ಶಸ್ತ್ರೈರ್ಹತಾಸ್ತು ರಿಪವೋ: ಶಸ್ತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಏಟು ಆಳ

ಶಸ್ತ್ರೈರ್ಹತಾಸ್ತು ರಿಪವೋ ಸುಭಾಷಿತ: ಶಸ್ತ್ರ ಒಂದು ದೇಹವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ, ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕುಲ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ಶಸ್ತ್ರೈರ್ಹತಾಸ್ತು ರಿಪವೋ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಒಬ್ಬನನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಏನು ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ಯೋಚಿಸಿ ನೋಡಿ. ಬಲದಿಂದ ಬಗ್ಗಿಸಿದವನು ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಮತ್ತೆ ತಲೆ ಎತ್ತುತ್ತಾನೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಮಾತನ್ನು ಶತ್ರುವಿನ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಸತ್ತವನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೋತಿಲ್ಲ, ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಹೊಡೆತ ತಿಂದವನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೋತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದು ಇದರ ತಿರುವು.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯನೀತಿಃ, ಶ್ಲೋಕ 952 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, General Wisdom of Conduct, verse 952

ವಿಷಯ: ಬಲಕ್ಕಿಂತ ಬುದ್ಧಿಯ ಹೊಡೆತ · The blow of wit over the blow of arms

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 28 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 28 syllables a line (exact metre name not confirmed)


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಶಸ್ತ್ರೈರ್ಹತಾಸ್ತು ರಿಪವೋ ನ ಹತಾ ಭವಂತಿ ಪ್ರಜ್ಞಾಹತಾಶ್ಚ ನಿತರಾಂ ಸುಹತಾ ಭವಂತಿ
ಶಸ್ತ್ರಂ ನಿಹಂತಿ ಪುರುಷಸ್ಯ ಶರೀರಮೇಕಂ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಕುಲಂ ಚ ವಿಭವಂ ಚ ಯಶಶ್ಚ ಹಂತಿ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

शस्त्रैर्हतास्तु रिपवो न हता भवन्ति प्रज्ञाहताश्च नितरां सुहता भवन्ति
शस्त्रं निहन्ति पुरुषस्य शरीरमेकं प्रज्ञा कुलं च विभवं च यशश्च हन्ति

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

śastrairhatāstu ripavo na hatā bhavanti prajñāhatāśca nitarāṃ suhatā bhavanti
śastraṃ nihanti puruṣasya śarīramekaṃ prajñā kulaṃ ca vibhavaṃ ca yaśaśca hanti

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ಶಸ್ತ್ರೈರ್ಹತಾಸ್ತು (शस्त्रैर्हतास्तु, śastrairhatāstu) = ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಹೊಡೆತ ತಿಂದವರಾದರೋ (ಶಸ್ತ್ರೈಃ ಹತಾಃ ತು) (those struck by weapons, however (shastraih hatah tu))
  • ರಿಪವೋ (रिपवो, ripavo) = ಶತ್ರುಗಳು (enemies)
  • ನ (न, na) = ಅಲ್ಲ (not)
  • ಹತಾ (हता, hatā) = ಹತರು (slain)
  • ಭವಂತಿ (भवन्ति, bhavanti) = ಆಗುತ್ತಾರೆ (they are)
  • ಪ್ರಜ್ಞಾಹತಾಶ್ಚ (प्रज्ञाहताश्च, prajñāhatāśca) = ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಹೊಡೆದವರು ಮತ್ತು (ಪ್ರಜ್ಞಾಹತಾಃ ಚ) (and those struck by wit (prajnahatah ca))
  • ನಿತರಾಂ (नितरां, nitarāṃ) = ಪೂರ್ಣವಾಗಿ (utterly)
  • ಸುಹತಾ (सुहता, suhatā) = ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹತರು (well and truly slain)
  • ಭವಂತಿ (भवन्ति, bhavanti) = ಆಗುತ್ತಾರೆ (they are)
  • ಶಸ್ತ್ರಂ (शस्त्रं, śastraṃ) = ಶಸ್ತ್ರ (a weapon)
  • ನಿಹಂತಿ (निहन्ति, nihanti) = ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ (kills)
  • ಪುರುಷಸ್ಯ (पुरुषस्य, puruṣasya) = ಮನುಷ್ಯನ (of a man)
  • ಶರೀರಮೇಕಂ (शरीरमेकं, śarīramekaṃ) = ಒಂದು ದೇಹವನ್ನು (ಶರೀರಮ್ ಏಕಮ್) (one body (sharira ekam))
  • ಪ್ರಜ್ಞಾ (प्रज्ञा, prajñā) = ಪ್ರಜ್ಞೆ (wit)
  • ಕುಲಂ (कुलं, kulaṃ) = ಕುಲವನ್ನು (the family line)
  • ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
  • ವಿಭವಂ (विभवं, vibhavaṃ) = ವೈಭವವನ್ನು, ಸಂಪತ್ತನ್ನು (his fortune)
  • ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
  • ಯಶಶ್ಚ (यशश्च, yaśaśca) = ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಕೂಡ (ಯಶಃ ಚ) (and his fame (yashah ca))
  • ಹಂತಿ (हन्ति, hanti) = ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ (destroys)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸತ್ತ ಶತ್ರುಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ಮುಗಿದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಹೊಡೆತ ತಿಂದವರು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಗಿದಂತೆಯೇ. ಶಸ್ತ್ರ ಮನುಷ್ಯನ ಒಂದು ದೇಹವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಪ್ರಜ್ಞೆ ಅವನ ಕುಲ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿಯನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Enemies cut down by weapons are not truly finished. Those struck by wit are finished for good. A weapon kills only one body of a man. Wit destroys his family line, his fortune and his fame as well.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಹತ ಎಂದರೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೊಡೆತ ತಿಂದು ಸತ್ತವನು. ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಬಿದ್ದವನ ಕುಲ, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಹೆಸರು ಉಳಿದಿರುತ್ತವೆ, ಅವನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೋಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕುಟುಕು ಮೊದಲ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದೆ.

Hata literally means slain. The sting of the first line is that the family, children and name of a man felled by a weapon remain, so he has not gone entirely.

ಪ್ರಜ್ಞಾ ಎಂದರೆ ಬುದ್ಧಿ, ವಿವೇಕ, ಉಪಾಯ. ಶ್ಲೋಕ ಇದನ್ನು ಬೇರೆಯವರ ಮೇಲೆ ಹೂಡಿದ ತಂತ್ರ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಮೂರು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಜೋಡಿಸಿರುವುದು ಹೊಡೆತದ ಆಳವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

Prajna means intelligence, discernment, stratagem. The verse seems to use it as a scheme turned against another. Stacking the three things in the last line (family, fortune, fame) deepens the blow.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 176. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 176. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ವಾದದಲ್ಲಿ ಜೋರು ಮಾಡಿ ಗೆದ್ದವನಿಗಿಂತ, ಯೋಚಿಸಿ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಮಾತು ಹೇಳಿದವನ ಪರಿಣಾಮ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ತಪ್ಪನ್ನು ಗದರಿಸಿ ಹೇಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅವನೇ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವುದು ಹೆಚ್ಚು ತಲುಪುತ್ತದೆ.

The effect of someone who thinks and says the right thing at the right time outlasts that of one who wins by noise. Asking a student the question that lets him find his own error reaches deeper than a scolding.

ಈ ಮಾತು ನಮಗೇ ತಿರುಗಿಯೂ ಬರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ತಪ್ಪು ವಿವೇಚನೆ ಒಬ್ಬನ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡಬಲ್ಲದು. ಬುದ್ಧಿಗೆ ಇರುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಬಳಸಬೇಕು.

The saying turns back on us too. One poor judgement can ruin a person’s name and his family’s peace. The power of wit is to be used with care.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ