ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ನಕಲು ಮಾಡಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದವನಿಗೆ, ಅಂಕಪಟ್ಟಿ ನೋಡುವಾಗ ಒಳಗೊಳಗೇ ಒಂದು ಹಿಂಜರಿಕೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಗೌರವ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೇ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಎರಡು ಪೌರಾಣಿಕ ಪಾತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ನಮಗೆ ಖಚಿತವಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ನ್ಯಾಯ್ಯಂ ಮಾರ್ಗಮನುಜ್ಝತಃ ಸುಕೃತಿನೋ ದೈವಾದ್ಭವಂತ್ಯಾಪದೋ ಯಾಸ್ತಾಃ ಸಂತು ಬಲೇರಿವಾದಿಪುರುಷಾಯೋರ್ವೀಂ ಸ್ವಯಂ ಯಚ್ಛತಃ
ಶಕ್ರಸ್ಯೇವ ಜುಗುಪ್ಸಿತೈಃ ಸುಬಹುಭಿರ್ನಿಂದ್ಯೈರ್ಭೃಶಂ ಕರ್ಮಭಿರ್ದೇವಾನಾಮುಪರಿ ಪ್ರಭುತ್ವಮಪಿ ಮೇ ಮಾ ಭೂತ್ರಪಾಕಾರಣಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
न्याय्यं मार्गमनुज्झतः सुकृतिनो दैवाद्भवन्त्यापदो यास्ताः सन्तु बलेरिवादिपुरुषायोर्वीं स्वयं यच्छतः
शक्रस्येव जुगुप्सितैः सुबहुभिर्निन्द्यैर्भृशं कर्मभिर्देवानामुपरि प्रभुत्वमपि मे मा भूत्रपाकारणम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
nyāyyaṃ mārgamanujjhataḥ sukṛtino daivādbhavantyāpado yāstāḥ santu balerivādipuruṣāyorvīṃ svayaṃ yacchataḥ
śakrasyeva jugupsitaiḥ subahubhirnindyairbhṛśaṃ karmabhirdevānāmupari prabhutvamapi me mā bhūtrapākāraṇam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ನ್ಯಾಯ್ಯಂ (न्याय्यं, nyāyyaṃ) = ನ್ಯಾಯವಾದ (the just)
- ಮಾರ್ಗಮನುಜ್ಝತಃ (मार्गमनुज्झतः, mārgamanujjhataḥ) = ದಾರಿಯನ್ನು ಬಿಡದವನ (ಮಾರ್ಗಂ + ಅನುಜ್ಝತಃ) (of one who does not leave the path)
- ಸುಕೃತಿನೋ (सुकृतिनो, sukṛtino) = ಪುಣ್ಯವಂತನ (of the virtuous)
- ದೈವಾದ್ಭವಂತ್ಯಾಪದೋ (दैवाद्भवन्त्यापदो, daivādbhavantyāpado) = ವಿಧಿಯಿಂದ ಆಪತ್ತುಗಳು ಬರುತ್ತವೆ (ದೈವಾತ್ + ಭವಂತಿ + ಆಪದಃ) (by fate misfortunes arise)
- ಯಾಸ್ತಾಃ (यास्ताः, yāstāḥ) = ಯಾವ ಆ (ಯಾಃ + ತಾಃ) (whichever those)
- ಸಂತು (सन्तु, santu) = ಇರಲಿ (let them be)
- ಬಲೇರಿವಾದಿಪುರುಷಾಯೋರ್ವೀಂ (बलेरिवादिपुरुषायोर्वीं, balerivādipuruṣāyorvīṃ) = ಬಲಿಗೆ ಬಂದಂತೆ, ಆದಿಪುರುಷನಿಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು (ಬಲೇಃ + ಇವ + ಆದಿಪುರುಷಾಯ + ಉರ್ವೀಂ) (like Bali, to the Primal Person the earth)
- ಸ್ವಯಂ (स्वयं, svayaṃ) = ತಾನೇ (of his own accord)
- ಯಚ್ಛತಃ (यच्छतः, yacchataḥ) = ಕೊಟ್ಟವನಿಗೆ (who gave)
- ಶಕ್ರಸ್ಯೇವ (शक्रस्येव, śakrasyeva) = ಇಂದ್ರನಂತೆ (ಶಕ್ರಸ್ಯ + ಇವ) (like Indra)
- ಜುಗುಪ್ಸಿತೈಃ (जुगुप्सितैः, jugupsitaiḥ) = ಅಸಹ್ಯಕರವಾದ (by loathsome)
- ಸುಬಹುಭಿರ್ನಿಂದ್ಯೈರ್ಭೃಶಂ (सुबहुभिर्निन्द्यैर्भृशं, subahubhirnindyairbhṛśaṃ) = ಬಹಳ ನಿಂದ್ಯವಾದ, ತೀವ್ರವಾಗಿ (ಸುಬಹುಭಿಃ + ನಿಂದ್ಯೈಃ + ಭೃಶಂ) (very many blameworthy, exceedingly)
- ಕರ್ಮಭಿರ್ದೇವಾನಾಮುಪರಿ (कर्मभिर्देवानामुपरि, karmabhirdevānāmupari) = ಕೆಲಸಗಳಿಂದ, ದೇವತೆಗಳ ಮೇಲೆ (ಕರ್ಮಭಿಃ + ದೇವಾನಾಂ + ಉಪರಿ) (by deeds, over the gods)
- ಪ್ರಭುತ್ವಮಪಿ (प्रभुत्वमपि, prabhutvamapi) = ಪ್ರಭುತ್ವವೂ (ಪ್ರಭುತ್ವಂ + ಅಪಿ) (even lordship)
- ಮೇ (मे, me) = ನನಗೆ (for me)
- ಮಾ (मा, mā) = ಬೇಡ (let not)
- ಭೂತ್ರಪಾಕಾರಣಮ್ (भूत्रपाकारणम्, bhūtrapākāraṇam) = ನಾಚಿಕೆಗೆ ಕಾರಣ ಆಗದಿರಲಿ (ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತ ರೂಪ ಹೀಗಿದೆ) (be a cause of shame (as printed in the book))
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ನ್ಯಾಯದ ದಾರಿಯನ್ನು ಬಿಡದ ಪುಣ್ಯವಂತನಿಗೆ ವಿಧಿಯಿಂದ ಆಪತ್ತುಗಳು ಬರಬಹುದು. ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಾನೇ ಆದಿಪುರುಷನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಬಲಿಗೆ ಬಂದಂತೆ ಆ ಆಪತ್ತುಗಳು ಬರಲಿ. ಆದರೆ ಇಂದ್ರನಂತೆ ಬಹಳ ನಿಂದ್ಯವಾದ ಕೆಲಸಗಳ ಮೂಲಕ ಸಿಕ್ಕ ದೇವತೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭುತ್ವವೂ ನನಗೆ ನಾಚಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗದಿರಲಿ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Misfortunes may come by fate to a good man who does not leave the just path. Let them come, as they came to Bali, who gave the earth of his own accord to the Primal Person. But let even lordship over the gods never become a cause of shame to me, won through many blameworthy deeds as Indra’s was.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ವಾಮನ ರೂಪದ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನ ಕೊಟ್ಟ ಕತೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಶ್ಲೋಕ ಬಲಿಯ ಆಪತ್ತನ್ನು ಸದ್ಗುಣದ ಬೆಲೆ ಎಂದು ನೋಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆದಿಪುರುಷ ಎಂದರೆ ವಿಷ್ಣು ಎಂದು ನಾವು ಓದಿದ್ದೇವೆ.
The story of King Bali giving the earth to Vishnu in the form of the dwarf Vamana is well known. The verse sees Bali’s misfortune as the price of virtue. We read the Primal Person here as Vishnu.
ಇಂದ್ರನ ನಿಂದ್ಯ ಕೃತ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕತೆಗಳಿವೆ. ಶ್ಲೋಕ ಯಾವುದನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ನಾವೂ ಊಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರ ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಪಡೆದ ಅಧಿಕಾರದ ಸಂಕೇತ.
The old stories tell of several blameworthy acts by Indra. The verse does not say which it means and we do not guess. Here Indra stands for power gained unjustly.
ಕೊನೆಯ ಪದದ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಕ್ಷರ ಕಡಿಮೆ ಇರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ನಾವು ಪುಸ್ತಕದ ಮುದ್ರಿತ ಪಾಠವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಓದು ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಇದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೊಂದರೆ ಇಲ್ಲ.
The final word seems to be missing one letter in the printing. We have followed the printed text of the book, so this reading may be slightly uncertain. The sense is not much affected.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 71. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 71. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಒಳ್ಳೆಯವರಿಗೂ ಕಷ್ಟ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಮುಚ್ಚಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನೀತಿ ಬಿಡದೆ ಬಂದ ಕಷ್ಟವನ್ನು ನೆನೆದರೆ ನಾಚಿಕೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
The verse does not hide that good people meet hardship too. But a hardship that came without abandoning one’s principles brings no shame when remembered.
ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಇದು ಹತ್ತಿರದ ಮಾತು. ವರದಿಯನ್ನು ತಿದ್ದಿ ಪಡೆದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಒಳಗೊಳಗೇ ಕುಟುಕುತ್ತದೆ. ಸತ್ಯ ಹೇಳಿ ಬೈಗುಳ ತಿಂದ ದಿನ ಮಲಗಲು ನೆಮ್ಮದಿ ಇರುತ್ತದೆ.
This is close to home in medical teaching. Praise won by touching up a report keeps stinging inside. The day one told the truth and took a scolding, one sleeps in peace.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.





ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ