ಊರಿನಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬಂದರೆ ಕೆಲಸ ಆಗೇ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜನ ನಂಬುವಂಥವರು ಒಬ್ಬರಾದರೂ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಆ ನಂಬಿಕೆಯೇ ಅವರ ಅಧಿಕಾರ.
ವೀರಪ್ರಶಂಸೆಯ ವಿಭಾಗದ ಈ ಪದ್ಯ ಅಂಥ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಅತಿಶಯದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿ ರಾಜನ ಅಳತೆಗೋಲು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಸಾಲಿಗೆ ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತೆಂಟು ಅಕ್ಷರ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ವಹ್ನಿಂ ಶೀತಯಿತುಂ ಹಿಮಂ ಜ್ವಲಯಿತುಂ ವಾತಂ ನಿರೋದ್ಧುಂ ಪಯೋ ಮೂರ್ತಂ ವ್ಯೋಮ ವಿಧಾತುಮುನ್ನಮಯಿತುಂ ನೇತುಂ ನತಿಂ ವಾ ಮಹೀಮ್
ಉದ್ಧರ್ತುಂ ಕಿಲ ಭೂಭೃತಃ ಸ್ಥಲಯಿತುಂ ಸಿಂಧುಂ ಚ ಸಂಭಾವ್ಯತೇ ಶಕ್ತಿರ್ಯಸ್ಯ ಜನೈಃ ಸ ಏವ ನೃಪತಿಃ ಶೇಷಾಃ ಪರಂ ಪಾರ್ಥಿವಾಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
वह्निं शीतयितुं हिमं ज्वलयितुं वातं निरोद्धुं पयो मूर्तं व्योम विधातुमुन्नमयितुं नेतुं नतिं वा महीम्
उद्धर्तुं किल भूभृतः स्थलयितुं सिन्धुं च संभाव्यते शक्तिर्यस्य जनैः स एव नृपतिः शेषाः परं पार्थिवाः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
vahniṃ śītayituṃ himaṃ jvalayituṃ vātaṃ niroddhuṃ payo mūrtaṃ vyoma vidhātumunnamayituṃ netuṃ natiṃ vā mahīm
uddhartuṃ kila bhūbhṛtaḥ sthalayituṃ sindhuṃ ca saṃbhāvyate śaktiryasya janaiḥ sa eva nṛpatiḥ śeṣāḥ paraṃ pārthivāḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ವಹ್ನಿಂ (वह्निं, vahniṃ) = ಬೆಂಕಿಯನ್ನು (fire)
- ಶೀತಯಿತುಂ (शीतयितुं, śītayituṃ) = ತಣ್ಣಗಾಗಿಸಲು (to cool)
- ಹಿಮಂ (हिमं, himaṃ) = ಹಿಮವನ್ನು (ice)
- ಜ್ವಲಯಿತುಂ (ज्वलयितुं, jvalayituṃ) = ಉರಿಸಲು (to set ablaze)
- ವಾತಂ (वातं, vātaṃ) = ಗಾಳಿಯನ್ನು (the wind)
- ನಿರೋದ್ಧುಂ (निरोद्धुं, niroddhuṃ) = ತಡೆಯಲು (to stop)
- ಪಯೋ (पयो, payo) = ನೀರನ್ನು (water)
- ಮೂರ್ತಂ (मूर्तं, mūrtaṃ) = ಆಕಾರವುಳ್ಳದ್ದನ್ನಾಗಿ (solid in form)
- ವ್ಯೋಮ (व्योम, vyoma) = ಆಕಾಶವನ್ನು (the sky)
- ವಿಧಾತುಮುನ್ನಮಯಿತುಂ (विधातुमुन्नमयितुं, vidhātumunnamayituṃ) = ಮಾಡಲು, ಮೇಲೆತ್ತಲು (ವಿಧಾತುಮ್ + ಉನ್ನಮಯಿತುಮ್) (to make, to raise up)
- ನೇತುಂ (नेतुं, netuṃ) = ಒಯ್ಯಲು (to bring)
- ನತಿಂ ವಾ ಮಹೀಮ್ (नतिं वा महीम्, natiṃ vā mahīm) = ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಾಗಿಸಲು ಅಥವಾ (to bow the earth, or)
- ಉದ್ಧರ್ತುಂ (उद्धर्तुं, uddhartuṃ) = ಎತ್ತಲು, ಕಿತ್ತೆಸೆಯಲು (to uproot)
- ಕಿಲ (किल, kila) = ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ (it is said)
- ಭೂಭೃತಃ (भूभृतः, bhūbhṛtaḥ) = ಪರ್ವತಗಳನ್ನು (mountains)
- ಸ್ಥಲಯಿತುಂ (स्थलयितुं, sthalayituṃ) = ನೆಲವಾಗಿಸಲು (to turn into dry land)
- ಸಿಂಧುಂ (सिन्धुं, sindhuṃ) = ಸಮುದ್ರವನ್ನು (the sea)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ಸಂಭಾವ್ಯತೇ (संभाव्यते, saṃbhāvyate) = ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ (is thought possible)
- ಶಕ್ತಿರ್ಯಸ್ಯ ಜನೈಃ (शक्तिर्यस्य जनैः, śaktiryasya janaiḥ) = ಯಾರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಜನರು (ಶಕ್ತಿಃ + ಯಸ್ಯ) (whose power, by people)
- ಸ ಏವ ನೃಪತಿಃ (स एव नृपतिः, sa eva nṛpatiḥ) = ಅವನೇ ರಾಜ (he alone is king)
- ಶೇಷಾಃ ಪರಂ ಪಾರ್ಥಿವಾಃ (शेषाः परं पार्थिवाः, śeṣāḥ paraṃ pārthivāḥ) = ಉಳಿದವರು ಕೇವಲ ಮಣ್ಣಿನವರು (the rest are only earthen)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ತಣ್ಣಗಾಗಿಸಲು, ಹಿಮವನ್ನು ಉರಿಸಲು, ಗಾಳಿಯನ್ನು ತಡೆಯಲು, ನೀರು ಮತ್ತು ಆಕಾಶವನ್ನು ಆಕಾರವುಳ್ಳದ್ದನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಎತ್ತಲು ಅಥವಾ ಬಗ್ಗಿಸಲು, ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತೆಸೆಯಲು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೆಲವಾಗಿಸಲು ಯಾರಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ ಎಂದು ಜನ ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವನೇ ರಾಜ. ಉಳಿದವರು ಕೇವಲ ಪಾರ್ಥಿವರು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
He whose power people think able to cool fire, kindle ice, stop the wind, give solid form to water and sky, raise or bow the earth, uproot mountains and turn the sea into dry land, he alone is king. The rest are only parthivas.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಪಾರ್ಥಿವ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ರಾಜ ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಇದೆ, ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಆದದ್ದು ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಇದೆ. ಕೊನೆಯ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಕವಿ ಶ್ಲೇಷೆ ಆಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಮಗೆ ತೋರುತ್ತದೆ: ಉಳಿದವರು ಹೆಸರಿಗೆ ರಾಜರು, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಗೊಂಬೆಗಳು.
The word parthiva means a king and also something made of earth. We think the poet plays on both in the closing words: the rest are kings in name and clay figures in fact.
ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲಸಗಳೆಲ್ಲ ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧ ಎಂಬುದೇ ಇಲ್ಲಿನ ಅತಿಶಯ. ಸಂಭಾವ್ಯತೇ ಎಂಬ ಪದದ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಜನರ ನಂಬಿಕೆ, ಖಚಿತ ಸಂಗತಿಯಲ್ಲ. ಮೂರ್ತಂ ಎಂಬುದು ನೀರು ಮತ್ತು ಆಕಾಶ ಎರಡಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ, ಈ ಓದು ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತ.
The exaggeration lies in every item on the list defying the laws of nature. By the word sambhavyate this is what people believe, not a settled fact. We take murtam as applying to both water and sky. This reading is slightly uncertain.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 78. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 78. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಇಂದಿನ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದ ಅಳತೆ ಜನರ ನಂಬಿಕೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪದ್ಯ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ನಂಬಿಕೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡವನ ಬಳಿ ಪದವಿ ಇದ್ದರೂ ಅಧಿಕಾರ ಇಲ್ಲ.
The verse reminds us that the measure of authority is the trust of people. One who has lost that trust holds a rank without authority.
ಅಸಾಧ್ಯವನ್ನು ಸಾಧ್ಯಗೊಳಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಬೇಕು ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆ ಅತಿಶಯ ಎಂದು ತಿಳಿದೇ ಓದಬೇಕು. ಇಂದು ಅದರ ಅರ್ಥ ಇನ್ನೂ ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗುವ ಮನಸ್ಸು ಎಂಬಷ್ಟೇ ಇರಬಹುದು.
The claim that one needs power to do the impossible should be read knowing it is exaggeration. Today it may mean only a mind ready for ever harder work.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ