ಸತ್ಸೂತ್ರಸಂವಿಧಾನಂ: ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಧರಿಸುವ ಕಾವ್ಯ

ಹೂವಿನ ಮಾಲೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಗುಣಗಳು ಯಾವುವು? ಒಳ್ಳೆಯ ದಾರ, ಒಳ್ಳೆಯ ಜೋಡಣೆ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸುತ್ತಿದ ಕಟ್ಟು, ಎಲ್ಲಿಯೂ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ಪೋಣಿಕೆ.

ಅವೇ ಗುಣಗಳು ಒಳ್ಳೆಯ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೂ ಸಲ್ಲುತ್ತವೆ ಎಂದು ಈ ಆರ್ಯಾ ಶ್ಲೋಕ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಕಾವ್ಯಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 21 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Poetry, verse 21

ವಿಷಯ: ಕಾವ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾಲೆಯ ಒಂದೇ ಗುಣಗಳು · One set of virtues for a poem and a garland

ಛಂದಸ್ಸು: ಆರ್ಯಾ · Arya

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಸತ್ಸೂತ್ರಸಂವಿಧಾನಂ ಸದಲಂಕಾರಂ ಸುವೃತ್ತಮಚ್ಛಿದ್ರಮ್ ।
ಕೋ ಧಾರಯತಿ ನ ಕಣ್ಠೇ ಸತ್ಕಾವ್ಯಂ ಮಾಲ್ಯಮರ್ಘ್ಯಂ ಚ ॥

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

सत्सूत्रसंविधानं सदलंकारं सुवृत्तमच्छिद्रम् ।
को धारयति न कण्ठे सत्काव्यं माल्यमर्घ्यं च ॥

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

satsūtrasaṃvidhānaṃ sadalaṃkāraṃ suvṛttamacchidram |
ko dhārayati na kaṇṭhe satkāvyaṃ mālyamarghyaṃ ca ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಸತ್ಸೂತ್ರಸಂವಿಧಾನಮ್ (सत्सूत्रसंविधानम्, satsūtrasaṃvidhānam) = ಒಳ್ಳೆಯ ದಾರದ ಜೋಡಣೆಯುಳ್ಳದ್ದು, ಒಳ್ಳೆಯ ಸೂತ್ರದ ರಚನೆಯುಳ್ಳದ್ದು (well strung on a good thread, and well arranged on a good plan)
ಸದಲಂಕಾರಮ್ (सदलंकारम्, sadalaṃkāram) = ಒಳ್ಳೆಯ ಅಲಂಕಾರವುಳ್ಳದ್ದು (with fine ornament)
ಸುವೃತ್ತಮ್ (सुवृत्तम्, suvṛttam) = ಚೆನ್ನಾಗಿ ದುಂಡಗಿರುವುದು, ಒಳ್ಳೆಯ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿರುವುದು (well rounded, and in a good metre)
ಅಚ್ಛಿದ್ರಮ್ (अच्छिद्रम्, acchidram) = ಎಲ್ಲಿಯೂ ತೂತಿಲ್ಲದ್ದು, ದೋಷವಿಲ್ಲದ್ದು (without a gap, and without a flaw)
ಕಃ ಧಾರಯತಿ ನ ಕಣ್ಠೇ (कः धारयति न कण्ठे, kaḥ dhārayati na kaṇṭhe) = ಯಾರು ತಾನೇ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ (who would not wear it at the throat)
ಸತ್ಕಾವ್ಯಮ್ (सत्काव्यम्, satkāvyam) = ಒಳ್ಳೆಯ ಕಾವ್ಯವನ್ನು (a fine poem)
ಮಾಲ್ಯಮ್ ಅರ್ಘ್ಯಮ್ ಚ (माल्यम् अर्घ्यम् च, mālyam arghyam ca) = ಮತ್ತು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಮಾಲೆಯನ್ನು (and a garland worth its price)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಒಳ್ಳೆಯ ದಾರದಲ್ಲಿ ಪೋಣಿಸಿದ್ದು, ಒಳ್ಳೆಯ ಅಲಂಕಾರವುಳ್ಳದ್ದು, ಚೆನ್ನಾಗಿ ದುಂಡಗಿರುವುದು, ಎಲ್ಲಿಯೂ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ್ದು. ಇಂಥ ಒಳ್ಳೆಯ ಕಾವ್ಯವನ್ನೂ ಇಂಥ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಮಾಲೆಯನ್ನೂ ಯಾರು ತಾನೇ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ?

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Strung on a good thread, finely ornamented, well rounded, and without a single gap: who would not wear such a poem, or such a garland, at his throat?

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಸುವೃತ್ತ ಎಂಬ ಪದದ ಜೋಡಿ ಅರ್ಥ ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ. ಮಾಲೆಗೆ ಅದು ದುಂಡಗಿನ ಆಕಾರ, ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಅದು ಸರಿಯಾದ ವೃತ್ತ ಅಂದರೆ ಛಂದಸ್ಸು.

The double sense of suvritta carries the verse. Of a garland it is the round shape; of a poem it is the right vritta, that is, the metre.

ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಧರಿಸುವುದು ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಕಂಠಸ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಇದೆ. ಒಳ್ಳೆಯ ಪದ್ಯವನ್ನು ಬಾಯಿಪಾಠ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಅದನ್ನು ಧರಿಸುವ ಬಗೆ.

To wear at the throat also means to learn by heart. Committing a good verse to memory is the way one wears it.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 30. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 30. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಕಂಠಪಾಠ ಹಳೆಯದೆಂದು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಇಂದು ಹೆಚ್ಚು. ಆದರೆ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಾಲು ಮಾತ್ರ ಬೇಕಾದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕೈಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

Learning by heart is often set aside today as old fashioned. But only a line held in memory comes to hand at the moment it is needed.

ಒಂದು ಕೆಲಸ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆಯೆ ಎಂದು ನೋಡಲು ಈ ಶ್ಲೋಕದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಸಾಕು. ಎಳೆ ಗಟ್ಟಿಯಿದೆಯೆ, ಅಲಂಕಾರ ಅತಿಯಾಗಿಲ್ಲವೆ, ರೂಪ ಸರಿಯಿದೆಯೆ, ಎಲ್ಲಿಯೂ ತೂತಿಲ್ಲವೆ.

Four questions from this verse are enough to test any piece of work. Is the thread strong, is the ornament restrained, is the shape right, and is there a gap anywhere.