಾ ಚೈತತ್ತ್ರಿತಯಂ ಭವೇಚ್ಚ ಕುಹಚಿತ್ಪುಣ್ಯೈರಗಣ್ಯೈರಪಿ
ಸೌಜನ್ಯಂ ನ ವಿಜೃಂಭತೇ ತದಪಿ ಚೇನ್ನಾಸ್ತೇಽವಕ್ಲೃಪ್ತಾ ಮತಿಸ್ತತ್ಸರ್ವಂ ಪರಮೇಶ್ವರಸ್ಯ ಕೃಪಯಾ ತ್ವಯ್ಯೇವ ಸಂಭಾವ್ಯತೇ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

लक्ष्मीश्चेन्न सरस्वती तदुभयं यद्यस्ति नोदारता सा चैतत्त्रितयं भवेच्च कुहचित्पुण्यैरगण्यैरपि
सौजन्यं न विजृम्भते तदपि चेन्नास्तेऽवक्लृप्ता मतिस्तत्सर्वं परमेश्वरस्य कृपया त्वय्येव सम्भाव्यते

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

lakṣmīścenna sarasvatī tadubhayaṃ yadyasti nodāratā sā caitattritayaṃ bhavecca kuhacitpuṇyairagaṇyairapi
saujanyaṃ na vijṛmbhate tadapi cennāste’vaklṛptā matistatsarvaṃ parameśvarasya kṛpayā tvayyeva sambhāvyate

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ್ಚೇನ್ನ (लक्ष्मीश्चेन्न, lakṣmīścenna) = ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಇದ್ದರೆ ಇಲ್ಲ (ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಚೇತ್ ನ) (if Lakshmi is there, not (lakshmih cet na))
  • ಸರಸ್ವತೀ (सरस्वती, sarasvatī) = ಸರಸ್ವತಿ (Sarasvati)
  • ತದುಭಯಂ (तदुभयं, tadubhayaṃ) = ಆ ಎರಡೂ (those two)
  • ಯದ್ಯಸ್ತಿ (यद्यस्ति, yadyasti) = ಇದ್ದರೆ (ಯದಿ ಅಸ್ತಿ) (if there be (yadi asti))
  • ನೋದಾರತಾ (नोदारता, nodāratā) = ಉದಾರತೆ ಇಲ್ಲ (ನ ಉದಾರತಾ) (no generosity (na udarata))
  • ಸಾ (सा, sā) = ಅದು (that)
  • ಚೈತತ್ತ್ರಿತಯಂ (चैतत्त्रितयं, caitattritayaṃ) = ಮತ್ತು ಈ ಮೂರು (ಚ ಏತತ್ ತ್ರಿತಯಂ) (and these three (ca etat trayam))
  • ಭವೇಚ್ಚ (भवेच्च, bhavecca) = ಆಗಲಿ, ಒಂದಾದರೆ (ಭವೇತ್ ಚ) (were it to come about (bhavet ca))
  • ಕುಹಚಿತ್ಪುಣ್ಯೈರಗಣ್ಯೈರಪಿ (कुहचित्पुण्यैरगण्यैरपि, kuhacitpuṇyairagaṇyairapi) = ಎಲ್ಲಾದರೂ, ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದ ಪುಣ್ಯಗಳಿಂದಲೂ (ಕುಹಚಿತ್ ಪುಣ್ಯೈಃ ಅಗಣ್ಯೈಃ ಅಪಿ) (somewhere, even by countless merits (kuhacit punyaih aganyaih api))
  • ಸೌಜನ್ಯಂ (सौजन्यं, saujanyaṃ) = ಸೌಜನ್ಯ (courtesy)
  • ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
  • ವಿಜೃಂಭತೇ (विजृम्भते, vijṛmbhate) = ಅರಳುತ್ತದೆ (blooms)
  • ತದಪಿ (तदपि, tadapi) = ಅದೂ ಕೂಡ (that too)
  • ಚೇನ್ನಾಸ್ತೇಽವಕ್ಲೃಪ್ತಾ (चेन्नास्तेऽवक्लृप्ता, cennāste’vaklṛptā) = ಆದರೆ ಇಲ್ಲ, ಸರಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿಲ್ಲ (ಚೇತ್ ನ ಅಸ್ತೇ ಅವಕ್ಲೃಪ್ತಾ) (if it be so, is not well formed (cet na aste avaklrpta))
  • ಮತಿಸ್ತತ್ಸರ್ವಂ (मतिस्तत्सर्वं, matistatsarvaṃ) = ಬುದ್ಧಿ, ಅದೆಲ್ಲವೂ (ಮತಿಃ ತತ್ ಸರ್ವಂ) (the mind, all that (matih tat sarvam))
  • ಪರಮೇಶ್ವರಸ್ಯ (परमेश्वरस्य, parameśvarasya) = ಪರಮೇಶ್ವರನ (of the Supreme Lord)
  • ಕೃಪಯಾ (कृपया, kṛpayā) = ಕೃಪೆಯಿಂದ (by the grace)
  • ತ್ವಯ್ಯೇವ (त्वय्येव, tvayyeva) = ನಿಮ್ಮಲ್ಲೇ (in you alone)
  • ಸಂಭಾವ್ಯತೇ (सम्भाव्यते, sambhāvyate) = ಇದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದು (may be found)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಇದ್ದರೆ ಸರಸ್ವತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಎರಡೂ ಇದ್ದರೆ ಉದಾರತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಉದಾರತೆಯೂ ಸೇರಿ ಈ ಮೂರು ಎಲ್ಲಾದರೂ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಒಂದಾದರೂ ಸೌಜನ್ಯ ಅರಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೂ ಇದ್ದರೆ ಬುದ್ಧಿ ಸರಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಿಮ್ಮಲ್ಲೇ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Where there is Lakshmi, there is no Sarasvati. Where both are, there is no generosity. If generosity too, and these three, come together somewhere by countless merits, courtesy does not bloom. And if that too, the mind is not well formed. But by the grace of the Supreme Lord, all of this may be found in you alone.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಸಂಪತ್ತು, ವಿದ್ಯೆ, ಉದಾರತೆ, ಸೌಜನ್ಯ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿ ಎಂಬ ಐದು ಗುಣಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಹಿಂದೊಂದು ಜೋಡಿಸಿ ಏರುವ ಏಣಿಯಂತೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಒಂದು ಗುಣ ಕಾಣೆಯಾಗುವ ಹೊಸ ಕೊರತೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೇ ಕೊನೆಯ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಹೊಗಳಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಟುತನ.

The five qualities, wealth, learning, generosity, courtesy and sound judgement, are built like a rising ladder. At each step a new lack appears. That gives the praise its edge at the final turn.

ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತಿ ಒಂದೇ ಕಡೆ ವಾಸಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಹಳೆಯ ನಂಬಿಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಆಧಾರ. ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಗುಂಪಿನ ಸಂಯುಕ್ತಾಕ್ಷರ ನಮಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಓದು ವ್ಯಾಕರಣಕ್ಕೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಅವಕ್ಲೃಪ್ತಾ ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥ ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ.

The old belief that Lakshmi and Sarasvati do not dwell together is the base. We could not see one conjunct in the print fully clearly, but the reading fits the grammar. The sense of avaklrpta is not settled and we have taken it as well formed.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 111. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 111. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಯಾವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲೂ ಎಲ್ಲ ಗುಣ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದರೆ ನಮ್ಮ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಹನೀಯವಾಗುತ್ತದೆ. ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಆದರೆ ಕಠಿಣ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಇರುತ್ತಾನೆ, ಮೃದು ಮಾತಿನ ಆದರೆ ನಿಧಾನದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೂ ಇರುತ್ತಾನೆ.

Knowing that no one holds every quality makes our expectations easier to bear. A class has the sharp but stern student and the gentle but slow one.

ಇದು ಹೊಗಳಿಕೆಯ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ. ಯಾರಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲವೂ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮಾತನ್ನು ಒಂದಿಷ್ಟು ಸಂಶಯದಿಂದ ಕೇಳಬಹುದು.

This is an exaggeration in praise. A claim that anyone has everything may be heard with a little doubt.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ