ಅಹೋ ಬತ ಖಲಃ: ಓದದೆ ಪಂಡಿತನಾದ ಖಲನ ಮಾತು

ಹಬ್ಬದ ಊಟದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೂ ತೀರ್ಪು ಕೊಡುವ ಒಬ್ಬರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಓದಿದ್ದು ಕಡಿಮೆ, ಮಾತಾಡುವುದು ಹೆಚ್ಚು.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥವನ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೊರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ, ಹೊಗಳಿಕೆಯ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ವ್ಯಂಗ್ಯ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 80 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 80

ವಿಷಯ: ಓದದ ಪಂಡಿತ ಖಲ · The wicked scholar who never studied

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಅಹೋ ಬತ ಖಲಃ ಪುಣ್ಯೈರ್ಮೂರ್ಖೋಽಪ್ಯಶ್ರುತಪಂಡಿತಃ
ಸ್ವಗುಣೋದೀರಣೇ ಶೇಷಃ ಪರನಿಂದಾಸು ವಾಕ್ಪತಿಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

अहो बत खलः पुण्यैर्मूर्खोऽप्यश्रुतपण्डितः
स्वगुणोदीरणे शेषः परनिन्दासु वाक्पतिः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

aho bata khalaḥ puṇyairmūrkho’pyaśrutapaṇḍitaḥ
svaguṇodīraṇe śeṣaḥ paranindāsu vākpatiḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಅಹೋ (अहो, aho) = ಅಯ್ಯೋ ಆಶ್ಚರ್ಯ (oh, how marvellous)
ಬತ (बत, bata) = ಅಯ್ಯೋ (alas)
ಖಲಃ (खलः, khalaḥ) = ಖಲನು (the wicked one)
ಪುಣ್ಯೈರ್ಮೂರ್ಖೋಽಪ್ಯಶ್ರುತಪಂಡಿತಃ (पुण्यैर्मूर्खोऽप्यश्रुतपण्डितः, puṇyairmūrkho’pyaśrutapaṇḍitaḥ) = ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಮೂರ್ಖನಾದರೂ ಕೇಳದೆ ಪಂಡಿತನಾದವನು (by his merits, a fool yet a scholar who never heard a lesson)
ಸ್ವಗುಣೋದೀರಣೇ (स्वगुणोदीरणे, svaguṇodīraṇe) = ತನ್ನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ (in proclaiming his own virtues)
ಶೇಷಃ (शेषः, śeṣaḥ) = ಶೇಷನು (is Shesha)
ಪರನಿಂದಾಸು (परनिन्दासु, paranindāsu) = ಇತರರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವುದರಲ್ಲಿ (in slandering others)
ವಾಕ್ಪತಿಃ (वाक्पतिः, vākpatiḥ) = ವಾಚಸ್ಪತಿ (is the lord of speech)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಅಯ್ಯೋ, ಖಲನ ಪುಣ್ಯವೇ ಪುಣ್ಯ. ಮೂರ್ಖನಾದರೂ ಅವನು ಕೇಳದೆ ಪಂಡಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ತನ್ನ ಗುಣ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಶೇಷ, ಇತರರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವಾಗ ವಾಚಸ್ಪತಿ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Oh, how great is the wicked one’s good fortune. A fool, yet a scholar without ever having heard a lesson. In proclaiming his own virtues he is Shesha, in slandering others he is the lord of speech.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಶೇಷ ಎಂದರೆ ಸಾವಿರ ಹೆಡೆಗಳ ಹಾವು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ, ಸಾವಿರ ನಾಲಗೆಗಳ ಸಂಕೇತ. ತನ್ನ ಗುಣ ಹೇಳಲು ಖಲನಿಗೆ ಎಷ್ಟು ನಾಲಗೆ ಇದ್ದರೂ ಸಾಲದು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ಕಟಕಿ.

Shesha is known as the thousand headed serpent, a figure of a thousand tongues. The jibe is that to speak his own praise the wicked one could never have tongues enough.

ವಾಕ್ಪತಿ ಎಂದರೆ ಮಾತಿನ ಒಡೆಯ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥ. ಪುಣ್ಯ ಪದವನ್ನು ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಗಿ ಓದಬೇಕು, ಅಂದರೆ ಓದದೆ ಪಂಡಿತನಾಗುವ ಅದೃಷ್ಟ ಎಂದು.

Vakpati means lord of speech, commonly taken as Brihaspati. The word punya has to be read ironically, as the luck of becoming a scholar without studying.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 56. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 56. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ತಾನು ಓದದ ವಿಷಯದ ಮೇಲೂ ಬಲು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಮಾತಾಡುವವರು ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬರ ಮಾತಿನ ಉದ್ದ ಹಾಗೂ ಅವರ ಓದಿನ ಆಳ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಕಲಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನಾವು ಆಗಾಗ ಕಂಡಿದ್ದೇವೆ.

People who speak boldly on what they have never studied are found everywhere. In teaching work we have often seen that the length of a person’s talk and the depth of his reading are not the same.

ಆದರೆ ತನ್ನ ಗುಣವನ್ನು ಹೇಳುವುದಷ್ಟೇ ದೋಷ ಅಲ್ಲ. ಇತರರ ಮೇಲೆ ಮಾತಿನ ಕಲ್ಲು ಎಸೆಯುವ ಜೊತೆಗೆ ಹೊಗಳಿಕೆಯೂ ತನ್ನದೇ ಆದಾಗ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವ ಜೋಡಿ ಪೂರ್ಣ ಆಗುತ್ತದೆ.

But self praise alone is not the fault. The pair the verse describes is complete only when the praise is one’s own and the stones are thrown at others.