ಶಲ್ಯಮಪಿ ಸ್ಖಲದಂತಃ: ಮುಳ್ಳಿಗಿಂತ ಕಹಿಯಾದ ಸುಳ್ಳು ಮಾತು

ಬೆರಳಿಗೆ ಮುಳ್ಳು ನಾಟಿದರೆ ನೋವಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತೇವೆ. ನೋವಿಗೊಂದು ಕಾರಣ ಇದ್ದಾಗ ಅದನ್ನು ಸಹಿಸುವುದು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಆರ್ಯಾ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥ ಮುಳ್ಳಿಗಿಂತ ಕಹಿಯಾದದ್ದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ: ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಕೋಪಿಸಿದ ಖಲನ ಸುಳ್ಳು ನಿಂದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 192 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 192

ವಿಷಯ: ಕಾರಣವಿಲ್ಲದ ಕಟುನಿಂದೆ · Harsh slander without cause

ಛಂದಸ್ಸು: ಆರ್ಯಾ · Arya

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಶಲ್ಯಮಪಿ ಸ್ಖಲದಂತಃ ಸೋಢುಂ ಶಕ್ಯೇತ ಹಾಲಾಹಲದಿಗ್ಧಮ್
ಧೀರೈರ್ನ ಪುನರಕಾರಣಕುಪಿತಖಲಾಲೀಕದುರ್ವಚನಮ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

शल्यमपि स्खलदन्तः सोढुं शक्येत हालाहलदिग्धम्
धीरैर्न पुनरकारणकुपितखलालीकदुर्वचनम्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

śalyamapi skhaladantaḥ soḍhuṃ śakyeta hālāhaladigdham
dhīrairna punarakāraṇakupitakhalālīkadurvacanam

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಶಲ್ಯಮಪಿ (शल्यमपि, śalyamapi) = ಬಾಣದ ಮೊನೆಯನ್ನಾದರೂ (even a barb)
ಸ್ಖಲದಂತಃ (स्खलदन्तः, skhaladantaḥ) = ಒಳಗೆ ನಾಟಿದ (lodged within)
ಸೋಢುಂ (सोढुं, soḍhuṃ) = ಸಹಿಸಲು (to bear)
ಶಕ್ಯೇತ (शक्येत, śakyeta) = ಸಾಧ್ಯವಾದೀತು (it may be possible)
ಹಾಲಾಹಲದಿಗ್ಧಮ್ (हालाहलदिग्धम्, hālāhaladigdham) = ಹಾಲಾಹಲ ವಿಷ ಲೇಪಿಸಿದ (smeared with Halahala poison)
ಧೀರೈರ್ (धीरैर्, dhīrair) = ಧೀರರಿಂದ (by the steadfast)
ನ (न, na) = ಅಲ್ಲ (not)
ಪುನರಕಾರಣಕುಪಿತ (पुनरकारणकुपित, punarakāraṇakupita) = ಆದರೆ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಕೋಪಗೊಂಡ (but one angered without cause)
ಖಲಾಲೀಕದುರ್ವಚನಮ್ (खलालीकदुर्वचनम्, khalālīkadurvacanam) = ಖಲನ ಸುಳ್ಳು ಕಟು ಮಾತನ್ನು (the false harsh words of the wicked)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಹಾಲಾಹಲ ವಿಷ ಹಚ್ಚಿದ ಬಾಣದ ಮೊನೆ ಒಳಗೆ ನಾಟಿದ್ದರೂ ಧೀರರು ಅದನ್ನು ಸಹಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಕೋಪಗೊಂಡ ದುಷ್ಟನ ಸುಳ್ಳು ಕಟು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಸಹಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Even a barb smeared with Halahala poison, lodged within, the steadfast might manage to bear. But not the false and harsh words of a wicked man who is angry for no reason.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಹಾಲಾಹಲ ಎಂದರೆ ಸಮುದ್ರ ಮಥನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಭಯಂಕರ ವಿಷ ಎಂದು ಪುರಾಣ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಮಾರಕ ವಿಷಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿ ಬಂದಿದೆ. ಸ್ಖಲದಂತಃ ಪದವನ್ನು ನಾವು ಒಳಗೆ ನಾಟಿದ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಿದ್ದೇವೆ.

Halahala is the dreadful poison that, as the Puranas tell, rose when the ocean was churned. Here it stands as the name for the deadliest poison. We have understood the word skhaladantah as lodged within.

ಅಕಾರಣಕುಪಿತ ಎಂದರೆ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಕೋಪಗೊಂಡ. ಕಾರಣವಿದ್ದರೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳಬಹುದು. ಕಾರಣವೇ ಇಲ್ಲದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವೇ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೇ ಶ್ಲೋಕದ ಮೊನಚು.

Akaranakupita means angered without cause. A cause can be answered with reassurance. Anger with no cause leaves nothing to answer. That is the point of the verse.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 58. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 58. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಕ್ಲಿನಿಕ್ ಅಥವಾ ವಾರ್ಡಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯಾರೋ ಸಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಆಧಾರವಿಲ್ಲದ ಮಾತು ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಆ ಮಾತು ಗಾಯದಂತೆ ತಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ನೋವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ನಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಮುಂದುವರಿಸುವುದು ಧೀರರ ದಾರಿ.

In a clinic or a ward, someone sometimes speaks in anger without any ground. The words land like a wound. To admit it hurts and still carry on with our work is the way of the steadfast.

ಕೋಪಿಸಿದವರೆಲ್ಲರೂ ದುಷ್ಟರು ಎಂದು ಇದರ ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ಶ್ಲೋಕ ಗುರಿಯಿಡುವುದು ಕಾರಣವಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳಾದ ನಿಂದೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ.

This does not mean everyone who gets angry is wicked. The verse aims only at slander that is both causeless and false.