ಸಂಜೆ ಕ್ಲಿನಿಕ್ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಅಂದಿನ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿ ನೋಡುವ ವೈದ್ಯರಿರುತ್ತಾರೆ. ಏನು ಚೆನ್ನಾಯಿತು, ಏನು ತಪ್ಪಿತು ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವರ ಅಭ್ಯಾಸ.
ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಅಂತಹದೇ ಒಂದು ದಿನದ ಲೆಕ್ಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಇಡುತ್ತದೆ. ಅದು ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಲ್ಲುವ ಪ್ರಶ್ನೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಪ್ರತ್ಯಹಂ ಪ್ರತ್ಯವೇಕ್ಷೇತ ನರಶ್ಚರಿತಮಾತ್ಮನಃ
ಕಿಂ ನು ಮೇ ಪಶುಭಿಸ್ತುಲ್ಯಂ ಕಿಂ ನು ಸತ್ಪುರುಷೈರಿತಿ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
प्रत्यहं प्रत्यवेक्षेत नरश्चरितमात्मनः
किं नु मे पशुभिस्तुल्यं किं नु सत्पुरुषैरिति
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
pratyahaṃ pratyavekṣeta naraścaritamātmanaḥ
kiṃ nu me paśubhistulyaṃ kiṃ nu satpuruṣairiti
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಪ್ರತ್ಯಹಂ (प्रत्यहं, pratyahaṃ) = ದಿನದಿನವೂ (day after day)
- ಪ್ರತ್ಯವೇಕ್ಷೇತ (प्रत्यवेक्षेत, pratyavekṣeta) = ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ನೋಡಬೇಕು (should examine)
- ನರಶ್ಚರಿತಮಾತ್ಮನಃ (नरश्चरितमात्मनः, naraścaritamātmanaḥ) = ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ನಡತೆಯನ್ನು (ನರಃ ಚರಿತಂ ಆತ್ಮನಃ) (a person, his own conduct)
- ಕಿಂ ನು (किं नु, kiṃ nu) = ಯಾವುದು (what indeed)
- ಮೇ (मे, me) = ನನ್ನ (ನಡತೆಯಲ್ಲಿ) (of mine)
- ಪಶುಭಿಸ್ತುಲ್ಯಂ (पशुभिस्तुल्यं, paśubhistulyaṃ) = ಪಶುಗಳಿಗೆ ಸಮ (is like the beasts)
- ಕಿಂ ನು (किं नु, kiṃ nu) = ಯಾವುದು (what indeed)
- ಸತ್ಪುರುಷೈರಿತಿ (सत्पुरुषैरिति, satpuruṣairiti) = ಸತ್ಪುರುಷರಿಗೆ ಸಮ ಎಂದು (ಸತ್ಪುರುಷೈಃ ಇತಿ) (is like good people, thus)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಮನುಷ್ಯನು ಪ್ರತಿದಿನ ತನ್ನ ನಡತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನನ್ನ ನಡತೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಪಶುಗಳಿಗೆ ಸಮ, ಯಾವುದು ಸತ್ಪುರುಷರಿಗೆ ಸಮ ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
A person should examine his own conduct every day, asking: what in my conduct is like that of the beasts, and what is like that of good people?
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಕಿಂ ನು ಎಂಬ ಪದ ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಶ್ನೆ ಹೌದೋ ಅಲ್ಲವೋ ಎಂದಲ್ಲ, ಯಾವುದು ಯಾವುದು ಎಂದು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಇಂದಿನ ದಿನದಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟದ್ದೂ ಒಳ್ಳೆಯದೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
The words kim nu come twice. The question is not yes or no, but which is which, a kind of tally. The verse accepts that good and bad may sit together in one day.
ಪಶುಗಳಿಗೆ ಸಮ ಎಂದರೆ ಏನು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ವಿವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆಹಾರ, ನಿದ್ರೆ, ಭಯ, ಕೋಪದಂತಹ ಸಹಜ ಪ್ರೇರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಅಧೀನವಾದ ನಡತೆ ಎಂದು ಓದುವುದು ಸಹಜ.
The verse does not spell out what being like the beasts means. It is natural to read it as conduct ruled only by instinct, such as hunger, sleep, fear and anger.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 153. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 153. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ದಿನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ನಿಮಿಷ ಕುಳಿತು, ಇಂದು ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಏನು ಹೇಳಿದೆ, ಯಾರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಅತಿ ಸರಳ ರೂಪ.
Sitting for two minutes at the end of the day to see what was said in anger and whom one helped is the simplest form of this verse.
ಕಲಿಯುವ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಕಲಿಸುವಾಗಲೂ ಈ ಕ್ರಮ ಉಪಯುಕ್ತ. ದಿನದ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಅಪರಾಧವಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಮರುದಿನ ಸರಿಪಡಿಸಲು ಸಿಗುವ ಪಾಠವಾಗಿ ನೋಡಲು ಇದು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
The habit is also useful when teaching young doctors. It helps them see the day’s mistakes not as crimes but as lessons to put right the next day.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ