ವಯಮಿಹ ಪರಿತುಷ್ಟಾ: ನಾರುಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನ ಸಮಾನ ತೃಪ್ತಿ

ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರು ಒಂದೇ ಊರಿನವರು. ಒಬ್ಬನ ಬಳಿ ದೊಡ್ಡ ಮನೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬನ ಬಳಿ ಸರಳ ಜೀವನ. ಯಾರು ಹೆಚ್ಚು ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಮಲಗುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮನೆಯ ಗಾತ್ರ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಾರುಬಟ್ಟೆ ಉಟ್ಟ ಸಾಧಕನೊಬ್ಬ ಶ್ರೀಮಂತನೊಡನೆ ನೇರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ. ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಮೊದಲ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಎರಡನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸಂತೋಷಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 17 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Contentment, verse 17

ವಿಷಯ: ಸಮಾನವಾದ ತೃಪ್ತಿ · Equal contentment

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 30 syllables a line (exact metre name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ವಯಮಿಹ ಪರಿತುಷ್ಟಾ ವಲ್ಕಲೈಸ್ತ್ವಂ ಚ ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾ ಸಮ ಇಹ ಪರಿತೋಷೋ ನಿರ್ವಿಶೇಷೋ ವಿಶೇಷಃ
ಸ ಹಿ ಭವತಿ ದರಿದ್ರೋ ಯಸ್ಯ ತೃಷ್ಣಾ ವಿಶಾಲಾ ಮನಸಿ ಚ ಪರಿತುಷ್ಟೇ ಕೋಽರ್ಥವಾನ್ಕೋ ದರಿದ್ರಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

वयमिह परितुष्टा वल्कलैस्त्वं च लक्ष्म्या सम इह परितोषो निर्विशेषो विशेषः
स हि भवति दरिद्रो यस्य तृष्णा विशाला मनसि च परितुष्टे कोऽर्थवान्को दरिद्रः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

vayamiha parituṣṭā valkalaistvaṃ ca lakṣmyā sama iha paritoṣo nirviśeṣo viśeṣaḥ
sa hi bhavati daridro yasya tṛṣṇā viśālā manasi ca parituṣṭe ko’rthavānko daridraḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ವಯಮಿಹ (वयमिह, vayamiha) = ನಾವು ಇಲ್ಲಿ (ವಯಂ ಇಹ) (we here)
ಪರಿತುಷ್ಟಾ (परितुष्टा, parituṣṭā) = ತೃಪ್ತರು (content)
ವಲ್ಕಲೈಸ್ತ್ವಂ (वल्कलैस्त्वं, valkalaistvaṃ) = ನಾರುಬಟ್ಟೆಗಳಿಂದ, ನೀವು (ವಲ್ಕಲೈಃ ತ್ವಂ) (with bark garments, you (valkalaih tvam))
ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾ (लक्ष्म्या, lakṣmyā) = ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ (with riches)
ಸಮ (सम, sama) = ಸಮಾನ (equal)
ಇಹ (इह, iha) = ಇಲ್ಲಿ (here)
ಪರಿತೋಷೋ (परितोषो, paritoṣo) = ತೃಪ್ತಿ (the contentment)
ನಿರ್ವಿಶೇಷೋ (निर्विशेषो, nirviśeṣo) = ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದ (without difference)
ವಿಶೇಷಃ (विशेषः, viśeṣaḥ) = ವ್ಯತ್ಯಾಸ (the difference)
ಸ (स, sa) = ಅವನು (he)
ಹಿ (हि, hi) = ಖಂಡಿತ (indeed)
ಭವತಿ (भवति, bhavati) = ಆಗುತ್ತಾನೆ (is)
ದರಿದ್ರೋ (दरिद्रो, daridro) = ಬಡವನು (poor)
ಯಸ್ಯ (यस्य, yasya) = ಯಾರ (whose)
ತೃಷ್ಣಾ (तृष्णा, tṛṣṇā) = ಆಸೆ (craving)
ವಿಶಾಲಾ (विशाला, viśālā) = ವಿಶಾಲ, ಹಿರಿದು (vast)
ಮನಸಿ (मनसि, manasi) = ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ (in the mind)
ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
ಪರಿತುಷ್ಟೇ (परितुष्टे, parituṣṭe) = ತೃಪ್ತವಾದಾಗ (when content)
ಕೋಽರ್ಥವಾನ್ಕೋ (कोऽर्थवान्को, ko’rthavānko) = ಯಾರು ಶ್ರೀಮಂತ, ಯಾರು (ಕಃ ಅರ್ಥವಾನ್ ಕಃ) (who is rich, who (kah arthavan kah))
ದರಿದ್ರಃ (दरिद्रः, daridraḥ) = ಬಡವ (poor)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ನಾರುಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತರು, ನೀವು ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತರು. ತೃಪ್ತಿ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಒಂದೇ, ಹಾಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ ಇಲ್ಲ. ಯಾರಿಗೆ ಆಸೆ ಹಿರಿದಾಗಿದೆಯೋ ಅವನೇ ಬಡವ. ಮನಸ್ಸು ತೃಪ್ತವಾಗಿದ್ದರೆ ಯಾರು ಶ್ರೀಮಂತ, ಯಾರು ಬಡವ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

We here are content with bark garments, and you with riches. The contentment is equal on both sides, so the difference between us is no difference. He alone is poor whose craving is vast. When the mind is content, who is rich and who is poor?

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ವಲ್ಕಲ ಎಂದರೆ ಮರದ ತೊಗಟೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಉಡುಗೆ. ಅದು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ತಪಸ್ವಿಗಳ ಉಡುಪು. ಪದ್ಯದ ಮಾತಾಡುವವನು ಅಂಥ ಒಬ್ಬ ಸಾಧಕ, ಕೇಳುವವನು ಶ್ರೀಮಂತ ಎಂದು ಸನ್ನಿವೇಶದಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.

Valkala means a garment made from tree bark, the dress of ascetics of old. The speaker is such a seeker and the listener a rich man, as the setting suggests.

ನಿರ್ವಿಶೇಷೋ ವಿಶೇಷಃ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕದ ಚುರುಕು ಇದೆ. ವಿಶೇಷ ಎಂದರೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ, ನಿರ್ವಿಶೇಷ ಎಂದರೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದ್ದು. ಒಂದೇ ಪದವನ್ನು ಎರಡು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದೆ. ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸಾಲಿನ ಆರಂಭದ ಪದ ತು ಬದಲು ಹಿ ಎಂದಿದ್ದು ಅದನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇವೆ.

The sting lies in nirvisheso visheshah. Vishesha means difference, nirvishesha means without difference. One word used twice stresses that no difference remains. In the print the first word of the second line reads hi, not tu, and we have followed the print.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 75. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 75. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಕೊರತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಅನಿಸುವುದು ಕೈಯಲ್ಲಿರುವುದರ ಮೇಲೆ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪಕ್ಕದವರಿಗೆ ಏನಿದೆ ಎಂಬ ಹೋಲಿಕೆಯ ಮೇಲೂ ನಿಂತಿದೆ. ಹೋಲಿಕೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ಅನೇಕ ಕೊರತೆಗಳು ಮಾಯವಾಗುತ್ತವೆ.

The feeling of lack rests not only on what we hold but on comparison with the neighbour. When comparison stops, many lacks disappear.

ಶ್ಲೋಕ ಬಡತನವನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ನಿಜವಾದ ಅಗತ್ಯಗಳು ಪೂರೈಕೆಯಾಗದ ಸ್ಥಿತಿ ಬೇರೆ, ಆಸೆ ಮುಗಿಯದ ಸ್ಥಿತಿ ಬೇರೆ. ಪದ್ಯ ಎರಡನೆಯದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ.

The verse does not praise poverty. Needs that go unmet are one thing and craving that never ends is another. The verse speaks of the second.