ವದನಾಚ್ಚ ಬಹಿರ್ಯಾಂತಿ: ಕೇಳುವಾಗ ಹೊರಡುವ ಪ್ರಾಣ

ಸಾಲ ಕೇಳುವಾಗ, ಸಹಾಯ ಕೇಳುವಾಗ ಉಸಿರು ಬಿಗಿಹಿಡಿದ ಅನುಭವ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

ಆ ಅನುಭವವನ್ನು ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯ ಮೂಲಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಯಾಚಕನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 12 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, On the Humiliation of Begging, verse 12

ವಿಷಯ: ಕೇಳುವಾಗ ಪ್ರಾಣ ಹೋಗುವುದು · Life leaving with the asking

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ವದನಾಚ್ಚ ಬಹಿರ್ಯಾಂತಿ ಪ್ರಾಣಾ ಯಾಚ್ಞಾಕ್ಷರೈಃ ಸಹ
ದದಾಮೀತ್ಯಕ್ಷರೈರ್ದಾತುಃ ಪುನಃ ಕರ್ಣಾದ್ವಿಶಂತಿ ಹಿ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

वदनाच्च बहिर्यान्ति प्राणा याच्ञाक्षरैः सह
ददामीत्यक्षरैर्दातुः पुनः कर्णाद्विशन्ति हि

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

vadanācca bahiryānti prāṇā yācñākṣaraiḥ saha
dadāmītyakṣarairdātuḥ punaḥ karṇādviśanti hi

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ವದನಾಚ್ಚ (वदनाच्च, vadanācca) = ಬಾಯಿಯಿಂದ ಮತ್ತು (ವದನಾತ್ + ಚ) (and from the mouth)
ಬಹಿರ್ಯಾಂತಿ (बहिर्यान्ति, bahiryānti) = ಹೊರಗೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ (ಬಹಿಃ + ಯಾಂತಿ) (go out)
ಪ್ರಾಣಾ (प्राणा, prāṇā) = ಪ್ರಾಣಗಳು (ಪ್ರಾಣಾಃ) (the life-breaths)
ಯಾಚ್ಞಾಕ್ಷರೈಃ (याच्ञाक्षरैः, yācñākṣaraiḥ) = ಬೇಡುವ ಮಾತಿನ ಅಕ್ಷರಗಳೊಂದಿಗೆ (ಯಾಚ್ಞಾ + ಅಕ್ಷರೈಃ) (with the syllables of begging)
ಸಹ (सह, saha) = ಜೊತೆಗೆ (together with)
ದದಾಮೀತ್ಯಕ್ಷರೈರ್ದಾತುಃ (ददामीत्यक्षरैर्दातुः, dadāmītyakṣarairdātuḥ) = ಕೊಡುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ದಾತನ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ (ದದಾಮಿ + ಇತಿ + ಅಕ್ಷರೈಃ + ದಾತುಃ) (with the giver’s syllables, I give)
ಪುನಃ (पुनः, punaḥ) = ಮತ್ತೆ (again)
ಕರ್ಣಾದ್ವಿಶಂತಿ (कर्णाद्विशन्ति, karṇādviśanti) = ಕಿವಿಯ ಮೂಲಕ ಒಳಹೊಕ್ಕುತ್ತವೆ (ಕರ್ಣಾತ್ + ವಿಶಂತಿ) (enter through the ear)
ಹಿ (हि, hi) = ನಿಜವಾಗಿ (indeed)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಬೇಡುವ ಮಾತಿನ ಅಕ್ಷರಗಳು ಬಾಯಿಯಿಂದ ಹೊರಬರುವಾಗ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾಣಗಳೂ ಹೊರಹೋಗುತ್ತವೆ. ಕೊಡುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ದಾತನ ಅಕ್ಷರಗಳು ಕಿವಿಗೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಅವು ಮತ್ತೆ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

As the syllables of begging come out of the mouth, the life-breaths go out with them. When the giver’s syllables, I give, fall on the ear, they enter again.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಇದು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ. ಪ್ರಾಣ ಹೋಗುವುದು ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಾಯಿ ಒಣಗಿ ಧ್ವನಿ ಕುಗ್ಗುವ ಸ್ಥಿತಿ. ಕಿವಿಯ ಮೂಲಕ ಹಿಂತಿರುಗುವುದು ಎಂದರೆ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಬರುವ ಸಮಾಧಾನ.

This is exaggeration. Life leaving here means the dry mouth and shrinking voice. Life returning through the ear means the relief of hearing the words, I give.

ಬಾಯಿ ಹೊರಹೋಗುವ ದಾರಿ, ಕಿವಿ ಒಳಬರುವ ದಾರಿ ಎಂಬ ಜೋಡಣೆ ಶ್ಲೋಕದ ಜಾಣ್ಮೆ. ಅಕ್ಷರ ಎಂಬ ಮಾತೂ ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಬರುತ್ತದೆ, ಒಮ್ಮೆ ಬೇಡುವವನದು, ಒಮ್ಮೆ ಕೊಡುವವನದು.

The mouth as the way out and the ear as the way in is the verse’s neat stroke. The word syllable also comes twice, once for the one who asks and once for the one who gives.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಬೇಡುವ ಪದದ ಅಕ್ಷರಗಳ ಕ್ರಮ ಬೇರೆಯಾಗಿತ್ತು. ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕದಂತೆ ಯಾಚ್ಞಾ ರೂಪವನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ.

The digital text had a different letter order in the word for begging. We have kept the form found in the printed book. The meaning is unchanged.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 73. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 73. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಸಹಾಯ ಕೇಳಲು ಬಾಯಿ ತೆರೆಯುವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರು ಎಷ್ಟು ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿರಬೇಕು. ಅವರ ಮಾತು ಮುಗಿಯುವ ಮೊದಲೇ ಸೌಜನ್ಯದ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟರೆ ಅವರ ಹೊರೆ ಹಗುರವಾಗುತ್ತದೆ.

We should know how hard that moment is for a patient who opens the mouth to ask for help. A courteous reply before they have finished speaking lightens the load.

ಇದು ಕವಿಯ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ. ಕೇಳುವವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಹೀಗೆ ನೋವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. ಆದರೂ ಬಹಳ ಜನರಿಗೆ ಹೀಗೆಯೇ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.

This is the poet’s exaggeration. We cannot say everyone who asks suffers so. Yet many people do feel exactly this.