ಗುಣಾಪವಾದೇನ ತದನ್ಯರೋಪಣಾತ್: ಮಾತಿನ ಖಡ್ಗದ ಹೊಳಪು

ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದಾಗ, ಹಿಂದಿನ ಸಾಲಿನಿಂದ ಯಾರೋ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅವನಿಗೆ ಮೊದಲೇ ಗೊತ್ತಿತ್ತು, ಅದು ಬರೀ ಉರು ಹಚ್ಚಿದ್ದು. ಅವನ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ ಮರೆಯಾಗಿ ಬೇರೊಂದು ಕಥೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಗುಣವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆದು ಅದರ ಬದಲು ಬೇರೊಂದನ್ನು ಹೊರಿಸುವ ಈ ಕಲೆಯನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಖಡ್ಗದ ಮೇಲೆ ಹೊಳೆಯುವ ಬೆಳಕಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 223 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 223

ವಿಷಯ: ಗುಣ ನಿಂದಿಸುವ ಮಾತು · Speech that denies merit

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಶ್ಲೋಕ (ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಿಲ್ಲ) · A two-line verse (exact metre name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಗುಣಾಪವಾದೇನ ತದನ್ಯರೋಪಣಾದ್ಭೃಶಾಧಿರೂಢಸ್ಯ ಸಮಂಜಸಂ ಜನಮ್
ದ್ವಿಧೇವ ಕೃತ್ವಾ ಹೃದಯಂ ನಿಗೂಹತಃ ಸ್ಫುರನ್ನಸಾಧೋರ್ವಿವೃಣೋತಿ ವಾಗಸಿಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

गुणापवादेन तदन्यरोपणाद्भृशाधिरूढस्य समञ्जसं जनम्
द्विधेव कृत्वा हृदयं निगूहतः स्फुरन्नसाधोर्विवृणोति वागसिः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

guṇāpavādena tadanyaropaṇādbhṛśādhirūḍhasya samañjasaṃ janam
dvidheva kṛtvā hṛdayaṃ nigūhataḥ sphurannasādhorvivṛṇoti vāgasiḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಗುಣಾಪವಾದೇನ (गुणापवादेन, guṇāpavādena) = ಗುಣವನ್ನು ನಿಂದಿಸಿ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವುದರಿಂದ (by denying and decrying merit)
ತದನ್ಯರೋಪಣಾದ್ಭೃಶಾಧಿರೂಢಸ್ಯ (तदन्यरोपणाद्भृशाधिरूढस्य, tadanyaropaṇādbhṛśādhirūḍhasya) = ಅದಕ್ಕೆ ಬೇರೆಯದನ್ನು ಹೊರಿಸಿ ಅತಿಯಾಗಿ ಮೇಲೇರಿದವನ (of one who has risen high by laying something else on it)
ಸಮಂಜಸಂ (समञ्जसं, samañjasaṃ) = ಸರಿಯಾಗಿ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ (aptly, plainly)
ಜನಮ್ (जनम्, janam) = ಮನುಷ್ಯನನ್ನು (the person)
ದ್ವಿಧೇವ (द्विधेव, dvidheva) = ಎರಡು ತುಂಡಾಗಿ ಎಂಬಂತೆ (as if in two)
ಕೃತ್ವಾ (कृत्वा, kṛtvā) = ಮಾಡಿ (having made)
ಹೃದಯಂ (हृदयं, hṛdayaṃ) = ಹೃದಯವನ್ನು (the heart)
ನಿಗೂಹತಃ (निगूहतः, nigūhataḥ) = ಮರೆಮಾಡುವವನ (of one who hides)
ಸ್ಫುರನ್ನಸಾಧೋರ್ವಿವೃಣೋತಿ (स्फुरन्नसाधोर्विवृणोति, sphurannasādhorvivṛṇoti) = ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ, ದುಷ್ಟನ, ತೋರಿಸುತ್ತದೆ (flashing, of the bad man, it reveals)
ವಾಗಸಿಃ (वागसिः, vāgasiḥ) = ಮಾತಿನ ಖಡ್ಗ (the sword of speech)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ದುಷ್ಟ ಒಬ್ಬನ ಗುಣವನ್ನು ನಿಂದಿಸಿ, ಅದರ ಬದಲು ಬೇರೆ ದೋಷಗಳನ್ನು ಹೊರಿಸಿ ಮೇಲೇರುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಅವನ ಹೊಳೆಯುವ ಮಾತಿನ ಖಡ್ಗ, ಆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಎರಡು ತುಂಡು ಮಾಡಿದಂತೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

The bad man rises by decrying a person’s merit and laying other faults on him instead. As he hides his own heart, his flashing sword of speech plainly shows that person as if cut in two.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಈ ಶ್ಲೋಕದ ವಾಕ್ಯರಚನೆ ಕಠಿಣವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾವವನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಕೆಲವು ಪದಗಳ ಜೋಡಣೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಒಪ್ಪುತ್ತೇವೆ.

The sentence structure of this verse is hard. We have given the general sense, and we grant that some words could be joined in another way.

ವಾಗಸಿ ಎಂದರೆ ಮಾತೇ ಖಡ್ಗ. ಖಡ್ಗ ನೋಡಲು ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕತ್ತರಿಸುವುದು ಅದರ ಕೆಲಸ. ಮಾತಿನ ಜಾಣತನ ಹೊಳೆಯುವಷ್ಟೂ ಅದರ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ಕವಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ.

Vagasi means that speech itself is the sword. A sword shines to look at, but cutting is its work. The poet hints that the brighter the cleverness of speech, the greater its danger.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 59. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 59. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಒಬ್ಬರ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮೆಚ್ಚದೆ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಬೇರೆ ಉದ್ದೇಶ ಹುಡುಕುವ ರೂಢಿ ನಮ್ಮಲ್ಲೂ ಇರಬಹುದು. ಒಮ್ಮೆ ನಮ್ಮನ್ನೇ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.

We too may have the habit of not praising a good deed and searching for another motive behind it. It is good to examine ourselves once.

ಯಾರಾದರೂ ನಮ್ಮ ಗುಣವನ್ನು ಹೀಗೆ ಅಲ್ಲಗಳೆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಹೇಳುತ್ತಾ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಕೆಲಸವೇ ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉತ್ತರ.

If someone denies our merit like this, we need not sit explaining. Our next piece of work is the plain answer.