ನೇಪಾಲೀನಾಮರಾಲೇ: ನಾಲ್ಕು ನಾಡಿನ ಹೆಂಗಳೆಯರ ಆಭರಣವಾದ ಕೀರ್ತಿ

ಮದುವೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಾಡಿನಿಂದ ನಾಡಿಗೆ ಅಲಂಕಾರ ಬದಲಾಗುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಒಂದೆಡೆ ಮುಡಿಯ ಹೂ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಮುತ್ತಿನ ಸರ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಕಿವಿಯ ಆಭರಣ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ನೋಟವನ್ನು ರಾಜನ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ನೇಪಾಳ, ಪಾಂಡ್ಯ, ಕರ್ಣಾಟ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಹೆಂಗಳೆಯರ ಒಂದೊಂದು ಅಲಂಕಾರವೂ ಆ ಕೀರ್ತಿಯದೇ ರೂಪ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಕೀರ್ತಿವರ್ಣನಂ, ಶ್ಲೋಕ 78 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, Fame and Renown, verse 78

ವಿಷಯ: ನಾಲ್ಕು ನಾಡುಗಳ ಅಲಂಕಾರ · Adornments of four lands

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 42 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 42 syllables a line (exact metre name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ನೇಪಾಲೀನಾಮರಾಲೇ ವಿರಚಯತಿ ಕಚೇ ಕೇತಕೀಪತ್ರಕೃತ್ಯಂ ಕಂಠೇ ಮುಕ್ತಾಕಲಾಪಾಂದ್ವಿಗುಣಯತಿ ಸಿತಾನ್ಪಾಂಡ್ಯಸೀಮಂತಿನೀನಾಮ್
ಕರ್ಣೇ ಕರ್ಣಾಟಕೀನಾಂ ಪ್ರಕಟಯತಿತಮಾಂ ದಂತತಾಟಂಕಲಕ್ಷ್ಮೀಂ ಕಾರ್ಪೂರೀ ಪತ್ರವಲ್ಲೀ ಭವತಿ ತವ ಯಶೋ ಗಂಡಯೋಃ ಕೇರಲೀನಾಮ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

नेपालीनामराले विरचयति कचे केतकीपत्रकृत्यं कण्ठे मुक्ताकलापान्द्विगुणयति सितान्पाण्ड्यसीमन्तिनीनाम्
कर्णे कर्णाटकीनां प्रकटयतितमां दन्तताटङ्कलक्ष्मीं कार्पूरी पत्रवल्ली भवति तव यशो गण्डयोः केरलीनाम्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

nepālīnāmarāle viracayati kace ketakīpatrakṛtyaṃ kaṇṭhe muktākalāpāndviguṇayati sitānpāṇḍyasīmantinīnām
karṇe karṇāṭakīnāṃ prakaṭayatitamāṃ dantatāṭaṅkalakṣmīṃ kārpūrī patravallī bhavati tava yaśo gaṇḍayoḥ keralīnām

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ನೇಪಾಲೀನಾಮರಾಲೇ (नेपालीनामराले, nepālīnāmarāle) = ನೇಪಾಳದ ಹೆಂಗಳೆಯರ ಸುರುಳಿಯಾದ [ನೇಪಾಲೀನಾಂ ಅರಾಲೇ] (in the curled, of the Nepalese women)
ವಿರಚಯತಿ (विरचयति, viracayati) = ರಚಿಸುತ್ತದೆ (makes)
ಕಚೇ (कचे, kace) = ಕೂದಲಿನಲ್ಲಿ (in the hair)
ಕೇತಕೀಪತ್ರಕೃತ್ಯಂ (केतकीपत्रकृत्यं, ketakīpatrakṛtyaṃ) = ಕೇದಗೆಯ ಪತ್ರದ ಕೆಲಸವನ್ನು [ಕೇತಕೀಪತ್ರ ಕೃತ್ಯಂ] (the work of the ketaki petal)
ಕಂಠೇ (कण्ठे, kaṇṭhe) = ಕತ್ತಿನಲ್ಲಿ (at the neck)
ಮುಕ್ತಾಕಲಾಪಾಂದ್ವಿಗುಣಯತಿ (मुक्ताकलापान्द्विगुणयति, muktākalāpāndviguṇayati) = ಮುತ್ತಿನ ಸರಗಳನ್ನು ಇಮ್ಮಡಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ [ಮುಕ್ತಾಕಲಾಪಾನ್ ದ್ವಿಗುಣಯತಿ] (doubles the strings of pearls)
ಸಿತಾನ್ಪಾಂಡ್ಯಸೀಮಂತಿನೀನಾಮ್ (सितान्पाण्ड्यसीमन्तिनीनाम्, sitānpāṇḍyasīmantinīnām) = ಬಿಳಿಯಾದವನ್ನು, ಪಾಂಡ್ಯ ದೇಶದ ಹೆಂಗಳೆಯರ [ಸಿತಾನ್ ಪಾಂಡ್ಯಸೀಮಂತಿನೀನಾಂ] (the white ones, of the women of the Pandya land)
ಕರ್ಣೇ (कर्णे, karṇe) = ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ (at the ear)
ಕರ್ಣಾಟಕೀನಾಂ (कर्णाटकीनां, karṇāṭakīnāṃ) = ಕರ್ಣಾಟ ದೇಶದ ಹೆಂಗಳೆಯರ (of the women of Karnata)
ಪ್ರಕಟಯತಿತಮಾಂ (प्रकटयतितमां, prakaṭayatitamāṃ) = ಅತಿಶಯವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ (displays most fully)
ದಂತತಾಟಂಕಲಕ್ಷ್ಮೀಂ (दन्तताटङ्कलक्ष्मीं, dantatāṭaṅkalakṣmīṃ) = ದಂತದ ಕಿವಿಯೋಲೆಯ ಶೋಭೆಯನ್ನು (the beauty of an ivory ear ornament)
ಕಾರ್ಪೂರೀ (कार्पूरी, kārpūrī) = ಕರ್ಪೂರದ (of camphor)
ಪತ್ರವಲ್ಲೀ (पत्रवल्ली, patravallī) = ಎಲೆ ಬಳ್ಳಿಯ ಚಿತ್ರ (the leaf and creeper design)
ಭವತಿ (भवति, bhavati) = ಆಗುತ್ತದೆ (becomes)
ತವ (तव, tava) = ನಿನ್ನ (your)
ಯಶೋ (यशो, yaśo) = ಕೀರ್ತಿ (fame)
ಗಂಡಯೋಃ (गण्डयोः, gaṇḍayoḥ) = ಕೆನ್ನೆಗಳ ಮೇಲೆ (on the cheeks)
ಕೇರಲೀನಾಮ್ (केरलीनाम्, keralīnām) = ಕೇರಳದ ಹೆಂಗಳೆಯರ (of the women of Kerala)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿ ನೇಪಾಳದ ಹೆಂಗಳೆಯರ ಸುರುಳಿ ಮುಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೇದಗೆ ಪತ್ರದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪಾಂಡ್ಯ ನಾಡಿನ ಹೆಂಗಳೆಯರ ಕತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಮುತ್ತಿನ ಸರಗಳನ್ನು ಇಮ್ಮಡಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕರ್ಣಾಟಕದ ಹೆಂಗಳೆಯರ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ದಂತದ ಓಲೆಯ ಶೋಭೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇರಳದ ಹೆಂಗಳೆಯರ ಕೆನ್ನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕರ್ಪೂರದ ಪತ್ರವಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Your fame does the work of the ketaki petal in the curled hair of the women of Nepal. It doubles the white strings of pearls on the necks of the women of the Pandya land. It shows off the beauty of ivory ear ornaments on the ears of the women of Karnata. And on the cheeks of the women of Kerala it becomes the camphor leaf design.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಪತ್ರವಲ್ಲೀ ಎಂದರೆ ಕೆನ್ನೆ ಮತ್ತು ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಗಂಧ ಅಥವಾ ಕರ್ಪೂರದ ಲೇಪದಿಂದ ಎಲೆ ಬಳ್ಳಿಗಳ ಚಿತ್ರ ಬರೆಯುವ ಅಲಂಕಾರ. ಬಿಳಿ ಕರ್ಪೂರದ ಲೇಪ ಕೀರ್ತಿಯ ಬಿಳುಪಿನ ರೂಪ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

Patravalli is the custom of drawing leaf and creeper designs on the cheeks and forehead with a paste of sandal or camphor. The verse says the white camphor paste is a form of the whiteness of fame.

ಪ್ರತಿ ಅಲಂಕಾರವೂ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ್ದು: ಕೇದಗೆ ಪತ್ರ, ಮುತ್ತು, ದಂತ, ಕರ್ಪೂರ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಳಿ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುವುದು ರೂಢಿ. ಬಿಳುಪು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೋಗಿದೆ ಎಂದರೆ ಕೀರ್ತಿ ಎಲ್ಲ ನಾಡುಗಳಿಗೂ ಹೋಗಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಕೇತಕೀಪತ್ರವನ್ನು ಕೇದಗೆ ಹೂವಿನ ತೆಳು ಎಸಳಿನಂತಹ ಅಲಂಕಾರ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ, ಈ ವಿವರ ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತ.

Every ornament is white: the ketaki petal, pearls, ivory, camphor. Sanskrit poetry usually describes fame as white. Whiteness everywhere means that fame has reached every land. We take ketakipatra as an ornament like the pale petal of the ketaki flower, though this detail is a little uncertain.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಕರ್ಣಾಟಿಕಾನಾಂ ಎಂದಿತ್ತು. ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಕರ್ಣಾಟಕೀನಾಂ ಎಂದಿದೆ, ನಾವು ಮುದ್ರಣವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಪತ್ರ ಪದವೂ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ತ ಜೊತೆ ಇದೆ.

The digital text had Karnatikanam. The printed book has Karnatakinam, and we have followed the print. The word patra also has a single ta in the print.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 138. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 138. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಒಂದೇ ಸಂಗತಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜನರಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಪಾಠವನ್ನು ಹಳ್ಳಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೂ ನಗರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೂ ಅವರವರ ಪರಿಚಿತ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನಾಟುತ್ತದೆ.

The same thing reaches different people in different forms. One lesson sinks in for a village student and a city student only if each is given an example from their own world.

ಹೊಗಳಿಕೆಯ ಪಟ್ಟಿ ಓದಲು ಸೊಗಸು. ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಕೀರ್ತಿ ನಾಡಿನಿಂದ ನಾಡಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ಜನರ ನಡುವಿನ ಬಳಕೆಯಿಂದ, ಕವಿಯ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಅಲ್ಲ ಎಂಬ ಎಚ್ಚರವೂ ಇರಲಿ.

A catalogue of praise is a pleasure to read. But real renown travels from land to land through what people do and say, not through a poet’s list, and it helps to remember that.