ತಾಳ್ಮೆ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ ಇದ್ದ ಹಾಗೆ. ಎಷ್ಟೋ ದಿನ ತುಂಬುತ್ತದೆ, ಒಂದು ದಿನ ಖಾಲಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಮಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಶ್ಲೋಕ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ತೇಜಸ್ವಿನಿ ಕ್ಷಮೋಪೇತೇ ನಾತಿಕಾರ್ಕಶ್ಯಮಾಚರೇತ್
ಅತಿನಿರ್ಮಂಥನಾದಗ್ನಿಶ್ಚಂದನಾದಪಿ ಜಾಯತೇ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
तेजस्विनि क्षमोपेते नातिकार्कश्यमाचरेत्
अतिनिर्मन्थनादग्निश्चन्दनादपि जायते
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
tejasvini kṣamopete nātikārkaśyamācaret
atinirmanthanādagniścandanādapi jāyate
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ತೇಜಸ್ವಿನಿ (तेजस्विनि, tejasvini) = ತೇಜಸ್ವಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ (towards a spirited person)
- ಕ್ಷಮೋಪೇತೇ (क्षमोपेते, kṣamopete) = ಕ್ಷಮೆ ಇರುವವನಲ್ಲಿ [ಕ್ಷಮಾ ಉಪೇತೇ] (who has forbearance)
- ನಾತಿಕಾರ್ಕಶ್ಯಮ್ (नातिकार्कश्यम्, nātikārkaśyam) = ಅತಿ ಕಠೋರತೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲ [ನ ಅತಿ ಕಾರ್ಕಶ್ಯಂ] (not too much harshness)
- ಆಚರೇತ್ (आचरेत्, ācaret) = ತೋರಬಾರದು, ನಡೆಸಬಾರದು (one should practise)
- ಅತಿನಿರ್ಮಂಥನಾತ್ (अतिनिर्मन्थनात्, atinirmanthanāt) = ಅತಿ ಉಜ್ಜಿದರೆ, ಕಡೆದರೆ (from too much rubbing)
- ಅಗ್ನಿಶ್ಚಂದನಾದಪಿ (अग्निश्चन्दनादपि, agniścandanādapi) = ಅಗ್ನಿ ಚಂದನದಿಂದಲೂ [ಅಗ್ನಿಃ ಚಂದನಾತ್ ಅಪಿ] (fire, even from sandalwood)
- ಜಾಯತೇ (जायते, jāyate) = ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ (is born)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಕ್ಷಮೆಯುಳ್ಳ ತೇಜಸ್ವಿಯೊಡನೆ ಅತಿ ಕಠೋರವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಅತಿಯಾಗಿ ಕಡೆದರೆ ಚಂದನದ ಕೊರಡಿನಿಂದಲೂ ಬೆಂಕಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
One should not be too harsh with a spirited person who is forbearing. Rub it too hard and even sandalwood gives birth to fire.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಚಂದನ ತಂಪಿನ ಸಂಕೇತ. ತಂಪಾದ ಮರವೂ ಬಹಳ ಉಜ್ಜಿದರೆ ಬೆಂಕಿ ಹೊತ್ತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಹೋಲಿಕೆಯ ತಿರುಳು. ಮರದ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಉಜ್ಜಿ ಬೆಂಕಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಹಳೆಯ ಕ್ರಮವನ್ನೂ ಇದು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
Sandalwood is the emblem of coolness. The core of the comparison is that even a cool wood kindles if rubbed hard. It also recalls the old way of making fire by rubbing wood.
ಶ್ಲೋಕ ತೇಜಸ್ವಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆ ಎರಡನ್ನೂ ಒಬ್ಬನಲ್ಲೇ ಇಟ್ಟಿದೆ. ಅವನ ಸಹನೆಯೇ ಅವನ ಮೇಲೆ ಕಠೋರವಾಗುವ ಅನುಮತಿ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿಯಬಾರದು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ಕುಟುಕು.
The verse places spirit and forbearance in one person. Its sting is that his patience should never be mistaken for permission to be harsh with him.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 79. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 79. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕೆಲಸದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಮೌನ ಸಮ್ಮತಿ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಲೇ ಹೋದರೆ ಒಂದು ದಿನ ಅವನು ಸಿಡಿಯಬಹುದು.
At work there is a colleague who bears everything. If we take his silence for consent and keep adding pressure, one day he may flare up.
ಹಾಗೆಂದು ಬೆಂಕಿ ಎಬ್ಬಿಸುವ ಮೊದಲೇ ನಿಲ್ಲುವುದು ಜಾಣತನ ಎಂಬುದಷ್ಟೇ ಶ್ಲೋಕದ ಹೇಳಿಕೆ. ಕೋಪ ಒಳ್ಳೆಯದು ಎಂದು ಅದು ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ.
All the verse claims is that it is wise to stop before the fire starts. It does not say that anger is good.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ