ವೃದ್ಧರ ಕ್ಲಿನಿಕ್ನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತರೆ ಸಮಯ ಹೇಗೆ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಮುಖಗಳಲ್ಲೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನವರ ಮಾತುಕತೆ ಇನ್ನೂ ಮುಗಿಯದ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮೂರು ಭಯಂಕರ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿ, ಅದರಿಂದ ಹೊರಬರುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ಸ್ನಾನದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಮೃತ್ಯುರ್ಮಾದ್ಯತಿ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಶಶ್ವದುರಗೀ ಘೋರಾ ಜರಾರೂಪಿಣೀ ತ್ವಾಮೇಷಾ ಗ್ರಸತೇ ಪರಿಗ್ರಹಮಯೈರ್ಗೃಧ್ರೈರ್ಜಗದ್ಗ್ರಸ್ಯತೇ
ಧೂತ್ವಾ ಬೋಧಜಲೈರಬೋಧಬಹುಲಂ ತಲ್ಲೋಭಜನ್ಯಂ ರಜಃ ಸಂತೋಷಾಮೃತಸಾಗರಾಂಭಸಿ ಚಿರಂ ಮಗ್ನಃ ಸುಖಂ ಸ್ಥಾಸ್ಯಸಿ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
मृत्युर्माद्यति मूर्ध्नि शश्वदुरगी घोरा जरारूपिणी त्वामेषा ग्रसते परिग्रहमयैर्गृध्रैर्जगद्ग्रस्यते
धूत्वा बोधजलैरबोधबहुलं तल्लोभजन्यं रजः संतोषामृतसागराम्भसि चिरं मग्नः सुखं स्थास्यसि
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
mṛtyurmādyati mūrdhni śaśvaduragī ghorā jarārūpiṇī tvāmeṣā grasate parigrahamayairgṛdhrairjagadgrasyate
dhūtvā bodhajalairabodhabahulaṃ tallobhajanyaṃ rajaḥ saṃtoṣāmṛtasāgarāmbhasi ciraṃ magnaḥ sukhaṃ sthāsyasi
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಮೃತ್ಯುರ್ಮಾದ್ಯತಿ (मृत्युर्माद्यति, mṛtyurmādyati) = ಮೃತ್ಯು ಮೆರೆಯುತ್ತಿದೆ (ಮೃತ್ಯುಃ ಮಾದ್ಯತಿ) (death revels (mrityuh madyati))
- ಮೂರ್ಧ್ನಿ (मूर्ध्नि, mūrdhni) = ತಲೆಯ ಮೇಲೆ (upon the head)
- ಶಶ್ವದುರಗೀ (शश्वदुरगी, śaśvaduragī) = ಯಾವಾಗಲೂ ಹೆಣ್ಣುಹಾವು (a she-serpent ever present)
- ಘೋರಾ (घोरा, ghorā) = ಭಯಂಕರವಾದ (terrible)
- ಜರಾರೂಪಿಣೀ (जरारूपिणी, jarārūpiṇī) = ಮುಪ್ಪಿನ ರೂಪದ (in the form of old age)
- ತ್ವಾಮೇಷಾ (त्वामेषा, tvāmeṣā) = ನಿನ್ನನ್ನು ಇವಳು (ತ್ವಾಂ ಏಷಾ) (you, this one (tvam esha))
- ಗ್ರಸತೇ (ग्रसते, grasate) = ನುಂಗುತ್ತಾಳೆ (swallows)
- ಪರಿಗ್ರಹಮಯೈರ್ಗೃಧ್ರೈರ್ಜಗದ್ಗ್ರಸ್ಯತೇ (परिग्रहमयैर्गृध्रैर्जगद्ग्रस्यते, parigrahamayairgṛdhrairjagadgrasyate) = ಸಂಗ್ರಹದಿಂದಾದ ಹದ್ದುಗಳು ಲೋಕವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿವೆ (ಪರಿಗ್ರಹಮಯೈಃ ಗೃಧ್ರೈಃ ಜಗತ್ ಗ್ರಸ್ಯತೇ) (the world is being devoured by vultures made of possessions (parigrahamayaih gridhraih jagat grasyate))
- ಧೂತ್ವಾ (धूत्वा, dhūtvā) = ತೊಳೆದು (having washed)
- ಬೋಧಜಲೈರಬೋಧಬಹುಲಂ (बोधजलैरबोधबहुलं, bodhajalairabodhabahulaṃ) = ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ನೀರಿನಿಂದ, ಅಜ್ಞಾನ ತುಂಬಿದ್ದನ್ನು (ಬೋಧಜಲೈಃ ಅಬೋಧಬಹುಲಂ) (with the waters of understanding, what is full of ignorance (bodhajalaih abodhabahulam))
- ತಲ್ಲೋಭಜನ್ಯಂ (तल्लोभजन्यं, tallobhajanyaṃ) = ಆ ಲೋಭದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ (born of that greed)
- ರಜಃ (रजः, rajaḥ) = ಧೂಳನ್ನು (the dust)
- ಸಂತೋಷಾಮೃತಸಾಗರಾಂಭಸಿ (संतोषामृतसागराम्भसि, saṃtoṣāmṛtasāgarāmbhasi) = ತೃಪ್ತಿಯೆಂಬ ಅಮೃತ ಸಾಗರದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ (in the water of the nectar ocean of contentment)
- ಚಿರಂ (चिरं, ciraṃ) = ಬಹುಕಾಲ (for long)
- ಮಗ್ನಃ (मग्नः, magnaḥ) = ಮುಳುಗಿದವನಾಗಿ (immersed)
- ಸುಖಂ (सुखं, sukhaṃ) = ಸುಖವಾಗಿ (happily)
- ಸ್ಥಾಸ್ಯಸಿ (स्थास्यसि, sthāsyasi) = ಇರುತ್ತೀಯೆ (you will remain)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಸಾವು ಸದಾ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮೆರೆಯುತ್ತಿದೆ. ಮುಪ್ಪೆಂಬ ಭಯಂಕರ ಹೆಣ್ಣುಹಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ನುಂಗುತ್ತಿದೆ. ಲೋಕವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹವೆಂಬ ಹದ್ದುಗಳು ಕುಕ್ಕಿ ತಿನ್ನುತ್ತಿವೆ. ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ನೀರಿನಿಂದ ಲೋಭದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಅಜ್ಞಾನದ ಧೂಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ತೃಪ್ತಿಯೆಂಬ ಅಮೃತ ಸಾಗರದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲ ಮುಳುಗಿ ನೀನು ಸುಖವಾಗಿರುತ್ತೀಯೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Death revels always above your head. Old age, a terrible she-serpent, is swallowing you. The world is being torn at by vultures made of possessions. Wash the dust of ignorance, born of greed, with the waters of understanding, and immersed long in the nectar ocean of contentment, you will remain happy.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಮೃತ್ಯು, ಹಾವಿನಂಥ ಮುಪ್ಪು ಮತ್ತು ಹದ್ದಿನಂಥ ಸಂಗ್ರಹ ಬುದ್ಧಿ. ಮೂರೂ ಕೆಡುಕಿನ ಚಿತ್ರಗಳು, ಆದರೆ ಕವಿ ಅವುಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಒಂದೇ ಚಿತ್ರ ಇಟ್ಟು ಮುಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ತೊಳೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಮುಳುಗುವುದು ಎಂಬ ಎರಡು ಹಂತಗಳಿವೆ, ಮೊದಲು ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ತೃಪ್ತಿ.
There are three images: death, serpent-like old age, and vulture-like hoarding. The poet answers them with one image of water. It has two steps, washing and then immersion, understanding first and contentment after.
ಪರಿಗ್ರಹ ಎಂದರೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಕೂಡಿಡುವುದು. ಹದ್ದು ಶವವನ್ನು ಕುಕ್ಕುವಂತೆ ಕೂಡಿಡುವ ಆಸೆ ಲೋಕವನ್ನು ಕುಕ್ಕುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಹೋಲಿಕೆ. ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಜಗದ್ಗ್ರಸ್ಯತೇ ಎಂದಿದ್ದು ನಾವು ಅದನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಠದ ದೀರ್ಘ ಆ ಅಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ.
Parigraha means taking and hoarding. As vultures tear at a carcass, hoarding craving tears at the world. The print reads jagad grasyate and we followed it. The long a of the digital text is not in the print.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 75. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 75. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ವಯಸ್ಸು, ಅನಾರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯ ನಮ್ಮ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಬರುವ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲ. ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವುದು ನಮ್ಮ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಮಾತ್ರ, ಅಂದರೆ ಕೂಡಿಡುವ ಆಸೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನೋಡುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು.
Age, illness and the end are not in our hands. The verse speaks only of what is, namely how we regard the urge to hoard.
ಇದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಲಹೆಯಲ್ಲ. ಮುಂದಿನ ಯೋಜನೆ ಮಾಡುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಆದರೆ ಯೋಜನೆಯೇ ಬದುಕಿನ ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಂಡರೆ ಇಂದಿನ ದಿನಕ್ಕೆ ಜಾಗವೇ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
This is not medical or financial advice. Planning ahead is no fault. But if planning fills all of life, there is no room left for today.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.





ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ