ಪಂಚರತ್ನ ಎಂದರೆ ಐದು ರತ್ನಗಳಂತಹ ಶ್ಲೋಕಗಳು. ಈ ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಷಣ್ಮುಖನಾದ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ ರೂಪ, ಆಯುಧ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕವೂ ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದೇವಂ ಶರಣಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಸಾಲಿನಿಂದ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
Pancharatna means five verses like five jewels. These five verses describe the form, the weapons and the kindness of six-faced Subrahmanya. Every verse ends with the same line, brahmanyadevam sharanam prapadye, I take refuge in Brahmanya Deva.
ಎರಡನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಅವನನ್ನು ಕುಮಾರಧಾರಾ ನದಿಯ ದಡದ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವವನು ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಅದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದೊಂದು ಕನ್ನಡ ನಾಡಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ನಂಟಿರುವ ಸ್ತೋತ್ರ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
The second verse describes him as dwelling in the temple on the bank of the Kumaradhara river. That is Kukke Subrahmanya in Dakshina Kannada, so this is a hymn with a direct tie to Karnataka. We give the meaning of every verse in Kannada and in English.
ಪಾಠ (ಕನ್ನಡ)
ಷಡಾನನಂ ಚಂದನಲೇಪಿತಾಂಗಂ
ಮಹೋರಸಂ ದಿವ್ಯಮಯೂರವಾಹನಮ್ ।
ರುದ್ರಸ್ಯ ಸೂನುಂ ಸುರಲೋಕನಾಥಂ
ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದೇವಂ ಶರಣಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇ ॥ 1 ॥
ಜಾಜ್ವಲ್ಯಮಾನಂ ಸುರಬೃಂದವಂದ್ಯಂ
ಕುಮಾರಧಾರಾತಟಮಂದಿರಸ್ಥಮ್ ।
ಕಂದರ್ಪರೂಪಂ ಕಮನೀಯಗಾತ್ರಂ
ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದೇವಂ ಶರಣಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇ ॥ 2 ॥
ದ್ವಿಷಡ್ಭುಜಂ ದ್ವಾದಶದಿವ್ಯನೇತ್ರಂ
ತ್ರಯೀತನುಂ ಶೂಲಮಸೀ ದಧಾನಮ್ ।
ಶೇಷಾವತಾರಂ ಕಮನೀಯರೂಪಂ
ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದೇವಂ ಶರಣಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇ ॥ 3 ॥
ಸುರಾರಿಘೋರಾಹವಶೋಭಮಾನಂ
ಸುರೋತ್ತಮಂ ಶಕ್ತಿಧರಂ ಕುಮಾರಮ್ ।
ಸುಧಾರಶಕ್ತ್ಯಾಯುಧಶೋಭಿಹಸ್ತಂ
ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದೇವಂ ಶರಣಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇ ॥ 4 ॥
ಇಷ್ಟಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿಪ್ರದಮೀಶಪುತ್ರಂ
ಇಷ್ಟಾನ್ನದಂ ಭೂಸುರಕಾಮಧೇನುಮ್ ।
ಗಂಗೋದ್ಭವಂ ಸರ್ವಜನಾನುಕೂಲಂ
ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದೇವಂ ಶರಣಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇ ॥ 5 ॥
ಫಲಶ್ರುತಿ
ಯಃ ಶ್ಲೋಕಪಂಚಕಮಿದಂ ಪಠತೀಹ ಭಕ್ತ್ಯಾ
ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದೇವವಿನಿವೇಶಿತಮಾನಸಃ ಸನ್ ।
ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಭೋಗಮಖಿಲಂ ಭುವಿ ಯದ್ಯದಿಷ್ಟಂ
ಅಂತೇ ಸ ಗಚ್ಛತಿ ಮುದಾ ಗುಹಸಾಮ್ಯಮೇವ ॥ 6 ॥
ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠText in Devanagari
षडाननं चंदनलेपितांगं
महोरसं दिव्यमयूरवाहनम् ।
रुद्रस्य सूनुं सुरलोकनाथं
ब्रह्मण्यदेवं शरणं प्रपद्ये ॥ 1 ॥
जाज्वल्यमानं सुरबृंदवंद्यं
कुमारधारातटमंदिरस्थम् ।
कंदर्परूपं कमनीयगात्रं
ब्रह्मण्यदेवं शरणं प्रपद्ये ॥ 2 ॥
द्विषड्भुजं द्वादशदिव्यनेत्रं
त्रयीतनुं शूलमसी दधानम् ।
शेषावतारं कमनीयरूपं
ब्रह्मण्यदेवं शरणं प्रपद्ये ॥ 3 ॥
सुरारिघोराहवशोभमानं
सुरोत्तमं शक्तिधरं कुमारम् ।
सुधारशक्त्यायुधशोभिहस्तं
ब्रह्मण्यदेवं शरणं प्रपद्ये ॥ 4 ॥
इष्टार्थसिद्धिप्रदमीशपुत्रं
इष्टान्नदं भूसुरकामधेनुम् ।
गंगोद्भवं सर्वजनानुकूलं
ब्रह्मण्यदेवं शरणं प्रपद्ये ॥ 5 ॥
ಫಲಶ್ರುತಿ
यः श्लोकपंचकमिदं पठतीह भक्त्या
ब्रह्मण्यदेवविनिवेशितमानसः सन् ।
प्राप्नोति भोगमखिलं भुवि यद्यदिष्टं
अंते स गच्छति मुदा गुहसाम्यमेव ॥ 6 ॥
IAST ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಠText in IAST transliteration
ṣaḍānanaṃ caṃdanalepitāṃgaṃ
mahorasaṃ divyamayūravāhanam |
rudrasya sūnuṃ suralokanāthaṃ
brahmaṇyadevaṃ śaraṇaṃ prapadye || 1 ||
jājvalyamānaṃ surabṛṃdavaṃdyaṃ
kumāradhārātaṭamaṃdirastham |
kaṃdarparūpaṃ kamanīyagātraṃ
brahmaṇyadevaṃ śaraṇaṃ prapadye || 2 ||
dviṣaḍbhujaṃ dvādaśadivyanetraṃ
trayītanuṃ śūlamasī dadhānam |
śeṣāvatāraṃ kamanīyarūpaṃ
brahmaṇyadevaṃ śaraṇaṃ prapadye || 3 ||
surārighorāhavaśobhamānaṃ
surottamaṃ śaktidharaṃ kumāram |
sudhāraśaktyāyudhaśobhihastaṃ
brahmaṇyadevaṃ śaraṇaṃ prapadye || 4 ||
iṣṭārthasiddhipradamīśaputraṃ
iṣṭānnadaṃ bhūsurakāmadhenum |
gaṃgodbhavaṃ sarvajanānukūlaṃ
brahmaṇyadevaṃ śaraṇaṃ prapadye || 5 ||
ಫಲಶ್ರುತಿ
yaḥ ślokapaṃcakamidaṃ paṭhatīha bhaktyā
brahmaṇyadevaviniveśitamānasaḥ san |
prāpnoti bhogamakhilaṃ bhuvi yadyadiṣṭaṃ
aṃte sa gacchati mudā guhasāmyameva || 6 ||
ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅರ್ಥ
- 1 ಆರು ಮುಖಗಳುಳ್ಳ, ಮೈಗೆ ಗಂಧ ಲೇಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ, ವಿಶಾಲವಾದ ಎದೆಯ, ದಿವ್ಯ ನವಿಲನ್ನು ವಾಹನವಾಗಿ ಉಳ್ಳ, ರುದ್ರನ ಮಗನಾದ, ದೇವಲೋಕದ ಒಡೆಯನಾದ ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದೇವನಿಗೆ ನಾನು ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ. ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದೇವ ಎಂದರೆ ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಕೆ (ವೇದಕ್ಕೆ) ನಿಷ್ಠನಾದ ದೇವ, ಅಥವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಪೊರೆಯುವ ದೇವ.
I take refuge in Brahmanya Deva: the six-faced one, his body anointed with sandal paste, broad of chest, whose mount is the divine peacock, the son of Rudra, lord of the world of the gods. Brahmanya Deva means the god devoted to Brahman (the Veda), or the god who cherishes the brahmins. - 2 ಪ್ರಖರವಾಗಿ ಬೆಳಗುವ, ದೇವತೆಗಳ ಸಮೂಹ ವಂದಿಸುವ, ಕುಮಾರಧಾರಾ ನದಿಯ ದಡದ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ (ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ), ಮನ್ಮಥನಂತೆ ಸುಂದರನಾದ, ಮನೋಹರ ದೇಹದ ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದೇವನಿಗೆ ನಾನು ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ.
I take refuge in Brahmanya Deva, blazing with light, worshipped by the hosts of gods, who dwells in the temple on the bank of the Kumaradhara river (Kukke Subrahmanya), beautiful as Manmatha, lovely of body. - 3 ಹನ್ನೆರಡು ಭುಜಗಳ, ಹನ್ನೆರಡು ದಿವ್ಯ ಕಣ್ಣುಗಳ, ಮೂರು ವೇದಗಳೇ ದೇಹವಾಗಿರುವ, ಶೂಲ ಮತ್ತು ಖಡ್ಗವನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ, ಶೇಷನ ಅವತಾರವಾದ, ಮನೋಹರ ರೂಪದ ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದೇವನಿಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ.
I take refuge in Brahmanya Deva, with twelve arms and twelve divine eyes, whose body is the three Vedas, who bears the spear and the sword, who is an incarnation of Shesha, lovely of form. - 4 ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುಗಳಾದ ಅಸುರರೊಡನೆ ನಡೆದ ಘೋರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮೆರೆದ, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ಶಕ್ತಿ ಆಯುಧವನ್ನು ಹಿಡಿದ ಕುಮಾರನಾದ, ಹರಿತ ಅಲಗಿನ ಶಕ್ತ್ಯಾಯುಧದಿಂದ (ವೇಲ್) ಕೈ ಶೋಭಿಸುವ ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದೇವನಿಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ.
I take refuge in Brahmanya Deva, glorious in the terrible battle with the enemies of the gods, the best of the gods, Kumara who bears the Shakti, whose hand shines with that sharp-edged lance (the vel). - 5 ಬಯಸಿದ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ, ಈಶ್ವರನ ಮಗನಾದ, ಬಯಸಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ಕೊಡುವ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಕಾಮಧೇನುವಿನಂತಿರುವ, ಗಂಗೆಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ, ಎಲ್ಲ ಜನರಿಗೂ ಒಲಿಯುವ ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದೇವನಿಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ.
I take refuge in Brahmanya Deva, who fulfils the aims we desire, the son of Ishvara, who gives the food one wishes for, who is a wish-granting cow to the brahmins, who was born of the Ganga, and who is kind to all people. - 6 ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದೇವನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ ಈ ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಠಿಸುವವನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತಾನು ಬಯಸಿದ ಎಲ್ಲ ಭೋಗಗಳನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಗುಹನ (ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ) ಸಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.
Whoever recites these five verses here with devotion, his mind set on Brahmanya Deva, obtains on earth every enjoyment he desires. At the end he joyfully attains likeness to Guha (Subrahmanya).
ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn
ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಕರ್ತೃವಿನ ಹೆಸರಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ರಚನೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಆಧಾರ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಕರ್ತೃ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ ಎಂದೇ ಬರೆದಿದ್ದೇವೆ. ರಚನೆಯ ಕಾಲವೂ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.
The source names no author. Some ascribe it to Shankaracharya, but the text itself gives no support for this, so we record the author as unknown. The date is also unknown.
ಶ್ಲೋಕ 2 ರ ಕುಮಾರಧಾರಾತಟಮಂದಿರಸ್ಥ ಎಂಬ ಪದ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಒಂದು ಜಾಗಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವಾಲಯ ಕುಮಾರಧಾರಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಭಕ್ತರು ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು ಅಲ್ಲಿನ ವಾಡಿಕೆ.
The word kumaradharatatamandirastha in verse 2 ties this hymn to a place. The Kukke Subrahmanya temple in Dakshina Kannada district stands on the bank of the Kumaradhara river, and devotees customarily bathe in the river before going for darshan.
ಶ್ಲೋಕ 3 ಅವನನ್ನು ಶೇಷಾವತಾರ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಕುಕ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನನ್ನು ನಾಗರೂಪದಲ್ಲಿ, ವಾಸುಕಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದವನಾಗಿ ಆರಾಧಿಸುವ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ. ಈ ಪದವನ್ನು ಅದೇ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಅದೇ ಶ್ಲೋಕದ ಶೂಲಮಸೀ ಎಂಬ ಪದರೂಪ ಅಸಾಮಾನ್ಯ. ಶೂಲ ಮತ್ತು ಖಡ್ಗ ಎಂಬ ಸ್ಥೂಲ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Verse 3 calls him an incarnation of Shesha. At Kukke there is a tradition of worshipping Subrahmanya in serpent form, as the protector of Vasuki, and the word is usually understood against that background. The form shulamasi in the same verse is unusual, and we give its broad sense, spear and sword.
ಪಾಠವನ್ನು ಸ್ತೋತ್ರನಿಧಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಉಪಜಾತಿ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿವೆ, ಫಲಶ್ರುತಿ ವಸಂತತಿಲಕದಲ್ಲಿದೆ. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ ಇತರ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಭುಜಂಗ ಮತ್ತು ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಕರಾವಲಂಬ ಸ್ತೋತ್ರದ ಪುಟಗಳನ್ನು ನೋಡಿ.
We have taken the text from stotranidhi.com. The five verses are in upajati and the phalashruti in vasantatilaka. For other hymns to Subrahmanya, see our Subrahmanya Bhujanga and Subrahmanya Karavalamba Stotram pages.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ. · Sources: several. Where readings differ, the difference is noted here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಮುಂಜಾನೆ ನದಿಯ ಸ್ನಾನಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಂಜು ಇನ್ನೂ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ತೇಲುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಜನರು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಮೆಟ್ಟಿಲಿಳಿದು ತಣ್ಣನೆಯ ನೀರಿಗೆ ಕಾಲಿಡುತ್ತಾರೆ. ಆ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಧೈರ್ಯ ಬೇಕು, ನಂತರ ದೇಹ ನೀರಿಗೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
At a river ghat in the early morning, mist still hangs over the water. People go down the steps one by one and put a foot into the cold water. That first step takes a little courage, and then the body settles into the river.
ಶರಣಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇ ಎಂಬ ಮಾತೂ ಹೀಗೆಯೇ ಎಂದು ನಮಗನಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಡಿಲಿಸಿ ಇಳಿಯುವ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ ಕಷ್ಟ. ಅದನ್ನು ದಿನವೂ ಮಾಡುತ್ತ ಬಂದಾಗ ಅದು ಮುಂಜಾನೆಯ ಸಹಜ ಭಾಗವಾಗುತ್ತದೆ.
We feel the words sharanam prapadye, I take refuge, are much the same. The first step, loosening our grip and going in, is hard. Taken every day, it becomes a natural part of the morning.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ