ಬೆಳಗಾದರೆ ಹೊಸ ಕೆಲಸದ ಭರವಸೆ, ಸಂಜೆಯಾದರೆ ಖಾಲಿ ಕೈ. ದಿನದ ದುಡಿಮೆಯನ್ನು ಕಾಯುವ ಹಲವರಿಗೆ ಇದು ಪ್ರತಿದಿನದ ಲಯ.
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನನ್ನು ಕಮಲಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಆರ್ಯಾ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ವಿಕಸಾಮಿ ರವಾವುದಿತೇ ಸಂಕೋಚಮುಪೈಮಿ ಚಾಸ್ತಮುಪಯಾತೇ
ದಾರಿದ್ರ್ಯಸರಸಿ ಮಗ್ನಃ ಪಂಕಜಲೀಲಾಮನುಭವಾಮಿ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
विकसामि रवावुदिते संकोचमुपैमि चास्तमुपयाते
दारिद्र्यसरसि मग्नः पङ्कजलीलामनुभवामि
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
vikasāmi ravāvudite saṃkocamupaimi cāstamupayāte
dāridryasarasi magnaḥ paṅkajalīlāmanubhavāmi
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ವಿಕಸಾಮಿ (विकसामि, vikasāmi) = ಅರಳುತ್ತೇನೆ (I bloom)
- ರವಾವುದಿತೇ (रवावुदिते, ravāvudite) = ಸೂರ್ಯ ಉದಯಿಸಿದಾಗ (ರವೌ ಉದಿತೇ) (when the sun has risen)
- ಸಂಕೋಚಮುಪೈಮಿ (संकोचमुपैमि, saṃkocamupaimi) = ಮುದುಡುತ್ತೇನೆ (ಸಂಕೋಚಂ ಉಪೈಮಿ) (I shrink)
- ಚಾಸ್ತಮುಪಯಾತೇ (चास्तमुपयाते, cāstamupayāte) = ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗಿದಾಗ (ಚ ಅಸ್ತಂ ಉಪಯಾತೇ) (and when it has set)
- ದಾರಿದ್ರ್ಯಸರಸಿ (दारिद्र्यसरसि, dāridryasarasi) = ಬಡತನ ಎಂಬ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ (in the lake of poverty)
- ಮಗ್ನಃ (मग्नः, magnaḥ) = ಮುಳುಗಿದವನು (sunk)
- ಪಂಕಜಲೀಲಾಮನುಭವಾಮಿ (पङ्कजलीलामनुभवामि, paṅkajalīlāmanubhavāmi) = ಕಮಲದ ಆಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತೇನೆ (ಪಂಕಜಲೀಲಾಂ ಅನುಭವಾಮಿ) (I live out the play of a lotus)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಸೂರ್ಯ ಉದಯಿಸಿದಾಗ ಅರಳುತ್ತೇನೆ, ಮುಳುಗಿದಾಗ ಮುದುಡುತ್ತೇನೆ. ಬಡತನದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ ನಾನು ಕಮಲದ ಆಟವನ್ನೇ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
I bloom when the sun has risen and shrink when it has set. Sunk in the lake of poverty, I am living out the play of a lotus.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇದೊಂದು ಪರೋಕ್ಷ ಮಾತು. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕೆರೆಯ ಕಮಲದ ವರ್ಣನೆ, ಒಳಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಡವನೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಬದುಕನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಸೂರ್ಯ ಎಂದರೆ ಯಾರು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಹಗಲು ತರುವ ಅವಕಾಶ ಮತ್ತು ಭರವಸೆ ಎಂದು ನಾವು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ, ಬೇರೆ ಓದುಗಳೂ ಸಾಧ್ಯ.
This is an indirect saying. On the surface it describes a lotus in a lake, and its hidden sense is a poor man comparing his own life to it. The verse does not say who the sun is. We take it as the chance and hope that daylight brings, though other readings are possible.
ಪಂಕಜ ಎಂದರೆ ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು, ಅಂದರೆ ಕಮಲ. ಲೀಲಾ ಎಂದರೆ ಆಟ. ಕಮಲ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಹೂ ಅರಳಿಸುವಂತೆ ಇವನೂ ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಅರಳುವ ಆಟ ಆಡುತ್ತಾನೆ. ಆ ವ್ಯಂಗ್ಯವೇ ಪದ್ಯದ ಚಮತ್ಕಾರ.
Pankaja means born of mud, that is, a lotus. Lila means play. As a lotus stands in its lake and opens its flower, this man sunk in poverty plays at opening too. That irony is the wit of the verse.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 66. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 66. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ದಿನದ ಅವಕಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುವವರ ಮುಖ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಇರುವುದನ್ನು ಕಂಡವರಿಗೆ ಈ ಹೋಲಿಕೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.
Anyone who has watched the faces of those waiting for the day’s chance in the morning and again in the evening will understand this comparison.
ತನ್ನ ಕಷ್ಟವನ್ನೇ ನಗುವಿನ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಮಾಡುವ ಈ ಮನೋಭಾವ ಹಾಸ್ಯವೂ ಹೌದು, ಧೈರ್ಯವೂ ಹೌದು. ಆದರೆ ಹಾಗೆ ನಗುವವರ ಒಳಗಿನ ಭಾರವನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು.
Turning one’s own hardship into a smiling picture is both humour and courage. But we should not forget the weight inside those who smile like this.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ