ಸ್ವಲ್ಪಂ ಬ್ರೂಮಃ ಕಿಮಪಿ ಚರಿತಂ: ಕವಿ ಸುಳ್ಳರು ಎಂಬ ಅಪವಾದ

ಶಿಫಾರಸು ಪತ್ರ ಬರೆದವರಿಗೆ ಗೊತ್ತು, ಹೆಚ್ಚು ಹೊಗಳಿದರೆ ಓದುವವರಿಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಗಳುವವನು ಅದನ್ನು ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾನೆ.

ಈ ಪದ್ಯದ ಕವಿ ಅದೇ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯಿಂದ ಶುರು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಹೇಳುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ನಂತರ ತೀರಾ ಅತಿಶಯವಾದ ಚಿತ್ರವೊಂದನ್ನು ಇಡುತ್ತಾನೆ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಅರಿಪಲಾಯನಂ, ಶ್ಲೋಕ 24 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, The Flight of Enemies, verse 24

ವಿಷಯ: ಮುತ್ತನ್ನು ಮೊಟ್ಟೆ ಎಂದ ಹಾವು · Snakes who took pearls for eggs

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 34 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 34 syllables a line (exact metre name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಸ್ವಲ್ಪಂ ಬ್ರೂಮಃ ಕಿಮಪಿ ಚರಿತಂ ವೀರವರ್ಯ ತ್ವದೀಯಂ ಮಿಥ್ಯಾವಾದಾಃ ಕವಯ ಇತಿ ನೋ ದುಃಪ್ರವಾದೋ ರುಣದ್ಧಿ
ಮುಕ್ತಾ ಮುಕ್ತಾ ಮಲಯಶಿಖರೇ ತ್ವದ್ವಿಪಕ್ಷಾವರೋಧೈರಂಡಭ್ರಾಂತ್ಯಾ ಭುಜಗಲಲನಾಃ ಸಾದರಂ ಪಾಲಯಂತಿ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

स्वल्पं ब्रूमः किमपि चरितं वीरवर्य त्वदीयं मिथ्यावादाः कवय इति नो दुःप्रवादो रुणद्धि
मुक्ता मुक्ता मलयशिखरे त्वद्विपक्षावरोधैरण्डभ्रान्त्या भुजगललनाः सादरं पालयन्ति

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

svalpaṃ brūmaḥ kimapi caritaṃ vīravarya tvadīyaṃ mithyāvādāḥ kavaya iti no duḥpravādo ruṇaddhi
muktā muktā malayaśikhare tvadvipakṣāvarodhairaṇḍabhrāntyā bhujagalalanāḥ sādaraṃ pālayanti

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಸ್ವಲ್ಪಂ (स्वल्पं, svalpaṃ) = ಸ್ವಲ್ಪ (a little)
ಬ್ರೂಮಃ (ब्रूमः, brūmaḥ) = ಹೇಳುತ್ತೇವೆ (we say)
ಕಿಮಪಿ (किमपि, kimapi) = ಏನೋ ಒಂದು (something)
ಚರಿತಂ (चरितं, caritaṃ) = ಕಾರ್ಯ, ನಡೆ (the deed)
ವೀರವರ್ಯ (वीरवर्य, vīravarya) = ಎಲೈ ವೀರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ (O best of heroes)
ತ್ವದೀಯಂ (त्वदीयं, tvadīyaṃ) = ನಿನ್ನದಾದ (of yours)
ಮಿಥ್ಯಾವಾದಾಃ ಕವಯ ಇತಿ (मिथ्यावादाः कवय इति, mithyāvādāḥ kavaya iti) = ಕವಿಗಳು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವವರು ಎಂಬ (ಮಿಥ್ಯಾವಾದಾಃ ಕವಯಃ ಇತಿ) (“poets are liars”, thus)
ನೋ (नो, no) = ನಮ್ಮನ್ನು (us)
ದುಃಪ್ರವಾದೋ (दुःप्रवादो, duḥpravādo) = ಕೆಟ್ಟ ಸುದ್ದಿ, ಅಪವಾದ (ದುಃಪ್ರವಾದಃ) (the ill report)
ರುಣದ್ಧಿ (रुणद्धि, ruṇaddhi) = ತಡೆಯುತ್ತದೆ (holds back)
ಮುಕ್ತಾ ಮುಕ್ತಾ (मुक्ता मुक्ता, muktā muktā) = ಮುತ್ತುಗಳು, ಬಿಸಾಡಿದವು (ಮುಕ್ತಾಃ ಮುಕ್ತಾಃ) (pearls, cast away)
ಮಲಯಶಿಖರೇ (मलयशिखरे, malayaśikhare) = ಮಲಯ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ (on the peak of the Malaya mountain)
ತ್ವದ್ವಿಪಕ್ಷಾವರೋಧೈರಂಡಭ್ರಾಂತ್ಯಾ (त्वद्विपक्षावरोधैरण्डभ्रान्त्या, tvadvipakṣāvarodhairaṇḍabhrāntyā) = ನಿನ್ನ ಶತ್ರುಗಳ ಅಂತಃಪುರದ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಂದ, ಮೊಟ್ಟೆಗಳೆಂಬ ಭ್ರಮೆಯಿಂದ (ತ್ವದ್ವಿಪಕ್ಷಾವರೋಧೈಃ ಅಂಡಭ್ರಾಂತ್ಯಾ) (by the women of your enemies’ households, through the mistaken notion of eggs)
ಭುಜಗಲಲನಾಃ (भुजगललनाः, bhujagalalanāḥ) = ಹೆಣ್ಣು ಹಾವುಗಳು (female snakes)
ಸಾದರಂ (सादरं, sādaraṃ) = ಆದರದಿಂದ (with care)
ಪಾಲಯಂತಿ (पालयन्ति, pālayanti) = ಕಾಪಾಡುತ್ತವೆ (guard)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ವೀರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿನ್ನ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಾವು ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಹೇಳುತ್ತೇವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಕವಿಗಳು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವವರು ಎಂಬ ಕೆಟ್ಟ ಮಾತು ನಮ್ಮನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮಲಯ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಶತ್ರುಗಳ ಅಂತಃಪುರದ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಬಿಸಾಡಿದ ಮುತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಹಾವುಗಳು ಮೊಟ್ಟೆಗಳೆಂದು ಭ್ರಮಿಸಿ ಆದರದಿಂದ ಕಾಪಾಡುತ್ತವೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

O best of heroes, we tell only a little of your deeds, for the ill name that poets are liars holds us back. On the peak of the Malaya mountain, the pearls that the women of your enemies’ households cast away are carefully guarded by female snakes, who take them for eggs.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಹಾವು ಮುತ್ತನ್ನು ಮೊಟ್ಟೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದು ಒಂದು ಭ್ರಮೆಯ ಚಮತ್ಕಾರ. ಕವಿ ಇದರಿಂದ ಶತ್ರುಸ್ತ್ರೀಯರು ಎಷ್ಟು ಅವಸರದಲ್ಲಿ ಹಾರಗಳನ್ನು ಬಿಸಾಡಿ ಓಡಿದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಲಯ ಪರ್ವತ ಹಾವುಗಳ ತಾಣ ಎಂಬುದು ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತ ಕಲ್ಪನೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.

A snake taking a pearl for an egg is a play on mistaken sight. Through it the poet shows in what haste the enemy’s women threw away their necklaces and fled. That the Malaya mountain is a haunt of snakes seems a familiar idea in poetry.

ಮುಕ್ತಾ ಎಂಬ ಪದ ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಮುತ್ತು ಮತ್ತು ಬಿಟ್ಟದ್ದು ಎಂಬ ಎರಡು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ, ಆದರೆ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಹೇಳಿ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಹೇಳಿದೆವು ಎನ್ನುವ ಕವಿಯ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ತಮಾಷೆ ಇದೆ.

The word mukta appears twice. We have taken it as pearl and cast away, though this is slightly uncertain. There is some humour in the poet saying we told only a little after telling so much.

ಮುದ್ರಿತ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅನುಸ್ವಾರ ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಗ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮಸುಕಾಗಿವೆ. ಅಂಥ ಕಡೆ ವ್ಯಾಕರಣ ಕೇಳುವ ರೂಪವನ್ನೇ ಬರೆದಿದ್ದೇವೆ.

Some anusvara and visarga marks are faint on the printed page. Where this happens we have written the form that the grammar requires.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 132. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 132. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಹೊಗಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಾತುಗಳಿಗಿಂತ ಅಳತೆಯ ಮಾತು ಹೆಚ್ಚು ನಂಬಿಕೆ ಗಳಿಸುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ಗುರು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯನ ಬಗ್ಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಬರೆಯುವಾಗಲೂ ಇದು ನಿಜ.

In praise, measured words win more trust than big ones. This holds when a teacher writes a recommendation for a student.

ಕವಿ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಗೇಲಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಈ ಪದ್ಯದ ಚೆಲುವು. ಆದರೆ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರ ಮಿತಿ ಮೀರಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಸುದ್ದಿಯಂತೆ ಓದಬಾರದು.

The charm of the verse is a poet mocking his own trade. But the last picture goes past all measure and should not be read as news.