ಪ್ರಾರಂಭತೋಽತಿವಿಪುಲಂ: ಕೋಣದ ಕೊಂಬಿನಂಥ ಖಲಪ್ರೇಮ

ಹೊಸದಾಗಿ ಪರಿಚಯವಾದ ಒಬ್ಬರು ಮೊದಲ ಭೇಟಿಯಲ್ಲೇ ಮನೆಯವರಂತೆ ಮಾತನಾಡಿದರೆ ಮೊದಲಿಗೆ ಖುಷಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ತಿಂಗಳು ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಅದೇ ಆತ್ಮೀಯತೆ ಉಳಿದಿರುತ್ತದೆಯೇ ಎಂದು ಗಮನಿಸಬೇಕು.

ಈ ಆರ್ಯಾ ಶ್ಲೋಕ ಬೇಗನೆ ಬೆಳೆದು ಕೊನೆಗೆ ತೆಳುವಾಗುವ ಅಂಥ ಸ್ನೇಹದ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ, ಕೋಣದ ಕೊಂಬಿನ ಆಕಾರವನ್ನು ಬಳಸಿ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 193 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 193

ವಿಷಯ: ಬೇಗ ಸವೆಯುವ ಸ್ನೇಹ · A friendship that wears thin

ಛಂದಸ್ಸು: ಆರ್ಯಾ · Arya

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಪ್ರಾರಂಭತೋಽತಿವಿಪುಲಂ ಭೃಶಕೃಶಮಂತೇ ವಿಭೇದಕೃನ್ಮಲಿನಮ್
ಮಹಿಷವಿಷಾಣಮಿವಾನೃಜು ಪುರುಷಂ ಭಯದಂ ಖಲಪ್ರೇಮ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

प्रारम्भतोऽतिविपुलं भृशकृशमन्ते विभेदकृन्मलिनम्
महिषविषाणमिवानृजु पुरुषं भयदं खलप्रेम

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

prārambhato’tivipulaṃ bhṛśakṛśamante vibhedakṛnmalinam
mahiṣaviṣāṇamivānṛju puruṣaṃ bhayadaṃ khalaprema

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಪ್ರಾರಂಭತೋಽತಿವಿಪುಲಂ (प्रारम्भतोऽतिविपुलं, prārambhato’tivipulaṃ) = ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ವಿಶಾಲ (very broad at the start)
ಭೃಶಕೃಶಮಂತೇ (भृशकृशमन्ते, bhṛśakṛśamante) = ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ತೆಳು (very thin at the end)
ವಿಭೇದಕೃನ್ (विभेदकृन्, vibhedakṛn) = ಒಡಕು ಮಾಡುವಂಥದ್ದು (making a split)
ಮಲಿನಮ್ (मलिनम्, malinam) = ಕೊಳಕಾದದ್ದು (sullied)
ಮಹಿಷವಿಷಾಣಮಿವಾನೃಜು (महिषविषाणमिवानृजु, mahiṣaviṣāṇamivānṛju) = ಕೋಣದ ಕೊಂಬಿನಂತೆ ವಕ್ರ (crooked like a buffalo’s horn)
ಪುರುಷಂ (पुरुषं, puruṣaṃ) = ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ (to a man)
ಭಯದಂ (भयदं, bhayadaṃ) = ಭಯ ಕೊಡುವಂಥದ್ದು (giving fear)
ಖಲ (खल, khala) = ಖಲನ (of the wicked)
ಪ್ರೇಮ (प्रेम, prema) = ಪ್ರೇಮ (affection)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಖಲನ ಪ್ರೇಮ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ವಿಶಾಲ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ತೆಳು. ಅದು ಒಡಕು ಮಾಡುವಂಥದ್ದು, ಕೊಳಕಾದದ್ದು. ಕೋಣದ ಕೊಂಬಿನಂತೆ ವಕ್ರವಾಗಿದ್ದು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಭಯ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

The affection of the wicked is very broad at the start and very thin at the end. It makes a split and it is sullied. Crooked like a buffalo’s horn, it gives a man cause for fear.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಕೋಣದ ಕೊಂಬು ಬುಡದಲ್ಲಿ ದಪ್ಪ, ತುದಿಯಲ್ಲಿ ತೆಳು ಮತ್ತು ವಕ್ರ. ಖಲನ ಪ್ರೇಮವೂ ಹಾಗೆಯೇ: ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತೆಳುವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ.

A buffalo’s horn is thick at the base, thin and curved at the tip. The affection of the wicked is the same: it looks broad at the start and has gone thin by the end.

ಅನೃಜು ಎಂದರೆ ನೇರವಲ್ಲದ, ವಕ್ರ. ಕೊಂಬಿನ ವಕ್ರತೆ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ವಕ್ರತೆ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಪದದಲ್ಲಿ ಬರುವುದು ಕವಿಯ ಜಾಣ್ಮೆ. ಭಯದ ಅಂಶವೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ, ಕೊಂಬು ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.

Anrju means not straight, crooked. That the curve of the horn and the crookedness of the mind come in one word is the poet’s cleverness. The fear too lies there, for a horn frightens.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 58. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 58. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಸ್ನೇಹ ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿತು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೇಗೆ ಉಳಿಯಿತು ಎನ್ನುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸಮಯದ ಜೊತೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುವ ಸ್ನೇಹ ಒಂದು ಬಗೆ, ಸಮಯದ ಜೊತೆ ತೆಳುವಾಗುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆ.

How a friendship lasted says more than how it began. One kind grows firmer with time, another grows thin with time.

ಬೇಗನೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುವ ಎಲ್ಲರೂ ಖಲರಲ್ಲ. ಅತಿ ಬೇಗ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರೀತಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡುವವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ತಾಳ್ಮೆ ವಹಿಸಿ ನೋಡಿ ಎಂದು ಮಾತ್ರ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

Not everyone who comes close quickly is wicked. The verse only says to have a little patience and watch those who show very great affection very fast.