ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಮೂರ್ತಿ ಎಷ್ಟು ಶಾಂತವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ ಎಂಬುದು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋದ ಹಲವರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ಯಾರನ್ನೂ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಯಾರನ್ನೂ ಬೈಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಮಾತನ್ನು ತಮಾಷೆಯ ತರ್ಕವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಲು ಕೂಡ ದೇವರಾಗಲು ಕಾರಣ ಏನು ಎಂದು ಕೇಳಿ, ನಾಲ್ಕು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ನ ದ್ವಿಷಂತಿ ನ ಯಾಚಂತೇ ಪರನಿಂದಾಂ ನ ಕುರ್ವತೇ
ಅನಾಹೂತಾ ನ ಚಾಯಾಂತಿ ತೇನಾಶ್ಮಾನೋಽಪಿ ದೇವತಾಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
न द्विषन्ति न याचन्ते परनिन्दां न कुर्वते
अनाहूता न चायान्ति तेनाश्मानोऽपि देवताः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
na dviṣanti na yācante paranindāṃ na kurvate
anāhūtā na cāyānti tenāśmāno’pi devatāḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ನ ದ್ವಿಷಂತಿ (न द्विषन्ति, na dviṣanti) = ದ್ವೇಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ (they hate none)
- ನ ಯಾಚಂತೇ (न याचन्ते, na yācante) = ಬೇಡುವುದಿಲ್ಲ (they beg nothing)
- ಪರನಿಂದಾಂ (परनिन्दां, paranindāṃ) = ಇತರರ ನಿಂದೆಯನ್ನು (the blaming of others)
- ನ ಕುರ್ವತೇ (न कुर्वते, na kurvate) = ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ (they do not do)
- ಅನಾಹೂತಾ (अनाहूता, anāhūtā) = ಕರೆಯದೆ (uninvited)
- ನ ಚಾಯಾಂತಿ (न चायान्ति, na cāyānti) = ಬರುವುದೂ ಇಲ್ಲ (ನ ಚ ಆಯಾಂತಿ) (and they do not come)
- ತೇನಾಶ್ಮಾನೋಽಪಿ (तेनाश्मानोऽपि, tenāśmāno’pi) = ಆದ್ದರಿಂದ ಕಲ್ಲುಗಳೂ (ತೇನ ಅಶ್ಮಾನಃ ಅಪಿ) (therefore even stones)
- ದೇವತಾಃ (देवताः, devatāḥ) = ದೇವತೆಗಳಾಗಿವೆ (are gods)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಅವು ದ್ವೇಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಏನನ್ನೂ ಬೇಡುವುದಿಲ್ಲ, ಇತರರ ನಿಂದೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಕರೆಯದೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಕಲ್ಲುಗಳೂ ದೇವತೆಗಳಾಗಿವೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
They hate no one, ask for nothing, speak ill of no one, and do not come uninvited. That is why even stones are gods.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ಪದ ಇಲ್ಲ. ಕಲ್ಲಿನ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಂದು ಓದುವುದು ಸಹಜ. ಕಲ್ಲಿಗೆ ದ್ವೇಷ, ಬೇಡಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಅದರ ಗುಣವಲ್ಲ, ಅದರ ಜಡತೆ. ಆ ಜಡತೆಯನ್ನೇ ದೈವತ್ವದ ಕಾರಣವಾಗಿ ಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿ ಕವಿಯ ಚುರುಕು ಇದೆ.
The verse does not name its subject. The natural reading is stone images. A stone does not hate or ask because it is inert, not because it is virtuous. The poet’s sting lies in offering that very inertness as the reason for godhood.
ಇದನ್ನು ಪರೋಕ್ಷ ಹೇಳಿಕೆ ಎಂದೂ ಓದಬಹುದು. ಈ ನಾಲ್ಕು ಗುಣ ಇರುವ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಜನ ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಸೂಚನೆ ಇಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು. ಇದು ನಮ್ಮ ಓದು, ಶ್ಲೋಕ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹಾಗೆ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
It can also be read as an indirect saying, hinting that people with these four traits earn respect. This is our reading, and the verse does not say so outright.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 153. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 153. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ದ್ವೇಷ ಬಿಡುವುದು, ಬೇಡಿಕೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳದಿರುವುದು, ನಿಂದೆ ಮಾಡದಿರುವುದು, ಕರೆಯದ ಕಡೆ ನುಗ್ಗದಿರುವುದು. ಇವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗೌರವವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಸರಳ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು. ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಾತನಾಡದಿರುವುದು ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದ ಗೌರವವನ್ನೇ ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ.
Giving up hatred, not holding out a begging bowl, not running others down, not pushing in where one has not been asked: these are simple habits that protect a person’s dignity. Not speaking behind colleagues’ backs builds the respect of a whole workplace.
ಆದರೆ ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ಯಾವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೂ ಇಲ್ಲದವನು ದೇವರಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ನಿಷ್ಕ್ರಿಯನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಶ್ಲೋಕದ ಕೊನೆಯ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕುಟುಕು ಇದೆ ಎಂದು ನಮಗೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.
But one who, like a stone, never responds does not become a god, only inert. We feel there is a small sting in the verse’s last turn.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.


ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ