ಮದುವೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರೊಬ್ಬರು ವರನನ್ನು ರಾಮನಂತೆ ಸೌಮ್ಯ, ಕೃಷ್ಣನಂತೆ ಚತುರ ಎಂದು ಹರಸುವುದನ್ನು ಕೇಳಿರಬಹುದು. ಹೋಲಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಹೊಗಳುವುದು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅಂತಹದೇ ಒಂದು ಹೊಗಳಿಕೆ. ಇದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ. ರಾಜನನ್ನು ನಾಲ್ವರು ಪಾಂಡವರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ, ಐದನೆಯವನ ಹೆಸರನ್ನು ಒಂದು ಚಮತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಬಳಸುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಯುಧಿಷ್ಠಿರೋಽಸಿ ಭೀಮೋಽಸಿ ಚರಿತೈರರ್ಜುನೋ ಭವಾನ್
ಪ್ರಜ್ಞಯಾ ಸಹದೇವೋಽಸಿ ವಾಚ್ಯತಾ ನ ಕುಲಸ್ಯ ತೇ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
युधिष्ठिरोऽसि भीमोऽसि चरितैरर्जुनो भवान्
प्रज्ञया सहदेवोऽसि वाच्यता न कुलस्य ते
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
yudhiṣṭhiro’si bhīmo’si caritairarjuno bhavān
prajñayā sahadevo’si vācyatā na kulasya te
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯುಧಿಷ್ಠಿರೋಽಸಿ (युधिष्ठिरोऽसि, yudhiṣṭhiro’si) = ತಾವು ಯುಧಿಷ್ಠಿರರಾಗಿದ್ದೀರಿ (ಯುಧಿಷ್ಠಿರಃ ಮತ್ತು ಅಸಿ) (you are Yudhishthira)
- ಭೀಮೋಽಸಿ (भीमोऽसि, bhīmo’si) = ತಾವು ಭೀಮರಾಗಿದ್ದೀರಿ (ಭೀಮಃ ಮತ್ತು ಅಸಿ) (you are Bhima)
- ಚರಿತೈರರ್ಜುನೋ (चरितैरर्जुनो, caritairarjuno) = ನಡತೆಗಳಿಂದ ಅರ್ಜುನ (ಚರಿತೈಃ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನಃ) (Arjuna in your deeds)
- ಭವಾನ್ (भवान्, bhavān) = ತಾವು (you, sir)
- ಪ್ರಜ್ಞಯಾ (प्रज्ञया, prajñayā) = ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ, ವಿವೇಕದಿಂದ (in wisdom)
- ಸಹದೇವೋಽಸಿ (सहदेवोऽसि, sahadevo’si) = ಸಹದೇವರಾಗಿದ್ದೀರಿ (ಸಹದೇವಃ ಮತ್ತು ಅಸಿ) (you are Sahadeva)
- ವಾಚ್ಯತಾ (वाच्यता, vācyatā) = ನಿಂದೆ, ಆಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ (blame, being spoken of)
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
- ಕುಲಸ್ಯ (कुलस्य, kulasya) = ವಂಶಕ್ಕೆ (of the family)
- ತೇ (ते, te) = ತಮ್ಮ (your)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ತಾವು ಯುಧಿಷ್ಠಿರರಾಗಿದ್ದೀರಿ, ಭೀಮರಾಗಿದ್ದೀರಿ, ನಡತೆಗಳಿಂದ ಅರ್ಜುನರಾಗಿದ್ದೀರಿ, ವಿವೇಕದಿಂದ ಸಹದೇವರಾಗಿದ್ದೀರಿ. ತಮ್ಮ ವಂಶಕ್ಕೆ ನಿಂದೆ ಇಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
You are Yudhishthira, you are Bhima, in your deeds you are Arjuna, and in wisdom you are Sahadeva. No blame attaches to your family.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಪಾಂಡವರು ಐವರು: ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಭೀಮ, ಅರ್ಜುನ, ನಕುಲ ಮತ್ತು ಸಹದೇವ. ಕವಿ ನಾಲ್ವರ ಹೆಸರು ಹೇಳಿ ನಕುಲನನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಶ್ಲೋಕದ ಚಮತ್ಕಾರ ಬಿಟ್ಟ ಜಾಗದಲ್ಲೇ ಇದೆ.
The Pandavas were five: Yudhishthira, Bhima, Arjuna, Nakula and Sahadeva. The poet names four and leaves out Nakula. The trick of the verse lies in that gap.
ನ ಕುಲಸ್ಯ ಎಂದು ಬಿಡಿಸಿದರೆ ವಂಶಕ್ಕೆ ನಿಂದೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ನಕುಲಸ್ಯ ಎಂದು ಬಿಡಿಸಿದರೆ ನಕುಲನ ಹೆಸರೇ ಬರುತ್ತದೆ. ಮುದ್ರಿತ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಈ ಪದಗಳು ಬೆರೆತಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಎರಡೂ ರೀತಿಯ ಅರ್ಥ ಕೇಳುವವರಿಗೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅರ್ಥವೇ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ.
Read as na kulasya, it means no blame on the family. Read as nakulasya, it spells the name of Nakula. The printed text runs the words together, so a listener hears both senses. We take the first sense to be the main one.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 102. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 102. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಮೆಚ್ಚಿ ಹೇಳುವಾಗ ಪರಿಚಿತ ಹೆಸರುಗಳ ಹೋಲಿಕೆ ಕೇಳುವವರಿಗೆ ಬೇಗ ತಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹೋಲಿಕೆ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು, ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲ.
Comparing someone with well known names lands quickly with listeners. But the comparison should name qualities, not just names.
ಶಿಷ್ಯರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವಾಗಲೂ ಇದು ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರಲ್ಲಿ ವಿವೇಕ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಒಬ್ಬರಲ್ಲೇ ಸೇರಿದೆ ಎಂದರೆ ಅದು ಹೊಗಳಿಕೆಯ ಅತಿಶಯ ಎಂದು ತಿಳಿದಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.
It fits when we speak of students too. One shows courage, another shows judgement. If we say one person holds all of it, it helps to remember that this is the exaggeration of praise.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.





ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ