ಪರೋಪದೇಶೇ ಪಾಣ್ಡಿತ್ಯಂ: ಹೇಳುವುದು ಸುಲಭ, ನಡೆಯುವುದು

ಧೂಮಪಾನ ಬಿಡಿ ಎಂದು ಹೇಳುವ ವೈದ್ಯರಿದ್ದಾರೆ, ಹೇಳಿ ತಾವೇ ಸೇದುವವರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಸಲಹೆ ಕೊಡುವ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಡೆಸುವ ಶಕ್ತಿ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ.

ಆ ಅಂತರವನ್ನು ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ತೀರಾ ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಸಾಲು, ಇಂದಿಗೂ ಉದ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸಜ್ಜನಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 26 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Good People, verse 26

ವಿಷಯ: ಉಪದೇಶ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆ · Preaching and practice

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಪರೋಪದೇಶೇ ಪಾಣ್ಡಿತ್ಯಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಸುಕರಂ ನೃಣಾಮ್ ।
ಧರ್ಮೇ ಸ್ವೀಯಮನುಷ್ಠಾನಂ ಕಸ್ಯಚಿತ್ಸುಮಹಾತ್ಮನಃ ॥

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

परोपदेशे पाण्डित्यं सर्वेषां सुकरं नृणाम् ।
धर्मे स्वीयमनुष्ठानं कस्यचित्सुमहात्मनः ॥

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

paropadeśe pāṇḍityaṃ sarveṣāṃ sukaraṃ nṛṇām |
dharme svīyamanuṣṭhānaṃ kasyacitsumahātmanaḥ ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಪರ (पर, para) = ಬೇರೆಯವರಿಗೆ (to others)
ಉಪದೇಶೇ (उपदेशे, upadeśe) = ಉಪದೇಶ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ (in the giving of advice)
ಪಾಣ್ಡಿತ್ಯಂ (पाण्डित्यं, pāṇḍityaṃ) = ಪಾಂಡಿತ್ಯ (expertness)
ಸರ್ವೇಷಾಂ (सर्वेषां, sarveṣāṃ) = ಎಲ್ಲರಿಗೂ (for all)
ಸುಕರಂ (सुकरं, sukaraṃ) = ಸುಲಭ (easy to do)
ನೃಣಾಮ್ (नृणाम्, nṛṇām) = ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ (of men)
ಧರ್ಮೇ (धर्मे, dharme) = ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ (in dharma)
ಸ್ವೀಯಮ್ (स्वीयम्, svīyam) = ತನ್ನದೇ ಆದ (one’s own)
ಅನುಷ್ಠಾನಂ (अनुष्ठानं, anuṣṭhānaṃ) = ಆಚರಣೆ (carrying out)
ಕಸ್ಯಚಿತ್ (कस्यचित्, kasyacit) = ಯಾರೋ ಒಬ್ಬನಿಗೆ (of some rare one)
ಸುಮಹಾತ್ಮನಃ (सुमहात्मनः, sumahātmanaḥ) = ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ (a very great soul)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಉಪದೇಶ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ತೋರಿಸುವುದು ಎಲ್ಲ ಮನುಷ್ಯರಿಗೂ ಸುಲಭ. ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ತಾನೇ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಯಾವುದೋ ಒಬ್ಬ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಮಾತ್ರ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Being expert at instructing others comes easily to all men. Carrying out dharma oneself belongs to some one rare and great soul.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಎಂಬ ಪದದ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಉಪದೇಶ ಮಾಡುವವನನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಮೂರ್ಖ ಎನ್ನುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಬಲ್ಲವನೇ ಇರಬಹುದು. ತಿಳಿವು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆ ಬೇರೆ ಎಂಬುದೇ ಇಲ್ಲಿನ ಮಾತು.

Notice the choice of panditya. The verse does not call the adviser a fool. He may really know. Its point is that knowing and doing are two things.

ಸುಕರಂ ಎಂದರೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದಾದದ್ದು. ಅದರ ಎದುರಿಗೆ ಶ್ಲೋಕ ಕಷ್ಟ ಎಂಬ ಪದ ಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ. ಕಸ್ಯಚಿತ್, ಅಂದರೆ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಅಸಾಧ್ಯವಲ್ಲ, ಅಪರೂಪ.

Sukaram means easily done. Against it the verse does not put the word difficult. It says kasyachit, of some one person. Not impossible, just rare.

ಸ್ವೀಯಂ ಎಂಬುದು ಒತ್ತು ಕೊಡುವ ಪದ. ಅನುಷ್ಠಾನ ಎಂದಷ್ಟೇ ಹೇಳಿದರೆ ಸಾಕಿತ್ತು. ತನ್ನದೇ ಎಂದು ಸೇರಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಪರ ಮತ್ತು ಸ್ವ ಎಂಬ ಜೋಡಿ ಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ.

Sviyam is there for emphasis. Anushthanam alone would have done. Adding one’s own completes the pair of para and sva, other and self.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 45. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 45. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯರಿಗೆ ಹೇಳುವ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹಿರಿಯರೇ ಮುರಿದರೆ, ಕಿರಿಯರು ಕಲಿಯುವುದು ನಿಯಮವನ್ನಲ್ಲ, ಮುರಿಯುವುದನ್ನು.

If the senior breaks the rules he gives the juniors, what the juniors learn is not the rule but the breaking of it.

ಆದರೆ ತಾನು ಪಾಲಿಸದಿರುವುದನ್ನು ಹೇಳಬಾರದು ಎಂದರೆ ಹೇಳುವವರೇ ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಹೇಳುವಾಗ ತನಗೂ ಇದು ಕಷ್ಟ ಎಂದು ಸೇರಿಸಿದರೆ ಮಾತಿಗೆ ತೂಕ ಹೆಚ್ಚು.

Yet if no one may advise what he has not mastered, no one will advise at all. Adding that it is hard for oneself too gives the advice more weight.