ಯೋ ನಾಸ್ತಾಚಲಮಸ್ತಕಂ: ಮುಳುಗದ, ಗ್ರಹಣವಾಗದ ಪ್ರತಾಪ ಸೂರ್ಯ

ಯೋ ನಾಸ್ತಾಚಲಮಸ್ತಕಂ ಸುಭಾಷಿತ: ಅಸ್ತವಾಗದ, ರಾತ್ರಿ ಮರೆಯಾಗದ, ರಾಹುವಿಗೆ ಸಿಗದ ರಾಜನ ಪ್ರತಾಪ ಸೂರ್ಯ ಎಲ್ಲರ ಮೇಲೆ ಇದ್ದಾನೆ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ಯೋ ನಾಸ್ತಾಚಲಮಸ್ತಕಂ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಪ್ರತಿ ಸಂಜೆ ಸೂರ್ಯ ಬೆಟ್ಟದ ಹಿಂದೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾನೆ, ರಾತ್ರಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಗ್ರಹಣದ ದಿನ ಒಂದು ಭಾಗ ಕತ್ತಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯನಿಗೂ ಮಿತಿಗಳಿವೆ ಎಂದು ನಾವು ಬಲ್ಲೆವು.

ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಕವಿ ಆ ಮಿತಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಿ, ರಾಜನ ಪ್ರತಾಪ ಎಂಬ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಅವು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಪ್ರತಾಪವರ್ಣನಂ, ಶ್ಲೋಕ 22 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, The Majesty of the King, verse 22

ವಿಷಯ: ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದ ಪ್ರತಾಪ ಸೂರ್ಯ · A prowess-sun without limits

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 38 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 38 syllables a line (exact metre name not confirmed)


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಯೋ ನಾಸ್ತಾಚಲಮಸ್ತಕಂ ಪ್ರತಿ ಗತೋ ದೀನತ್ವಮಾಲಂಬತೇ ಯೋ ನಾಯಾತಿ ನಿಶಾಸು ಸಂಶಯಪದಂ ನೋದೇತಿ ಗಿರ್ಯಾಶ್ರಯಾತ್
ಯೋ ರಾಹೋರಪಿ ಕರ್ಕಶೇಷು ದಶನೇಷ್ವಾಸೀನ್ನ ವಾ ಗೋಚರಃ ಸೋಽಯಂ ಭೂಪ ತವ ಪ್ರತಾಪತಪನೋ ವರ್ವರ್ತಿ ಸರ್ವೋಪರಿ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

यो नास्ताचलमस्तकं प्रति गतो दीनत्वमालम्बते यो नायाति निशासु संशयपदं नोदेति गिर्याश्रयात्
यो राहोरपि कर्कशेषु दशनेष्वासीन्न वा गोचरः सोऽयं भूप तव प्रतापतपनो वर्वर्ति सर्वोपरि

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

yo nāstācalamastakaṃ prati gato dīnatvamālambate yo nāyāti niśāsu saṃśayapadaṃ nodeti giryāśrayāt
yo rāhorapi karkaśeṣu daśaneṣvāsīnna vā gocaraḥ so’yaṃ bhūpa tava pratāpatapano varvarti sarvopari

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ಯೋ (यो, yo) = ಯಾವುದು (which)
  • ನಾಸ್ತಾಚಲಮಸ್ತಕಂ (नास्ताचलमस्तकं, nāstācalamastakaṃ) = ಅಸ್ತಾಚಲದ ತುದಿಗೆ … ಇಲ್ಲ (ನ ಅಸ್ತಾಚಲ ಮಸ್ತಕಂ) (not to the summit of the setting mountain)
  • ಪ್ರತಿ (प्रति, prati) = ಕಡೆಗೆ (towards)
  • ಗತೋ (गतो, gato) = ಹೋಗಿ (gone)
  • ದೀನತ್ವಮಾಲಂಬತೇ (दीनत्वमालम्बते, dīnatvamālambate) = ಕುಗ್ಗಿದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ (ದೀನತ್ವಂ ಆಲಂಬತೇ) (takes on a state of dejection)
  • ಯೋ (यो, yo) = ಯಾವುದು (which)
  • ನಾಯಾತಿ (नायाति, nāyāti) = ಬರುವುದಿಲ್ಲ (ನ ಆಯಾತಿ) (does not come)
  • ನಿಶಾಸು (निशासु, niśāsu) = ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ (in the nights)
  • ಸಂಶಯಪದಂ (संशयपदं, saṃśayapadaṃ) = ಸಂದೇಹದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ (to a state of doubt)
  • ನೋದೇತಿ (नोदेति, nodeti) = ಉದಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ (ನ ಉದೇತಿ) (does not rise)
  • ಗಿರ್ಯಾಶ್ರಯಾತ್ (गिर्याश्रयात्, giryāśrayāt) = ಬೆಟ್ಟದ ಆಸರೆಯಿಂದ (ಗಿರಿ ಆಶ್ರಯಾತ್) (from the support of a mountain)
  • ಯೋ (यो, yo) = ಯಾವುದು (which)
  • ರಾಹೋರಪಿ (राहोरपि, rāhorapi) = ರಾಹುವಿನ ಕೂಡ (ರಾಹೋಃ ಅಪಿ) (even of Rahu)
  • ಕರ್ಕಶೇಷು (कर्कशेषु, karkaśeṣu) = ಕಠಿಣವಾದ (harsh)
  • ದಶನೇಷ್ವಾಸೀನ್ನ (दशनेष्वासीन्न, daśaneṣvāsīnna) = ಹಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ (ದಶನೇಷು ಆಸೀತ್ ನ) (was not in the teeth)
  • ವಾ (वा, vā) = ಅಥವಾ (or)
  • ಗೋಚರಃ (गोचरः, gocaraḥ) = ಕೈಗೆ ಸಿಗುವುದು (within reach)
  • ಸೋಽಯಂ (सोऽयं, so’yaṃ) = ಅದೇ ಇದು (ಸಃ ಅಯಂ) (this very one)
  • ಭೂಪ (भूप, bhūpa) = ರಾಜನೇ (O king)
  • ತವ (तव, tava) = ನಿನ್ನ (your)
  • ಪ್ರತಾಪತಪನೋ (प्रतापतपनो, pratāpatapano) = ಪ್ರತಾಪ ಸೂರ್ಯ (sun of prowess)
  • ವರ್ವರ್ತಿ (वर्वर्ति, varvarti) = ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮೆರೆಯುತ್ತಾನೆ (abides and prevails)
  • ಸರ್ವೋಪರಿ (सर्वोपरि, sarvopari) = ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಮೇಲೆ (above all)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಯಾವ ಸೂರ್ಯ ಅಸ್ತಾಚಲದ ತುದಿಯ ಕಡೆ ಹೋಗಿ ಕುಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲವೋ, ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಬೆಟ್ಟದ ಆಸರೆಯಿಂದ ಉದಯಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ, ರಾಹುವಿನ ಕಠಿಣ ಹಲ್ಲುಗಳ ಕೈಗೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅಂತಹ ನಿನ್ನ ಪ್ರತಾಪ ಸೂರ್ಯ, ರಾಜನೇ, ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಮೇಲೆ ಮೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

O king, your sun of prowess does not droop on going towards the summit of the setting mountain. It does not fall into doubt in the nights. It does not rise by the support of a mountain. It never came within reach of Rahu’s harsh teeth. That very sun of yours abides above all.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಇಲ್ಲಿ ಕವಿ ಸೂರ್ಯನ ನಾಲ್ಕು ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ ಒಂದೊಂದನ್ನೂ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ, ರಾತ್ರಿಯ ಅದೃಶ್ಯ, ಬೆಟ್ಟದ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಉದಯ ಮತ್ತು ರಾಹುವಿನ ಗ್ರಹಣ ಇವು ಆ ನಾಲ್ಕು. ಇದು ವ್ಯತಿರೇಕ ಎಂಬ ಅಲಂಕಾರ, ಅಂದರೆ ಹೋಲಿಸಿ ಇವನೇ ಮೇಲು ಎನ್ನುವುದು.

Here the poet names four limits of the sun and denies each: sunset, invisibility at night, rising from behind a hill, and Rahu’s eclipse. This is a figure of contrast, comparing the two and saying this one is greater.

ರಾಹು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ನುಂಗುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಗ್ರಹಣದ ಕುರಿತ ಪುರಾಣದ ಕಥೆ. ಸಂಶಯಪದ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ರಾತ್ರಿ ಸೂರ್ಯ ಇದ್ದಾನೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬ ಸಂದೇಹ ಎಂದು ನಾವು ಓದಿದ್ದೇವೆ. ವರ್ವರ್ತಿ ಎಂಬುದು ಅಪರೂಪದ ರೂಪ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಇರುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಎಂದು ನಾವು ತಿಳಿದಿದ್ದೇವೆ.

That Rahu swallows the sun is the mythic story of an eclipse. We have read samshayapada as the doubt whether the sun exists at night. Varvarti is a rare form, which we take to mean abides again and again.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 134. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 134. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಸೂರ್ಯನೂ ಇಳಿಯುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತೆ ಏರುತ್ತಾನೆ. ಯಾರ ಜೀವನದಲ್ಲೂ ಏರಿಳಿತ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ವೈದ್ಯನಾಗಿ ನಾವು ಕಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಇಳಿಯದ ಸೂರ್ಯ ಎಂಬುದು ಕಾವ್ಯದ ಕಲ್ಪನೆ ಮಾತ್ರ.

Even the sun sets and rises again. As doctors we have seen that every life has its rises and falls. A sun that never sets is only a poet’s fancy.

ಯಾರಿಗೂ ಎಂದೂ ಇಳಿಜಾರು ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಹೊಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಇಂದು ನಾವು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಂದೇಹದಿಂದ ಕೇಳಬಹುದು. ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡವನೇ ಹೆಚ್ಚು ನೆಮ್ಮದಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ.

We may listen with some doubt today to praise that says nobody ever declines. The one who accepts decline is usually the one more at peace.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ