ಅಜ್ಜನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಹೂತಿಟ್ಟ ನಿಧಿ ಎಲ್ಲೋ ಇದೆ ಎಂಬ ಕತೆ ಎಲ್ಲ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಯಾರೂ ಬಳಸಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಇದೆ.
ಆರ್ಯಾ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥ ಹೆಮ್ಮೆಗೆ ಹಾಸ್ಯದ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ನಮ್ಮ ಬಳಿಯೂ ಚಿನ್ನ ಇದೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಯದಿ ಭವತಿ ಧನೇನ ಧನೀ ಕ್ಷಿತಿತಲನಿಹಿತೇನ ಭೋಗರಹಿತೇನ
ತಸ್ಮಾದ್ವಯಮಪಿ ಧನಿನಸ್ತಿಷ್ಠತಿ ನಃ ಕಾಂಚನೋ ಮೇರುಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
यदि भवति धनेन धनी क्षितितलनिहितेन भोगरहितेन
तस्माद्वयमपि धनिनस्तिष्ठति नः काञ्चनो मेरुः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
yadi bhavati dhanena dhanī kṣititalanihitena bhogarahitena
tasmādvayamapi dhaninastiṣṭhati naḥ kāñcano meruḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯದಿ (यदि, yadi) = ಒಂದು ವೇಳೆ (if)
- ಭವತಿ (भवति, bhavati) = ಆಗುತ್ತಾನೆ (one becomes)
- ಧನೇನ (धनेन, dhanena) = ಹಣದಿಂದ (through wealth)
- ಧನೀ (धनी, dhanī) = ಶ್ರೀಮಂತ (a rich man)
- ಕ್ಷಿತಿತಲನಿಹಿತೇನ (क्षितितलनिहितेन, kṣititalanihitena) = ನೆಲದ ಕೆಳಗೆ ಇಟ್ಟ (ಕ್ಷಿತಿತಲ + ನಿಹಿತ) (laid under the ground)
- ಭೋಗರಹಿತೇನ (भोगरहितेन, bhogarahitena) = ಅನುಭೋಗವಿಲ್ಲದ (ಭೋಗ + ರಹಿತ) (without any enjoyment)
- ತಸ್ಮಾದ್ವಯಮಪಿ (तस्माद्वयमपि, tasmādvayamapi) = ಹಾಗಾದರೆ ನಾವೂ (ತಸ್ಮಾತ್ + ವಯಂ + ಅಪಿ) (then we too (tasmat + vayam + api))
- ಧನಿನಸ್ತಿಷ್ಠತಿ (धनिनस्तिष्ठति, dhaninastiṣṭhati) = ಶ್ರೀಮಂತರೇ, ಇದೆ (ಧನಿನಃ + ತಿಷ್ಠತಿ) (rich, there stands (dhaninah + tishthati))
- ನಃ (नः, naḥ) = ನಮಗೆ (for us)
- ಕಾಂಚನೋ (काञ्चनो, kāñcano) = ಚಿನ್ನದ (ಕಾಂಚನಃ) (golden (kanchanah))
- ಮೇರುಃ (मेरुः, meruḥ) = ಮೇರು ಪರ್ವತ (Mount Meru)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ನೆಲದ ಕೆಳಗೆ ಇಟ್ಟು ಅನುಭವಿಸದ ಹಣದಿಂದಲೇ ಒಬ್ಬ ಶ್ರೀಮಂತನಾಗುವುದಾದರೆ, ನಾವೂ ಶ್ರೀಮಂತರೇ. ನಮಗೂ ಒಂದು ಚಿನ್ನದ ಮೇರು ಪರ್ವತ ಇದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
If a man can become rich by money laid under the ground and never enjoyed, then we are rich too. We have a golden Mount Meru of our own.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಮೇರು ಪರ್ವತ ಚಿನ್ನದ್ದು ಎಂದು ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ಯಾರೂ ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೂತಿಟ್ಟ ಹಣದ ಒಡೆಯನಿಗೂ ಮೇರುವಿನ ಭಾಗೀದಾರನಿಗೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಕವಿಯ ವ್ಯಂಗ್ಯ.
Mount Meru is traditionally said to be made of gold, and no one enjoys it. So the owner of buried money and a claimant to Meru stand in the same position, which is the poet’s irony.
ಇಲ್ಲಿ ವಾದ ತರ್ಕದ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಹಣ ಇರುವುದರಿಂದಲೇ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಆದರೆ ಹಣ ಬಳಕೆಗೆ ಬರಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದಾಯಿತು. ಅದು ನಿಜವಾದರೆ ಯಾರೂ ಬಡವರೇ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ತೀರ್ಮಾನ ಬರುತ್ತದೆ.
The argument is built like a piece of logic. If wealth alone makes a rich man, then money need never be used, and by that reasoning no one is poor.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 72. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 72. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕಪಾಟಿನಲ್ಲಿ ಬೀಗ ಹಾಕಿಟ್ಟ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿರುವ ಜ್ಞಾನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಣವೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ ಸಂಪತ್ತು ಹೆಸರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಪತ್ತು.
The knowledge in a textbook locked in a cupboard does not reach the student. Money is the same. Wealth that is never used is wealth only in name.
ಶ್ಲೋಕ ನಗುತ್ತಲೇ ಕೇಳುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಇದೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಎಷ್ಟು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಯಿತು ಎನ್ನುವುದು ಮುಖ್ಯ ಅಲ್ಲವೇ ಎಂದು.
The verse asks with a smile whether what matters is how much our own ledger shows, or how much was of use to our life.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.





ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ