ಚಳಿಗಾಲದ ಮುಂಜಾನೆ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ದಟ್ಟ ಮಂಜು ಕವಿದರೆ ಮುಂದೆ ಇರುವ ವಾಹನವೇ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಚಾಲಕ ಮೆಲ್ಲಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಂಜಿನ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇನೆಯ ಧೂಳು ಇದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ. ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಿ ಮುಚ್ಚುವುದು ಇದರ ಕ್ರಮ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ನೋರ್ಧ್ವಂ ನ ಚಾಧೋ ನ ಪುರೋ ನ ಪೃಷ್ಠತೋ ನ ಪಾರ್ಶ್ವತೋಽಭೂತ್ಖಲು ಚಕ್ಷುಷೋ ಗತಿಃ
ಸೂಚ್ಯಗ್ರಭೇದ್ಯೈಃ ಪೃತನಾರಜೋಭರೈಃ ಸುನಿರ್ಭರಂ ಪ್ರಾಣಿಗಣಸ್ಯ ಸರ್ವತಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
नोर्ध्वं न चाधो न पुरो न पृष्ठतो न पार्श्वतोऽभूत्खलु चक्षुषो गतिः
सूच्यग्रभेद्यैः पृतनारजोभरैः सुनिर्भरं प्राणिगणस्य सर्वतः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
nordhvaṃ na cādho na puro na pṛṣṭhato na pārśvato’bhūtkhalu cakṣuṣo gatiḥ
sūcyagrabhedyaiḥ pṛtanārajobharaiḥ sunirbharaṃ prāṇigaṇasya sarvataḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ನೋರ್ಧ್ವಂ (नोर्ध्वं, nordhvaṃ) = ಮೇಲಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ (ನ, ಊರ್ಧ್ವಮ್) (not upward)
- ನ ಚಾಧೋ (न चाधो, na cādho) = ಕೆಳಕ್ಕೂ ಇಲ್ಲ (ನ, ಚ, ಅಧಃ) (nor downward)
- ನ ಪುರೋ (न पुरो, na puro) = ಮುಂದೆಯೂ ಇಲ್ಲ (nor in front)
- ನ ಪೃಷ್ಠತೋ (न पृष्ठतो, na pṛṣṭhato) = ಹಿಂದೆಯೂ ಇಲ್ಲ (nor behind)
- ನ ಪಾರ್ಶ್ವತೋಽಭೂತ್ಖಲು (न पार्श्वतोऽभूत्खलु, na pārśvato’bhūtkhalu) = ಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ ನಿಜವಾಗಿ (ನ, ಪಾರ್ಶ್ವತಃ, ಅಭೂತ್, ಖಲು) (nor at the sides, indeed)
- ಚಕ್ಷುಷೋ ಗತಿಃ (चक्षुषो गतिः, cakṣuṣo gatiḥ) = ಕಣ್ಣಿನ ಚಲನೆ, ಅಂದರೆ ದೃಷ್ಟಿ ಹೋಗುವುದು (the going of the eye)
- ಸೂಚ್ಯಗ್ರಭೇದ್ಯೈಃ (सूच्यग्रभेद्यैः, sūcyagrabhedyaiḥ) = ಸೂಜಿಯ ತುದಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಭೇದಿಸಬಹುದಾದ (ಸೂಚೀ, ಅಗ್ರ, ಭೇದ್ಯೈಃ) (that could be pierced only by a needle’s point)
- ಪೃತನಾರಜೋಭರೈಃ (पृतनारजोभरैः, pṛtanārajobharaiḥ) = ಸೇನೆಯ ಧೂಳಿನ ರಾಶಿಗಳಿಂದ (ಪೃತನಾ, ರಜಃ, ಭರೈಃ) (by masses of army dust)
- ಸುನಿರ್ಭರಂ (सुनिर्भरं, sunirbharaṃ) = ಚೆನ್ನಾಗಿ ತುಂಬಿ (packed full)
- ಪ್ರಾಣಿಗಣಸ್ಯ (प्राणिगणस्य, prāṇigaṇasya) = ಜೀವಿಗಳ ಸಮೂಹದ (of the host of living beings)
- ಸರ್ವತಃ (सर्वतः, sarvataḥ) = ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದ (from every side)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಸೇನೆಯ ಧೂಳಿನ ರಾಶಿಗಳು ಸೂಜಿಯ ತುದಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಭೇದಿಸಬಹುದಾದಷ್ಟು ದಟ್ಟವಾಗಿ ಜೀವಿಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದ ಆವರಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಕಣ್ಣಿನ ನೋಟಕ್ಕೆ ಮೇಲೆ, ಕೆಳಗೆ, ಮುಂದೆ, ಹಿಂದೆ, ಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ದಾರಿ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The masses of army dust, so dense that only a needle’s point could pierce them, packed in on the host of living beings from every side, so that the eye’s gaze had no way to go, neither up nor down, neither ahead nor behind, nor to either side.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಸೂಚ್ಯಗ್ರಭೇದ್ಯ ಎಂದರೆ ಸೂಜಿಯ ತುದಿಯಿಂದ ಭೇದಿಸುವಂಥದು. ಸೂಜಿ ತೂರಿಹೋಗಬೇಕಾದರೆ ಅದು ಮಾತ್ರ ಸಾಲುತ್ತದೆ ಎಂಬಷ್ಟು ದಟ್ಟ ಎಂದು ಕವಿ ಅತಿಶಯವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
Suchyagrabhedya means pierceable by a needle’s point. The poet exaggerates: so dense that only a needle could get through.
ಮೊದಲ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಆರು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಿಯ ಕ್ರಮವೇ ಮುಚ್ಚಿ ಹೋದ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮುದ್ರಿತ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಮಸುಕಾಗಿವೆ, ಅಕ್ಷರಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿವೆ.
In the first line the directions are closed off one by one. The very order of the list deepens the sense of being shut in. In the printed page some dots are faint, though the letters are plain.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 128. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 128. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ದಟ್ಟ ಮಂಜಿನಲ್ಲಿ ಚಾಲಕ ವೇಗ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಂತೆ, ಕಾಣದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ನಿಧಾನ ಮಾಡುವುದೇ ಜಾಣತನ. ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಾಗ ದೊಡ್ಡ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಮುಂದೂಡುವುದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ.
As a driver slows in thick fog, slowing one’s steps when one cannot see is the wise course. There is no shame in putting off a big decision when things are not clear.
ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾದಾಗ ಅವಸರದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಹೇಗೆ ಅಪಾಯ ತರಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಯುವ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇವೆ.
We tell young doctors how hasty treatment can be risky when the diagnosis is unclear.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.





ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ