ಸಾಧುಷ್ವೇವಾತಿತರಾಮರುಂತುದಾಃ: ಜಿಂಕೆಯ ಮೇಲೆ ಬೇಟೆ, ಸಿಂಹದ ಮುಂದೆ ಹಿಂಜರಿಕೆ

ಶಾಲಾ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಕುಳಿತ ಮಗುವಿಗೇ ಹೆಚ್ಚು ಕೀಟಲೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಗಟ್ಟಿ ಮಗುವಿನ ಹತ್ತಿರ ಯಾರೂ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಬೇಟೆಗಾರರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಆರ್ಯಾ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಶ್ಲೋಕ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 182 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 182

ವಿಷಯ: ಸಜ್ಜನರ ಮೇಲೆಯೇ ಕ್ರೌರ್ಯ · Cruelty aimed at the gentle

ಛಂದಸ್ಸು: ಆರ್ಯಾ · Arya

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಸಾಧುಷ್ವೇವಾತಿತರಾಮರುಂತುದಾಃ ಸ್ವಾಂ ವಿವೃಣ್ವತೇ ವೃತ್ತಿಮ್
ವ್ಯಾಧಾ ನಿಘ್ನಂತಿ ಮೃಗಾನ್ಮೃತಮಪಿ ನ ತು ಸಿಂಹಮಾದದತೇ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

साधुष्वेवातितरामरुंतुदाः स्वां विवृण्वते वृत्तिम्
व्याधा निघ्नन्ति मृगान्मृतमपि न तु सिंहमाददते

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

sādhuṣvevātitarāmaruṃtudāḥ svāṃ vivṛṇvate vṛttim
vyādhā nighnanti mṛgānmṛtamapi na tu siṃhamādadate

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಸಾಧುಷ್ವೇವಾತಿತರಾಮರುಂತುದಾಃ (साधुष्वेवातितरामरुंतुदाः, sādhuṣvevātitarāmaruṃtudāḥ) = ಸಜ್ಜನರ ಮೇಲೆಯೇ ಅತಿಯಾಗಿ, ಮರ್ಮಕ್ಕೆ ನೋವು ಕೊಡುವ ಕ್ರೂರರು (the cruel tormentors, most of all on the good alone)
ಸ್ವಾಂ (स्वां, svāṃ) = ತಮ್ಮ (their own)
ವಿವೃಣ್ವತೇ (विवृण्वते, vivṛṇvate) = ತೆರೆದು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ (lay open)
ವೃತ್ತಿಮ್ (वृत्तिम्, vṛttim) = ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು, ಕಸುಬನ್ನು (conduct, way of life)
ವ್ಯಾಧಾ (व्याधा, vyādhā) = ಬೇಟೆಗಾರರು (hunters)
ನಿಘ್ನಂತಿ (निघ्नन्ति, nighnanti) = ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾರೆ (kill)
ಮೃಗಾನ್ಮೃತಮಪಿ (मृगान्मृतमपि, mṛgānmṛtamapi) = ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು, ಸತ್ತಿದ್ದರೂ ಸಹ (deer, and even when dead)
ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
ತು (तु, tu) = ಆದರೆ (but)
ಸಿಂಹಮಾದದತೇ (सिंहमाददते, siṃhamādadate) = ಸಿಂಹವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ (take up a lion)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಕ್ರೂರಿಗಳು ತಮ್ಮ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಸಜ್ಜನರ ಮೇಲೆಯೇ ಹೆಚ್ಚು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೇಟೆಗಾರರು ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಸಿಂಹ ಸತ್ತಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

The cruel lay open their way of life most of all upon the good alone. Hunters kill deer. But a lion they do not take up, even when it is dead.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಅರುಂತುದ ಎಂದರೆ ಮರ್ಮ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ನೋವು ಕೊಡುವವನು, ಅಂದರೆ ಕ್ರೂರಿ. ವೃತ್ತಿ ಎಂದರೆ ನಡವಳಿಕೆ ಅಥವಾ ಕಸುಬು. ಇತರರನ್ನು ಬಾಧಿಸುವುದೇ ಅವರ ಜೀವನ ಕ್ರಮ ಎಂಬ ಧ್ವನಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.

Arumtuda means one who hurts the tender spots, that is, a cruel person. Vritti means conduct or livelihood. The suggestion is that troubling others is their way of living.

ಜಿಂಕೆ ಮತ್ತು ಸಿಂಹದ ಹೋಲಿಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ. ಆದದತೇ ಎಂದರೆ ಹಿಡಿಯುವುದು. ಸತ್ತ ಸಿಂಹವನ್ನೂ ಮುಟ್ಟಲು ಅಂಜುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಈ ಸಾಲನ್ನು ಓದಬಹುದು.

The contrast between deer and lion is central. Adadate means to take hold of. The line can be read as saying they dare not touch even a dead lion.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 58. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 58. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಕೆಲವರ ಧೈರ್ಯ ಯಾರ ಮುಂದೆ ತೋರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅವರ ಸ್ವಭಾವ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಹಿರಿಯರ ಮುಂದೆ ಮೌನವಾಗಿದ್ದು ಕಿರಿಯರ ಮೇಲೆ ಗದ್ದಲ ಮಾಡುವವರು ಇರುತ್ತಾರೆ.

Notice before whom a person shows his courage and you learn his nature. Some are silent before seniors and loud toward juniors.

ಹಿಂಜರಿಯುವವರ ಪರವಾಗಿ ಹೇಗೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕು ಎಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಯಾರ ಮೇಲೆ ಏಟು ಬೀಳುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನೋಡಿ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಇದು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

The verse does not say how to stand by those who hold back. But it helps one read a situation by seeing on whom the blows fall.