ಜಿಹ್ವಾದೂಷಿತಸತ್ಪಾತ್ರಃ: ನಾಯಿಯಂತೆ ಚಾಡಿಕೋರ

ಮದುವೆಯ ಊಟ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆ ಹಾಕಿದರೆ ಬೀದಿ ನಾಯಿಗಳು ಬಂದು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಜಗಳ ಶುರುವಾಗಲು ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತು ಬೇಡ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ದೃಶ್ಯದಿಂದ ಚಾಡಿಕೋರನ ಚಿತ್ರ ಬರೆಯುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ, ಪಿಶುನ ಮತ್ತು ಶುನ ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳ ಪ್ರಾಸದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 79 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 79

ವಿಷಯ: ನಾಯಿಗೆ ಸಮನಾದ ಚಾಡಿಕೋರ · The slanderer who equals a dog

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಜಿಹ್ವಾದೂಷಿತಸತ್ಪಾತ್ರಃ ಪಿಂಡಾರ್ಥೀ ಕಲಹೋತ್ಕಟಃ
ತುಲ್ಯತಾಮಶುಚಿರ್ನಿತ್ಯಂ ಬಿಭರ್ತಿ ಪಿಶುನಃ ಶುನಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

जिह्वादूषितसत्पात्रः पिण्डार्थी कलहोत्कटः
तुल्यतामशुचिर्नित्यं बिभर्ति पिशुनः शुनः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

jihvādūṣitasatpātraḥ piṇḍārthī kalahotkaṭaḥ
tulyatāmaśucirnityaṃ bibharti piśunaḥ śunaḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಜಿಹ್ವಾದೂಷಿತಸತ್ಪಾತ್ರಃ (जिह्वादूषितसत्पात्रः, jihvādūṣitasatpātraḥ) = ನಾಲಗೆಯಿಂದ ಒಳ್ಳೆಯ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕೆಡಿಸುವವನು (one who fouls a good vessel with his tongue)
ಪಿಂಡಾರ್ಥೀ (पिण्डार्थी, piṇḍārthī) = ತುತ್ತಿನ ಆಸೆಯವನು (one who longs for a morsel)
ಕಲಹೋತ್ಕಟಃ (कलहोत्कटः, kalahotkaṭaḥ) = ಜಗಳದಲ್ಲಿ ಉಗ್ರನಾದವನು (fierce in quarrel)
ತುಲ್ಯತಾಮಶುಚಿರ್ನಿತ್ಯಂ (तुल्यतामशुचिर्नित्यं, tulyatāmaśucirnityaṃ) = ಯಾವಾಗಲೂ ಅಶುದ್ಧನಾಗಿ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು (always unclean, likeness)
ಬಿಭರ್ತಿ (बिभर्ति, bibharti) = ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ (bears)
ಪಿಶುನಃ (पिशुनः, piśunaḥ) = ಚಾಡಿಕೋರ (the slanderer)
ಶುನಃ (शुनः, śunaḥ) = ನಾಯಿಯೊಡನೆ (with the dog)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಚಾಡಿಕೋರ ನಾಯಿಗೆ ಸಮನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ನಾಲಗೆಯಿಂದ ಒಳ್ಳೆಯ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕೆಡಿಸುತ್ತಾನೆ, ತುತ್ತಿಗಾಗಿ ಆಸೆಪಡುತ್ತಾನೆ, ಜಗಳದಲ್ಲಿ ಉಗ್ರ, ಯಾವಾಗಲೂ ಅಶುದ್ಧ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

The slanderer is the equal of a dog. He fouls a good vessel with his tongue, longs for a morsel, is fierce in a quarrel, and is always unclean.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಸತ್ಪಾತ್ರ ಎಂದರೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಪಾತ್ರೆ, ಅಥವಾ ಯೋಗ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿ. ನಾಯಿ ನಾಲಗೆಯಿಂದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಎಂಜಲು ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಚಾಡಿಕೋರ ನಾಲಗೆಯಿಂದ ಸಜ್ಜನನ ಹೆಸರನ್ನು ಕೆಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಒಂದೇ ಪದ ಎರಡು ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

Satpatra means a good vessel or a worthy person. The dog fouls a vessel with its tongue, the slanderer fouls a good man’s name with his. One word carries both meanings.

ಪಿಶುನ ಮತ್ತು ಶುನ ಪದಗಳು ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಪಕ್ಕ ಒಂದು ಬಂದಿವೆ. ಅಕ್ಷರದ ಸಾಮ್ಯವೇ ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

The words pishuna and shuna stand side by side at the end of the verse. The likeness of sound itself supports the comparison.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 55. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 55. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಚಾಡಿ ಹೇಳುವವನ ನಾಲಗೆ ಯಾರಿಗೂ ಪಾತ್ರೆ ಬೇರೆ ಎಂದು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಗುಂಪಿನ ಹೆಸರು ಕೆಡಬೇಕಾದರೆ ಒಬ್ಬನ ಮಾತು ಸಾಕು. ಹಾಗಾಗಿ ಕೇಳಿದ ಮಾತನ್ನು ಮುಂದೆ ಹೇಳುವ ಮೊದಲು ಒಮ್ಮೆ ನಿಲ್ಲುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.

The tongue of a tale bearer does not care whose vessel it fouls. One man’s words can spoil the name of a whole group, so it helps to pause before passing on what one has heard.

ಶ್ಲೋಕ ನಾಯಿಯನ್ನು ಅವಹೇಳನ ಮಾಡಲು ಬರೆದಿದ್ದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕಿಲ್ಲ. ಹೋಲಿಕೆಯ ಗುರಿ ಮನುಷ್ಯನ ಸ್ವಭಾವ, ಪ್ರಾಣಿ ಅಲ್ಲ.

We need not take the verse as written to run down the dog. The target of the comparison is a human habit and not the animal.