ಮಳೆಗಾಲದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಮೋಡ ಕಂಡರೆ ನಮಗೆ ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕವಿಗೆ ಆ ಕಪ್ಪುತನದಲ್ಲಿ ಬೇರೊಂದು ಅರ್ಥ ಕಾಣಿಸಿದೆ.
ಈ ಪದ್ಯ ಬೇಡುವವನ ಮುಖ ಏಕೆ ಕಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲು ಮೋಡವನ್ನು ಹೋಲಿಕೆಯಾಗಿ ತರುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಹೋಲಿಕೆಯ ಪದ್ಯ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಸ್ವಾರ್ಥಂ ಧನಾನಿ ಧನಿಕಾತ್ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಣತೋ ಯದಾಸ್ಯಂ ಭಜೇನ್ಮಲಿನತಾಂ ಕಿಮಿದಂ ವಿಚಿತ್ರಮ್
ಗೃಹ್ಣನ್ಪರಾರ್ಥಮಪಿ ವಾರಿನಿಧೇಃ ಪಯೋಽಪಿ ಮೇಘೋಽಯಮೇತಿ ಸಕಲೋಽಪಿ ಚ ಕಾಲಿಮಾನಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
स्वार्थं धनानि धनिकात्प्रतिगृह्णतो यदास्यं भजेन्मलिनतां किमिदं विचित्रम्
गृह्णन्परार्थमपि वारिनिधेः पयोऽपि मेघोऽयमेति सकलोऽपि च कालिमानम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
svārthaṃ dhanāni dhanikātpratigṛhṇato yadāsyaṃ bhajenmalinatāṃ kimidaṃ vicitram
gṛhṇanparārthamapi vārinidheḥ payo’pi megho’yameti sakalo’pi ca kālimānam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಸ್ವಾರ್ಥಂ (स्वार्थं, svārthaṃ) = ತನ್ನ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕಾಗಿ (for his own purpose)
- ಧನಾನಿ (धनानि, dhanāni) = ಹಣವನ್ನು (wealth)
- ಧನಿಕಾತ್ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಣತೋ (धनिकात्प्रतिगृह्णतो, dhanikātpratigṛhṇato) = ಶ್ರೀಮಂತನಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನ (ಧನಿಕಾತ್ ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಣತಃ) (of one who receives from a rich man)
- ಯದಾಸ್ಯಂ (यदास्यं, yadāsyaṃ) = ಯಾವ ಮುಖ (ಯತ್ ಆಸ್ಯಮ್) (the face which)
- ಭಜೇನ್ಮಲಿನತಾಂ (भजेन्मलिनतां, bhajenmalinatāṃ) = ಮಲಿನತೆಯನ್ನು, ಕಪ್ಪನ್ನು ಹೊಂದಿದರೆ (ಭಜೇತ್ ಮಲಿನತಾಮ್) (takes on darkness)
- ಕಿಮಿದಂ (किमिदं, kimidaṃ) = ಇದರಲ್ಲಿ ಏನು (what in this)
- ವಿಚಿತ್ರಮ್ (विचित्रम्, vicitram) = ವಿಚಿತ್ರ, ಆಶ್ಚರ್ಯ (strange)
- ಗೃಹ್ಣನ್ಪರಾರ್ಥಮಪಿ (गृह्णन्परार्थमपि, gṛhṇanparārthamapi) = ಬೇರೆಯವರಿಗಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೂ (ಗೃಹ್ಣನ್ ಪರಾರ್ಥಮ್ ಅಪಿ) (though taking it for others)
- ವಾರಿನಿಧೇಃ (वारिनिधेः, vārinidheḥ) = ಸಮುದ್ರದಿಂದ (from the ocean)
- ಪಯೋಽಪಿ (पयोऽपि, payo’pi) = ನೀರನ್ನು ಕೂಡ (ಪಯಃ ಅಪಿ) (the water, too)
- ಮೇಘೋಽಯಮೇತಿ (मेघोऽयमेति, megho’yameti) = ಈ ಮೋಡ ಹೊಂದುತ್ತದೆ (ಮೇಘಃ ಅಯಮ್ ಏತಿ) (this cloud comes to)
- ಸಕಲೋಽಪಿ (सकलोऽपि, sakalo’pi) = ಇಡೀ ಮೋಡವೂ (ಸಕಲಃ ಅಪಿ) (all of it)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ಕಾಲಿಮಾನಮ್ (कालिमानम्, kālimānam) = ಕಪ್ಪುತನವನ್ನು (blackness)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ತನ್ನ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತನಿಂದ ಹಣ ಪಡೆಯುವವನ ಮುಖ ಕಪ್ಪಾದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನಿದೆ. ಬೇರೆಯವರಿಗಾಗಿ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಮೋಡವೂ ಇಡೀ ಕಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
If the face of a man who takes wealth from a rich man for his own purpose turns dark, what is strange in that? Even this cloud, taking water from the ocean for the sake of others, turns wholly black.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಕಾಲಿಮಾನ ಎಂದರೆ ಕಪ್ಪುತನ. ಕಪ್ಪಾದ ಮುಖ ಎಂದರೆ ನಾಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಅವಮಾನದಿಂದ ಮಂಕಾದ ಮುಖ ಎಂದೂ ಓದಬಹುದು. ಒಂದೇ ಪದ ಎರಡೂ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊತ್ತಿದೆ.
Kalimana means blackness. A dark face can also be read as a face dimmed by shame and disgrace. One word carries both senses.
ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಏರಿಕೆ ಇದೆ. ಬೇರೆಯವರಿಗಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೋಡವೇ ಕಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದಮೇಲೆ, ತನಗಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವನ ಮುಖ ಕಪ್ಪಾಗುವುದು ಇನ್ನೂ ಸಹಜ. ಇದು ಕವಿಯ ತರ್ಕ.
The comparison climbs. If even a cloud that takes for others turns black, a man who takes for himself will all the more naturally darken. That is the poet’s reasoning.
ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅನುಸ್ವಾರ ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಪದಗಳ ಸರಿಯಾದ ರೂಪವನ್ನೇ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಉಳಿದಂತೆ ಪಾಠ ಮುದ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ.
In our scan a few anusvara dots do not show. We give the correct form of those words. Otherwise the reading agrees with the print.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 73. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 73. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸಹಾಯ ಕೇಳುವಾಗ ಮುಖದ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾಗುವುದು ದೌರ್ಬಲ್ಯದ ಗುರುತಲ್ಲ. ಹಿರಿಯರ ಬಳಿ ಸಂದೇಹ ಕೇಳಲು ಹಿಂಜರಿಯುವ ಕಿರಿಯ ವೈದ್ಯನಿಗೆ ಈ ಮಾತು ಸಮಾಧಾನ ಕೊಡಬಹುದು.
A change of colour in the face when asking for help is no sign of weakness. A junior doctor who hesitates to ask a senior may find comfort in this.
ಕೊಡುವವರಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಪಾಠ ಇದೆ. ಪಡೆಯುವವನ ಮುಖ ಮಂಕಾಗದಂತೆ ಕೊಡುವುದೂ ಒಂದು ಕಲೆ.
There is another lesson for the giver. To give so that the receiver’s face does not dim is itself an art.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.





ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ