ಸುರಾಣಾಂ ಪಾತಾಸೌ: ಹುಲ್ಲಿನಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೊಡುವ ರಾಜ

ಸುರಾಣಾಂ ಪಾತಾಸೌ ಸುಭಾಷಿತ: ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹುಲ್ಲಿನಂತೆ ಕೊಟ್ಟುಬಿಡುವ ರಾಜ ಇಂದ್ರನನ್ನೂ ಮೀರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ಸುರಾಣಾಂ ಪಾತಾಸೌ ಸ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಮನೆಗೆ ಬಂದವರಿಗೆ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕದೆ ಕೊಟ್ಟುಬಿಡುವ ಒಬ್ಬರಾದರೂ ಪ್ರತಿ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಎಷ್ಟೆಂದು ಅವರಿಗೇ ನೆನಪಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥ ಒಬ್ಬ ರಾಜನನ್ನು ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯನಾದ ಇಂದ್ರನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ನೋಡುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಇದರ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರನ್ನು ನಾವು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಲ್ಲ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯರಾಜಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 158 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, In Praise of Kings, verse 158

ವಿಷಯ: ಇಂದ್ರನನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ದಾನ · A giving that outdoes Indra

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 34 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 34 syllables a line (exact metre name not confirmed)


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಸುರಾಣಾಂ ಪಾತಾಸೌ ಸ ಪುನರತಿಪುಣ್ಯೈಕಹೃದಯೋ ಗ್ರಹಸ್ತಸ್ಯಾಸ್ಥಾನೇ ಗುರುರುಚಿತಮಾರ್ಗೇ ಸ ನಿರತಃ
ಕರಸ್ತಸ್ಯಾತ್ಯರ್ಥಂ ವಹತಿ ಶತಕೋಟಿಪ್ರಣಯಿತಾಂ ಸ ಸರ್ವಸ್ವಂ ದಾತಾ ತೃಣಮಿವ ಸುರೇಶಂ ವಿಜಯತೇ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

सुराणां पातासौ स पुनरतिपुण्यैकहृदयो ग्रहस्तस्यास्थाने गुरुरुचितमार्गे स निरतः
करस्तस्यात्यर्थं वहति शतकोटिप्रणयितां स सर्वस्वं दाता तृणमिव सुरेशं विजयते

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

surāṇāṃ pātāsau sa punaratipuṇyaikahṛdayo grahastasyāsthāne gururucitamārge sa nirataḥ
karastasyātyarthaṃ vahati śatakoṭipraṇayitāṃ sa sarvasvaṃ dātā tṛṇamiva sureśaṃ vijayate

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ಸುರಾಣಾಂ (सुराणां, surāṇāṃ) = ದೇವತೆಗಳ (of the gods)
  • ಪಾತಾ (पाता, pātā) = ಕಾಯುವವನು (the protector)
  • ಅಸೌ (असौ, asau) = ಈ ರಾಜ (this king)
  • ಸ (स, sa) = ಅವನು (he)
  • ಪುನರತಿಪುಣ್ಯೈಕಹೃದಯೋ (पुनरतिपुण्यैकहृदयो, punaratipuṇyaikahṛdayo) = ಮತ್ತೆ, ಅತಿ ಪುಣ್ಯವೊಂದೇ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಉಳ್ಳವನು (ಪುನಃ + ಅತಿಪುಣ್ಯ + ಏಕ + ಹೃದಯಃ) (and again, one whose heart holds only great merit)
  • ಗ್ರಹಸ್ತಸ್ಯಾಸ್ಥಾನೇ (ग्रहस्तस्यास्थाने, grahastasyāsthāne) = ಗ್ರಹವು ಅವನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ (ಗ್ರಹಃ + ತಸ್ಯ + ಆಸ್ಥಾನೇ) (the planet, in his court)
  • ಗುರುರುಚಿತಮಾರ್ಗೇ (गुरुरुचितमार्गे, gururucitamārge) = ಗುರುವು ಉಚಿತವಾದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ (ಗುರುಃ + ಉಚಿತಮಾರ್ಗೇ) (Guru, in the fitting path)
  • ಸ (स, sa) = ಅವನು (he)
  • ನಿರತಃ (निरतः, nirataḥ) = ನಿರತನಾಗಿದ್ದಾನೆ (is engaged)
  • ಕರಸ್ತಸ್ಯಾತ್ಯರ್ಥಂ (करस्तस्यात्यर्थं, karastasyātyarthaṃ) = ಕೈ ಅವನ, ಅತಿಯಾಗಿ (ಕರಃ + ತಸ್ಯ + ಅತ್ಯರ್ಥಮ್) (his hand, greatly)
  • ವಹತಿ (वहति, vahati) = ಹೊರುತ್ತದೆ (bears)
  • ಶತಕೋಟಿಪ್ರಣಯಿತಾಂ (शतकोटिप्रणयितां, śatakoṭipraṇayitāṃ) = ಶತಕೋಟಿಯ ಮೇಲಿನ ಒಲವನ್ನು (a fondness for the hundred crores)
  • ಸ (स, sa) = ಅವನು (he)
  • ಸರ್ವಸ್ವಂ (सर्वस्वं, sarvasvaṃ) = ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನು (everything he owns)
  • ದಾತಾ (दाता, dātā) = ಕೊಡುವವನು (the giver)
  • ತೃಣಮಿವ (तृणमिव, tṛṇamiva) = ಹುಲ್ಲಿನಂತೆ (like a straw)
  • ಸುರೇಶಂ (सुरेशं, sureśaṃ) = ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯ ಇಂದ್ರನನ್ನು (Indra, lord of the gods)
  • ವಿಜಯತೇ (विजयते, vijayate) = ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ (surpasses)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಈ ರಾಜ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕಾಯುವವನು, ಅತಿ ಪುಣ್ಯವೊಂದೇ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಉಳ್ಳವನು. ಅವನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಗುರು ಉಚಿತವಾದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಕೈ ಶತಕೋಟಿಯ ಮೇಲಿನ ಒಲವನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಹೊರುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೂ ಹುಲ್ಲಿನಂತೆ ಕೊಡುವ ಅವನು ಇಂದ್ರನನ್ನೇ ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

This king is a protector of the gods, and his heart holds nothing but great merit. In his court Guru keeps to the fitting path. His hand bears an overwhelming fondness for the hundred crores. Giving away all he owns like a blade of grass, he surpasses Indra himself.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮೊದಲ ಸಾಲು ಇಂದ್ರನ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ರಾಜನ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸುವ ಶ್ಲೇಷದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಗ್ರಹ, ಗುರು, ಕರ ಮತ್ತು ಶತಕೋಟಿ ಎಂಬ ಪದಗಳಿಗೆ ಎರಡೆರಡು ಅರ್ಥ ಸಾಧ್ಯ. ಅವುಗಳ ಎಲ್ಲ ಕೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಖಚಿತವಾಗಿ ಬಿಡಿಸಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅರ್ಥ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆಯಾಗಿರಬಹುದು.

The first line reads like a pun that lays Indra’s marks on the king. The words graha, guru, kara and shatakoti each allow two senses. We have not settled every pairing with certainty, so the reading may differ a little.

ಕೊನೆಯ ತಿರುವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೂ ಹುಲ್ಲಿನಂತೆ ಕೊಡುವುದು ಇಂದ್ರನಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಗುಣ ಎಂದು ಕವಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ರಾಜಸ್ತುತಿಯ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ ಇದು.

The closing turn is plain. The poet says that giving away everything like straw is a quality even Indra lacks. It is the usual exaggeration of royal praise.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 106. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 106. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ದೊಡ್ಡ ದಾನ ಎಂದರೆ ಕೊಟ್ಟ ಮೊತ್ತವಲ್ಲ, ಕೊಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಏನೂ ಉಳಿಯದಿರುವುದು ಎಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹಂಚುವ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೂ ಇದು ಹೊಂದುತ್ತದೆ.

The verse suggests that great giving is measured not by the sum given but by how little is left clinging in the mind afterwards. It fits a teacher who shares time and knowledge too.

ಹಾಗೆಂದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟುಬಿಡುವುದನ್ನು ನಾವು ಸಲಹೆಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇದು ರಾಜನ ಹೊಗಳಿಕೆಯ ಅತಿಶಯ, ಬದುಕಿನ ನಿಯಮವಲ್ಲ.

We do not offer giving away everything as advice. It is the exaggeration of a king’s praise, not a rule for living.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ