ಸರ್ವತ್ರ ಸಂಪದಸ್ತಸ್ಯ: ಚಪ್ಪಲಿ ತೊಟ್ಟವನಿಗೆ ಭೂಮಿಯೆಲ್ಲ ಚರ್ಮದ ಹಾಸು

ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಾದ ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ಶಾಲೆಗೆ ನಡೆದು ಹೋಗುವ ಮಗು ಕಾಲಿಗೆ ಚಪ್ಪಲಿ ಇದ್ದರೆ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ರಸ್ತೆಗೆ ಚರ್ಮ ಹೊದಿಸುವುದು ಯಾರಿಂದಲೂ ಆಗದು, ಆದರೆ ಕಾಲಿಗೆ ಹೊದಿಸುವುದು ಸುಲಭ.

ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತೃಪ್ತಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊರಗಿನ ಜಗತ್ತನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೊದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭ ಎನ್ನುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸಂತೋಷಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 8 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Contentment, verse 8

ವಿಷಯ: ತೃಪ್ತಿಯೆಂಬ ಪಾದರಕ್ಷೆ · Contentment as a pair of shoes

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಸರ್ವತ್ರ ಸಂಪದಸ್ತಸ್ಯ ಸಂತುಷ್ಟಂ ಯಸ್ಯ ಮಾನಸಮ್
ಉಪಾನದ್ಗೂಢಪಾದಸ್ಯ ನನು ಚರ್ಮಾವೃತೈವ ಭೂಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

सर्वत्र संपदस्तस्य संतुष्टं यस्य मानसम्
उपानद्गूढपादस्य ननु चर्मावृतैव भूः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

sarvatra saṃpadastasya saṃtuṣṭaṃ yasya mānasam
upānadgūḍhapādasya nanu carmāvṛtaiva bhūḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಸರ್ವತ್ರ (सर्वत्र, sarvatra) = ಎಲ್ಲೆಡೆ (everywhere)
ಸಂಪದಸ್ತಸ್ಯ (संपदस्तस्य, saṃpadastasya) = ಸಂಪತ್ತುಗಳು ಅವನಿಗೆ (ಸಂಪದಃ ತಸ್ಯ) (wealth for him (sampadah tasya))
ಸಂತುಷ್ಟಂ (संतुष्टं, saṃtuṣṭaṃ) = ತೃಪ್ತವಾದ (content)
ಯಸ್ಯ (यस्य, yasya) = ಯಾರ (whose)
ಮಾನಸಮ್ (मानसम्, mānasam) = ಮನಸ್ಸು (mind)
ಉಪಾನದ್ಗೂಢಪಾದಸ್ಯ (उपानद्गूढपादस्य, upānadgūḍhapādasya) = ಚಪ್ಪಲಿಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಕಾಲುಗಳುಳ್ಳವನಿಗೆ (ಉಪಾನದ್ ಗೂಢ ಪಾದಸ್ಯ) (for one whose feet are covered by shoes)
ನನು (ननु, nanu) = ಅಲ್ಲವೇ, ನಿಜವಾಗಿ (surely, is it not so)
ಚರ್ಮಾವೃತೈವ (चर्मावृतैव, carmāvṛtaiva) = ಚರ್ಮದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ್ದೇ (ಚರ್ಮ ಆವೃತಾ ಏವ) (covered with leather indeed)
ಭೂಃ (भूः, bhūḥ) = ಭೂಮಿ (the earth)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ತೃಪ್ತವಾಗಿದೆಯೋ ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಪತ್ತು ಇದೆ. ಕಾಲಿಗೆ ಪಾದರಕ್ಷೆ ತೊಟ್ಟವನಿಗೆ ಭೂಮಿಯೆಲ್ಲ ಚರ್ಮದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದಂತೆಯೇ ಅಲ್ಲವೇ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

For him whose mind is content, wealth is everywhere. For one whose feet are covered by shoes, is not the whole earth as good as covered with leather?

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಇದೊಂದು ಹೋಲಿಕೆಯ ಶ್ಲೋಕ. ಮೊದಲ ಸಾಲು ಹೇಳುವ ಮಾತನ್ನು ಎರಡನೆಯ ಸಾಲು ಒಂದು ದೃಷ್ಟಾಂತದಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ನೆಲಕ್ಕೆ ಚರ್ಮ ಹಾಸುವ ಬದಲು ಕಾಲಿಗೇ ಚರ್ಮ ತೊಟ್ಟರೆ ಸಾಕು ಎಂಬುದು ತರ್ಕ.

This is a verse of comparison. The second line supports the first with an illustration. The reasoning is that rather than spreading leather over the whole ground, it is enough to wear leather on the feet.

ಸಂಪದಃ ಎಂದರೆ ಸಂಪತ್ತುಗಳು, ಬಹುವಚನ. ತೃಪ್ತನಿಗೆ ಸಂಪತ್ತು ಹಲವು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭಾವವನ್ನು ಬಹುವಚನ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಗೂಢಪಾದ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಗೂಢ ಎಂದರೆ ಮುಚ್ಚಿದ ಎಂದು ಮುದ್ರಿತ ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

Sampadah is plural, wealths. The plural gives the sense that the contented man finds riches in many forms everywhere. In gudhapada, gudha means covered, as the printed footnote explains.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 75. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 75. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಹೊರಗಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸರಿ ಮಾಡಲು ಕಾಯುವ ಬದಲು ಅದನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ತಯಾರಿಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಜಾಣತನ. ಇದು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಕೊಡುವ ಸರಳ ಪಾಠ.

Rather than waiting for the outer situation to be set right, it is wise to make one small preparation for facing it. That is the plain lesson this verse gives.

ಆದರೆ ಚಪ್ಪಲಿ ತೊಡುವುದು ಸುಲಭ ಎಂದು ತೃಪ್ತಿಯೂ ಸುಲಭ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬಾರದು. ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಚರ್ಮ ತೊಡಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಬೇಕು.

But because putting on shoes is easy, we should not take contentment to be easy. Fitting leather to the mind takes longer. It needs practice.