ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಮೊದಲು ರೈತ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಬೀಜವನ್ನು ಬೊಗಸೆಯಿಂದ ಚೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಬಿಳಿ ಬೀಜಗಳು ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ ಸಾಲಾಗಿ ಬೀಳುವ ದೃಶ್ಯ ಚೆಂದ.
ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಅಂತಹ ಬಿತ್ತನೆಯನ್ನು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆನೆಗಳ ಕುಂಭಸ್ಥಳದಿಂದ ಉದುರಿದ ಮುತ್ತುಗಳೇ ಬೀಜಗಳು, ಬೆಳೆಯುವುದು ಕೀರ್ತಿ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಶಸ್ತ್ರಭಿನ್ನೇಭಕುಂಭೇಭ್ಯೋ ಮೌಕ್ತಿಕಾನಿ ಚ್ಯುತಾನ್ಯಧುಃ
ಆಹವಕ್ಷೇತ್ರಮಭ್ಯುಪ್ತಕೀರ್ತಿಬೀಜೋತ್ಕರಶ್ರಿಯಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
शस्त्रभिन्नेभकुम्भेभ्यो मौक्तिकानि च्युतान्यधुः
आहवक्षेत्रमभ्युप्तकीर्तिबीजोत्करश्रियम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
śastrabhinnebhakumbhebhyo mauktikāni cyutānyadhuḥ
āhavakṣetramabhyuptakīrtibījotkaraśriyam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಶಸ್ತ್ರಭಿನ್ನೇಭಕುಂಭೇಭ್ಯೋ (शस्त्रभिन्नेभकुम्भेभ्यो, śastrabhinnebhakumbhebhyo) = ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸೀಳಿದ ಆನೆಗಳ ಕುಂಭಗಳಿಂದ (ಶಸ್ತ್ರ + ಭಿನ್ನ + ಇಭ + ಕುಂಭೇಭ್ಯಃ) (from the temples of elephants split by weapons (shastra + bhinna + ibha + kumbhebhyah))
- ಮೌಕ್ತಿಕಾನಿ (मौक्तिकानि, mauktikāni) = ಮುತ್ತುಗಳು (pearls)
- ಚ್ಯುತಾನ್ಯಧುಃ (च्युतान्यधुः, cyutānyadhuḥ) = ಉದುರಿದ್ದವು, ಕೊಟ್ಟವು (ಚ್ಯುತಾನಿ + ಅಧುಃ) (fallen ones gave (chyutani + adhuh))
- ಆಹವಕ್ಷೇತ್ರಮ್ (आहवक्षेत्रम्, āhavakṣetram) = ರಣಭೂಮಿಗೆ (to the field of battle)
- ಅಭ್ಯುಪ್ತಕೀರ್ತಿಬೀಜೋತ್ಕರ (अभ्युप्तकीर्तिबीजोत्कर, abhyuptakīrtibījotkara) = ಬಿತ್ತಿದ ಕೀರ್ತಿಯ ಬೀಜಗಳ ರಾಶಿಯ (of a heap of sown seeds of fame)
- ಶ್ರಿಯಮ್ (श्रियम्, śriyam) = ಸೊಬಗನ್ನು (the beauty)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸೀಳಿದ ಆನೆಗಳ ಕುಂಭಗಳಿಂದ ಉದುರಿದ ಮುತ್ತುಗಳು ರಣಭೂಮಿಗೆ ಕೀರ್ತಿಯ ಬೀಜಗಳ ರಾಶಿಯನ್ನು ಬಿತ್ತಿದ ಹೊಲದ ಸೊಬಗನ್ನು ಕೊಟ್ಟವು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Pearls fallen from the temples of elephants split by weapons gave the battlefield the beauty of a field sown with heaps of the seeds of fame.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಆನೆಯ ಕುಂಭಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮುತ್ತುಗಳಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಕವಿಗಳ ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಇದು ಕವಿಗಳ ಕಲ್ಪನೆಯೇ ಹೊರತು ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಾತಲ್ಲ. ಗಜಮುಕ್ತ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ.
That elephants carry pearls in their temples is an old convention among Sanskrit poets. It is the poets’ fancy and not zoology. The pearl is also called gajamukta.
ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿ ಬಿಳಿ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುವುದು ರೂಢಿ. ಬಿಳಿ ಮುತ್ತುಗಳು ಬಿಳಿ ಬೀಜಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಬೀಜ ಎಂದರೆ ಮುಂದೆ ಬೆಳೆಯುವುದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಯುದ್ಧದ ಕೀರ್ತಿ ಮುಂದೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸೂಚನೆಯೂ ಇದೆ.
In Sanskrit fame is conventionally described as white. White pearls become white seeds. A seed is what grows later, so there is also a hint that the fame of this battle will grow.
ಅಧುಃ ಎಂಬ ರೂಪವನ್ನು ನಾವು ಧಾ ಎಂಬ ಧಾತುವಿನ ರೂಪ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಕೊಟ್ಟವು ಅಥವಾ ಧರಿಸಿದವು ಎಂಬುದೇ.
We take the form adhuh as a form of the root dha, meaning gave or bore.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 128. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 128. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಬೆಳೆಯುವುದು ಬೀಜದಂತೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ. ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಷ್ಟದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಹಿರಿಯ ವೈದ್ಯ ತೋರಿದ ನಡತೆ ಶಿಷ್ಯರ ಮನದಲ್ಲಿ ಬೀಜವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
A good name grows slowly like a seed. The conduct a senior doctor showed in a hard hour years ago stays in the students’ minds as a seed.
ಆದರೆ ಶ್ಲೋಕ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಹೊಗಳಲು ನಮಗೆ ಹೇಳಿಲ್ಲ. ಇದೊಂದು ಕವಿಯ ಚಿತ್ರ. ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಹೊಗಳುವುದು ಬಿತ್ತಿದ ಕೆಲಸದ ಫಲ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು.
But the verse does not ask us to praise war. It is a poet’s picture. What we take from it is that the fruit of work sown shows with time.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.





ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ