ಸ ಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಃ ಕ್ಷತಜೇನ ರೇಣುಃ: ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲಿನ ಹೊಗೆ

ಸ ಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಃ ಸುಭಾಷಿತ: ರಕ್ತದಿಂದ ಬುಡ ಒದ್ದೆಯಾಗಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ಧೂಳು ಕೆಂಡ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದ ಬೆಂಕಿಯ ಹೊಗೆಯಂತೆ ಕಾಣಿಸಿತು. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ಸ ಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಃ ಕ್ಷತಜೇನ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಒಲೆಯ ಬೆಂಕಿ ಆರುತ್ತ ಬಂದಾಗ ಕೆಂಡ ಮಾತ್ರ ಕೆಂಪಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ, ಅದರ ಮೇಲೆ ತೆಳು ಹೊಗೆ ತೇಲುತ್ತದೆ. ಈ ದೃಶ್ಯ ಎಲ್ಲರ ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡದ್ದೇ.

ರಣವರ್ಣನಂ ವಿಭಾಗದ ಈ ಪದ್ಯ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯ ಧೂಳನ್ನು ಅದೇ ಹೊಗೆಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರನ್ನು ನಾವು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಲ್ಲ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ರಣವರ್ಣನಂ, ಶ್ಲೋಕ 29 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, Scenes of Battle, verse 29

ವಿಷಯ: ಧೂಳು ಮತ್ತು ಹೊಗೆ · Dust compared to smoke

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 22 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 22 syllables a line (exact metre name not confirmed)


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಸ ಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಃ ಕ್ಷತಜೇನ ರೇಣುಸ್ತಸ್ಯೋಪರಿಷ್ಟಾತ್ಪವನಾವಧೂತಃ
ಅಂಗಾರಶೇಷಸ್ಯ ಹುತಾಶನಸ್ಯ ಪೂರ್ವೋತ್ಥಿತೋ ಧೂಮ ಇವಾಬಭಾಸೇ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

स च्छिन्नमूलः क्षतजेन रेणुस्तस्योपरिष्टात्पवनावधूतः
अङ्गारशेषस्य हुताशनस्य पूर्वोत्थितो धूम इवाबभासे

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

sa cchinnamūlaḥ kṣatajena reṇustasyopariṣṭātpavanāvadhūtaḥ
aṅgāraśeṣasya hutāśanasya pūrvotthito dhūma ivābabhāse

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ಸ ಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಃ (स च्छिन्नमूलः, sa cchinnamūlaḥ) = ಅದು ಬುಡ ಕತ್ತರಿಸಿದಂತಾದ (ಸಃ, ಛಿನ್ನಮೂಲಃ) (that, with its root cut off)
  • ಕ್ಷತಜೇನ (क्षतजेन, kṣatajena) = ರಕ್ತದಿಂದ (by blood)
  • ರೇಣುಸ್ತಸ್ಯೋಪರಿಷ್ಟಾತ್ಪವನಾವಧೂತಃ (रेणुस्तस्योपरिष्टात्पवनावधूतः, reṇustasyopariṣṭātpavanāvadhūtaḥ) = ಧೂಳು, ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಅಲ್ಲಾಡಿದ (ರೇಣುಃ, ತಸ್ಯ, ಉಪರಿಷ್ಟಾತ್, ಪವನಾವಧೂತಃ) (the dust, shaken by the wind above it)
  • ಅಂಗಾರಶೇಷಸ್ಯ (अङ्गारशेषस्य, aṅgāraśeṣasya) = ಕೆಂಡ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದ (of which only embers remained)
  • ಹುತಾಶನಸ್ಯ (हुताशनस्य, hutāśanasya) = ಬೆಂಕಿಯ (of a fire)
  • ಪೂರ್ವೋತ್ಥಿತೋ (पूर्वोत्थितो, pūrvotthito) = ಮೊದಲೇ ಮೇಲೆದ್ದ (risen earlier)
  • ಧೂಮ (धूम, dhūma) = ಹೊಗೆ (smoke)
  • ಇವಾಬಭಾಸೇ (इवाबभासे, ivābabhāse) = ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸಿತು (ಇವ, ಅಬಭಾಸೇ) (appeared like)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ರಕ್ತದಿಂದ ಬುಡ ಕತ್ತರಿಸಿದಂತಾದ ಆ ಧೂಳು, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಅಲ್ಲಾಡುತ್ತಾ, ಕೆಂಡ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಮೊದಲೇ ಮೇಲೆದ್ದ ಹೊಗೆಯಂತೆ ಕಾಣಿಸಿತು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

That dust, cut off at its root by blood and shaken by the wind above, looked like the smoke that had risen earlier from a fire of which only embers were left.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಇದು ಉಪಮೆ, ಅಂದರೆ ಹೋಲಿಕೆ. ಧೂಳನ್ನು ಹೊಗೆಗೂ ರಕ್ತದ ನೆಲವನ್ನು ಕೆಂಡಕ್ಕೂ ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಉದಯರವಿಯಾಗಿತ್ತು, ಇಲ್ಲಿ ಅದು ಕೆಂಡ.

This is an upama, a comparison. The dust is likened to smoke and the blood-soaked ground to embers. In the verse before, blood was the rising sun, and here it is the embers.

ಛಿನ್ನಮೂಲ ಎಂದರೆ ಬುಡ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಎಂದು ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥ. ರಕ್ತ ಬಿದ್ದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಧೂಳು ಇನ್ನು ಮೇಲೇಳದೆ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಒದ್ದೆಯಾಯಿತು ಎಂದು ನಾವು ಇದನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಬೇರೆ ವಿವರಣೆಯೂ ಸಾಧ್ಯ.

Chinnamula literally means with its root cut. We have taken it to mean that where blood fell the dust no longer rose from the ground but was wetted at its base. Another explanation is possible.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 128. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 128. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಒಂದೇ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹಲವು ರೀತಿ ಹೋಲಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಸಾಲು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಹೋಲಿಕೆ ಬದಲಾದರೆ ದೃಶ್ಯದ ಭಾವವೂ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

The lines show that one scene can be compared in many ways. When the comparison changes, the feeling of the scene changes too.

ಪರಿಚಿತ ಮನೆಯ ಚಿತ್ರದಿಂದ ದೂರದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದು ಬೋಧನೆಯಲ್ಲೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ವಿಷಯವನ್ನು ಕಲಿಯುವವರಿಗೆ ಅವರು ಕಂಡ ವಸ್ತುವಿನ ಹೋಲಿಕೆ ಕೊಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯ ದಾರಿ.

Explaining a distant battle through a familiar household picture works in teaching too. Offering learners a comparison with something they have seen is a good way in.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ