ಊರ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಹಾಡನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಗುಂಪುಗಳು ಹಾಡುವುದನ್ನು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಹಾಡು ಒಂದೇ, ಹಾಡುವವರು ಬೇರೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹಾಡುವವರು ಕಾಡು, ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ನಾಗಲೋಕದ ಸ್ತ್ರೀ ದೇವತೆಗಳು. ಹಾಡು ಮಾತ್ರ ಒಂದೇ, ರಾಜ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಶ್ಲೋಕ, ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ವನೇಷು ವನದೇವತಾ ದಿವಿ ದಿವೌಕಸಾಂ ವಲ್ಲಭಾ ಭುಜಂಗಕುಲಕನ್ಯಕಾ ಭುಜಗಲೋಕಲೀಲಾವನೇ
ಯಶಃ ಸಮರಸಂಚಿತಂ ನರಮೃಗೇಂದ್ರ ಗಾಯಂತಿ ತೇ ಪ್ರಭಾವಿಜಿತಕೌಮುದೀಕುಮುದಪಾಂಡುತಾಡಂಬರಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
वनेषु वनदेवता दिवि दिवौकसां वल्लभा भुजंगकुलकन्यका भुजगलोकलीलावने
यशः समरसंचितं नरमृगेन्द्र गायन्ति ते प्रभाविजितकौमुदीकुमुदपाण्डुताडम्बरम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
vaneṣu vanadevatā divi divaukasāṃ vallabhā bhujaṃgakulakanyakā bhujagalokalīlāvane
yaśaḥ samarasaṃcitaṃ naramṛgendra gāyanti te prabhāvijitakaumudīkumudapāṇḍutāḍambaram
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ವನೇಷು (वनेषु, vaneṣu) = ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ (in the forests)
- ವನದೇವತಾ (वनदेवता, vanadevatā) = ವನದೇವತೆ (the forest goddess)
- ದಿವಿ (दिवि, divi) = ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ (in heaven)
- ದಿವೌಕಸಾಂ (दिवौकसां, divaukasāṃ) = ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿಗಳ, ದೇವತೆಗಳ (of the dwellers in heaven)
- ವಲ್ಲಭಾ (वल्लभा, vallabhā) = ಪ್ರಿಯಳು (the beloved)
- ಭುಜಂಗಕುಲಕನ್ಯಕಾ (भुजंगकुलकन्यका, bhujaṃgakulakanyakā) = ನಾಗಕುಲದ ಕನ್ಯೆ (the maiden of the serpent clan)
- ಭುಜಗಲೋಕಲೀಲಾವನೇ (भुजगलोकलीलावने, bhujagalokalīlāvane) = ನಾಗಲೋಕದ ವಿಹಾರವನದಲ್ಲಿ (in the pleasure grove of the serpent world)
- ಯಶಃ (यशः, yaśaḥ) = ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು (fame)
- ಸಮರಸಂಚಿತಂ (समरसंचितं, samarasaṃcitaṃ) = ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ (amassed in battle)
- ನರಮೃಗೇಂದ್ರ (नरमृगेन्द्र, naramṛgendra) = ನರಸಿಂಹನೇ, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಸಿಂಹದಂತಿರುವವನೇ (lion among men)
- ಗಾಯಂತಿ (गायन्ति, gāyanti) = ಹಾಡುತ್ತಾರೆ (they sing)
- ತೇ (ते, te) = ನಿನ್ನ (your)
- ಪ್ರಭಾವಿಜಿತಕೌಮುದೀಕುಮುದಪಾಂಡುತಾಡಂಬರಮ್ (प्रभाविजितकौमुदीकुमुदपाण्डुताडम्बरम्, prabhāvijitakaumudīkumudapāṇḍutāḍambaram) = ಬೆಳದಿಂಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ನೈದಿಲೆಯ ಬಿಳುಪಿನ ವೈಭವವನ್ನು ತನ್ನ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಗೆದ್ದದ್ದು (whose radiance outdoes the pale pomp of moonlight and the white night lotus)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಸಿಂಹದಂತಿರುವ ರಾಜನೇ, ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವನದೇವತೆಗಳು, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರಿಯೆಯರು, ನಾಗಲೋಕದ ವಿಹಾರವನದಲ್ಲಿ ನಾಗಕುಲದ ಕನ್ಯೆಯರು ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ, ಬೆಳದಿಂಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ನೈದಿಲೆಯ ಬಿಳುಪನ್ನು ತನ್ನ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಮೀರಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
O lion among men, in the forests the forest goddesses, in heaven the beloved ones of the dwellers in heaven, and in the pleasure grove of the serpent world the maidens of the serpent clan, all sing your fame. It is fame won in battle, whose radiance outdoes the paleness of moonlight and the white night lotus.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಳಿ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಬೆಳದಿಂಗಳು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಅರಳುವ ಬಿಳಿ ನೈದಿಲೆ ಆ ಬಿಳುಪಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ. ಕೀರ್ತಿ ಅವೆರಡನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿತು ಎಂಬುದು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ.
In the tradition fame is described as white. Moonlight and the white lotus that opens at night serve as comparisons. That fame outdoes both is exaggeration.
ಕಾಡು, ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ನಾಗಲೋಕ ಎಂದು ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿರುವುದು ಕೀರ್ತಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ತಲುಪಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲು. ನರಮೃಗೇಂದ್ರ ಎಂದರೆ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಮೃಗರಾಜ, ರಾಜನನ್ನು ಸಿಂಹಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದ ಹೊಗಳಿಕೆ.
Naming the forest, heaven and the serpent world shows that fame has reached everywhere. Naramrigendra means the king of beasts among men, a praise comparing the king to a lion.
ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಭುಜಂಗ ಮತ್ತು ಸಂಚಿತ ಪದಗಳು ಅನುಸ್ವಾರದ ರೂಪದಲ್ಲಿವೆ. ನಮ್ಮ ಪಾಠ ಅದನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿದೆ.
In the printed book the words bhujanga and sanchita are written with the anusvara. Our reading follows that.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 135. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 135. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರು ಒಂದು ಕಡೆ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಊರಿನಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರೊಬ್ಬರು ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೆ ಆ ಮಾತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಊರುಗಳಿಗೂ ತಲುಪುತ್ತದೆ.
A good name does not stay in one place. If a doctor does good work in one town, the word reaches the towns around it.
ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವುದು ಹೊಗಳಿಕೆಯ ಅತಿಶಯ. ಕೀರ್ತಿಗಿಂತ ಕೆಲಸ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಇಂಥ ಹಾಡನ್ನು ಆರೋಗ್ಯಕರವಾಗಿ ಕೇಳಬಹುದು.
The verse speaks in the exaggeration of praise. If we remember that the work matters more than the fame, we can listen to such a song in a healthy way.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ