ಯೇ ಲಬ್ಧಾಶ್ರಯಮಾಯತಃ: ಮೋಡಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ಮಮೀಮಾಂಸಕರು

ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ ಜಮೆ ಇದ್ದವನಿಗೆ ಸಾಲ ಸುಲಭ. ಏನೂ ಇಲ್ಲದವನಿಗೆ ಯಾರೂ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಲೋಕದ ರೀತಿ ಹೀಗೆ.

ಈ ಪದ್ಯ ಮೋಡಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕರ್ಮಮೀಮಾಂಸಕರನ್ನು ಒಂದೇ ತಕ್ಕಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ತೂಗುತ್ತದೆ. ಆಮೇಲೆ ರಾಜ ರಾಮನನ್ನು ಅವರ ಎದುರು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಶ್ಲೇಷೆಯ ಪದ್ಯ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯರಾಜಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 253 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, In Praise of Kings, verse 253

ವಿಷಯ: ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದವರಿಗೂ ಫಲ · Fruit even for the unsupported

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 38 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 38 syllables a line (exact metre name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಯೇ ಲಬ್ಧಾಶ್ರಯಮಾಯತಃ ಫಲಭೃತಂ ಕುರ್ವಂತಿ ಕಿಂಚಿದ್ಗುಣಂ ವಾರ್ಧೌ ವಾರಿಮುಚೋ ನ ಕಸ್ಯ ವಿದಿತಾಸ್ತೇ ಕರ್ಮಮೀಮಾಂಸಕಾಃ
ಆಲೋಚ್ಯೈವ ನಿರಾಶ್ರಯಾನ್ಫಲಭರೈಃ ಸಂಬಂಧತಃ ಸದ್ಗುಣಾಞ್ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮ ತವಾದ್ಭುತಂ ಪುನರಿದಂ ಮೀಮಾಂಸಕತ್ವಂ ಸ್ತುಮಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

ये लब्धाश्रयमायतः फलभृतं कुर्वन्ति किञ्चिद्गुणं वार्धौ वारिमुचो न कस्य विदितास्ते कर्ममीमांसकाः
आलोच्यैव निराश्रयान्फलभरैः सम्बन्धतः सद्गुणाञ्श्रीमद्राम तवाद्भुतं पुनरिदं मीमांसकत्वं स्तुमः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

ye labdhāśrayamāyataḥ phalabhṛtaṃ kurvanti kiñcidguṇaṃ vārdhau vārimuco na kasya viditāste karmamīmāṃsakāḥ
ālocyaiva nirāśrayānphalabharaiḥ sambandhataḥ sadguṇāñśrīmadrāma tavādbhutaṃ punaridaṃ mīmāṃsakatvaṃ stumaḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಯೇ (ये, ye) = ಯಾರು (those who)
ಲಬ್ಧಾಶ್ರಯಮಾಯತಃ (लब्धाश्रयमायतः, labdhāśrayamāyataḥ) = ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆದು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ (ಲಬ್ಧಾಶ್ರಯಂ ಆಯತಃ) (having found a support, at length (labdhashrayam ayatah))
ಫಲಭೃತಂ (फलभृतं, phalabhṛtaṃ) = ಫಲ ಹೊತ್ತದ್ದನ್ನಾಗಿ (as fruit-bearing)
ಕುರ್ವಂತಿ (कुर्वन्ति, kurvanti) = ಮಾಡುತ್ತಾರೆ (make)
ಕಿಂಚಿದ್ಗುಣಂ (किञ्चिद्गुणं, kiñcidguṇaṃ) = ಸ್ವಲ್ಪ ಗುಣ ಅಥವಾ ಸಾಧನದಿಂದ (with some small quality or means)
ವಾರ್ಧೌ (वार्धौ, vārdhau) = ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ (in the ocean)
ವಾರಿಮುಚೋ (वारिमुचो, vārimuco) = ಮೋಡಗಳು (the clouds)
ನ ಕಸ್ಯ ವಿದಿತಾಸ್ತೇ (न कस्य विदितास्ते, na kasya viditāste) = ಯಾರಿಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ ಅವರು (who does not know them)
ಕರ್ಮಮೀಮಾಂಸಕಾಃ (कर्ममीमांसकाः, karmamīmāṃsakāḥ) = ಕರ್ಮಮೀಮಾಂಸಕರು (the Karma-Mimamsakas)
ಆಲೋಚ್ಯೈವ (आलोच्यैव, ālocyaiva) = ಯೋಚಿಸಿಯೇ (ಆಲೋಚ್ಯ ಏವ) (having considered (alocya eva))
ನಿರಾಶ್ರಯಾನ್ಫಲಭರೈಃ (निराश्रयान्फलभरैः, nirāśrayānphalabharaiḥ) = ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದವರನ್ನು, ಫಲಗಳ ರಾಶಿಯಿಂದ (ನಿರಾಶ್ರಯಾನ್ ಫಲಭರೈಃ) (the unsupported, with loads of fruit (nirashrayan phalabharaih))
ಸಂಬಂಧತಃ (सम्बन्धतः, sambandhataḥ) = ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸುವುದರಿಂದ (by joining them)
ಸದ್ಗುಣಾಞ್ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮ (सद्गुणाञ्श्रीमद्राम, sadguṇāñśrīmadrāma) = ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣಗಳನ್ನು, ಶ್ರೀಮಾನ್ ರಾಮನೇ (ಸದ್ಗುಣಾನ್ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮ) (good qualities, O glorious Rama (sadgunan shrimadrama))
ತವಾದ್ಭುತಂ (तवाद्भुतं, tavādbhutaṃ) = ನಿಮ್ಮ ಅದ್ಭುತವಾದ (ತವ ಅದ್ಭುತಂ) (your wondrous (tava adbhutam))
ಪುನರಿದಂ (पुनरिदं, punaridaṃ) = ಇನ್ನೂ ಇದು (ಪುನಃ ಇದಂ) (and again this (punah idam))
ಮೀಮಾಂಸಕತ್ವಂ (मीमांसकत्वं, mīmāṃsakatvaṃ) = ಮೀಮಾಂಸಕತನವನ್ನು (Mimamsaka-ship)
ಸ್ತುಮಃ (स्तुमः, stumaḥ) = ಹೊಗಳುತ್ತೇವೆ (we praise)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಾಧನದಿಂದ ಫಲ ಕೊಡುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಮೋಡಗಳು ಕರ್ಮಮೀಮಾಂಸಕರೇ ಎಂದು ಯಾರಿಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಮ, ನೀವು ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದವರನ್ನು ಯೋಚಿಸಿ ನೋಡಿ, ಫಲದ ರಾಶಿಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೀರಿ. ನಿಮ್ಮ ಈ ಅದ್ಭುತ ಮೀಮಾಂಸಕತನವನ್ನು ನಾವು ಮತ್ತೆ ಹೊಗಳುತ್ತೇವೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Who does not know the clouds that find a support in the ocean and then make something bear fruit, with some small means? They are Karma-Mimamsakas. But you, glorious Rama, look on the unsupported and join them to heaps of fruit and to good qualities. This wondrous Mimamsaka-ship of yours we praise once more.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಇದು ಶ್ಲೇಷೆ. ಮೋಡ ಸಮುದ್ರದ ನೀರನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಮಳೆ ಸುರಿಸಿ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಫಲ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಕರ್ಮಮೀಮಾಂಸಕರು ಯಜ್ಞದ ಕ್ರಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಫಲದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಪದಗಳ ಎರಡನೇ ಅರ್ಥಗಳು ನಮಗೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಖಚಿತವಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಮೇಲಿನ ಅರ್ಥ ಸಾರಾಂಶ ಮಾತ್ರ.

This is a pun. A cloud rests on the ocean and rains so that plants bear fruit. The Karma-Mimamsakas rest on the order of sacrifice and reason about its fruit. We are not wholly sure of the second sense of some words, so the meaning above is a gist.

ಕೊನೆಯ ತಿರುವು ಮುಖ್ಯ. ಮೋಡ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ರಾಮ ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದವರನ್ನೇ ಹುಡುಕಿ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಹೊಗಳಿಕೆ ಇರುವುದು ಅಲ್ಲಿ.

The last turn matters. The cloud gives after it finds a support. Rama seeks out the very ones with none. The praise lies there.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 111. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 111. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಸಹಾಯ ಕೇಳಲು ಆಗದವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲು ಭಯಪಡುವ ರೋಗಿ ಅದರ ಉದಾಹರಣೆ. ಕೇಳಿದವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಕೊಡುವುದು ಸಾಲದು.

There are always people who cannot ask for help. A patient too shy to speak in a clinic is one. Giving only to those who ask is not enough.

ಹಾಗೆಂದು ಪದ್ಯ ಒಂದು ಹೊಗಳಿಕೆ ಮಾತ್ರ. ಅದನ್ನು ಸಲಹೆಯಂತೆ ಓದದೆ, ಗಮನದ ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಂತೆ ಓದಬಹುದು.

The verse is only a praise. We can read it less as advice and more as a direction for attention.