ಯುಕ್ತಂ ಯಯಾ ಕಿಲ: ಪಾಂಡಿತ್ಯವೇ ಮದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದಾಗ

ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಬಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮುಂದಿನ ಒಂದು ವರ್ಷ ಯಾರ ಮಾತನ್ನೂ ಕೇಳದಿರುವುದನ್ನು ಅಧ್ಯಾಪಕರು ಕಂಡಿರುತ್ತಾರೆ.

ವಿದ್ಯೆ ವಿನಯ ತರಬೇಕಿತ್ತು, ಆದರೆ ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಅದು ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 242 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 242

ವಿಷಯ: ವಿದ್ವತ್ತೇ ಮದವಾದಾಗ · When learning turns into pride

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಶ್ಲೋಕ (ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಿಲ್ಲ) · A two-line verse (exact metre name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಯುಕ್ತಂ ಯಯಾ ಕಿಲ ನಿರಂತರಲಬ್ಧವೃತ್ತೇರಸ್ಯಾಭಿಮಾನತಮಸಃ ಪ್ರಸರಂ ನಿರೋದ್ಧುಮ್
ವಿದ್ವತ್ತಯಾ ಜಗತಿ ತಾಮವಲಂಬ್ಯ ಕೇಚಿತ್ತನ್ವಂತ್ಯಹಂಕೃತಿಮಹೋ ಶತಶಾಖಮಾಂಧ್ಯಮ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

युक्तं यया किल निरन्तरलब्धवृत्तेरस्याभिमानतमसः प्रसरं निरोद्धुम्
विद्वत्तया जगति तामवलम्ब्य केचित्तन्वन्त्यहंकृतिमहो शतशाखमान्ध्यम्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

yuktaṃ yayā kila nirantaralabdhavṛtterasyābhimānatamasaḥ prasaraṃ niroddhum
vidvattayā jagati tāmavalambya kecittanvantyahaṃkṛtimaho śataśākhamāndhyam

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಯುಕ್ತಂ (युक्तं, yuktaṃ) = ಯೋಗ್ಯವಾದದ್ದು (fitting)
ಯಯಾ (यया, yayā) = ಯಾವುದರಿಂದ (by which)
ಕಿಲ (किल, kila) = ಅಲ್ಲವೇ (indeed)
ನಿರಂತರಲಬ್ಧವೃತ್ತೇರಸ್ಯಾಭಿಮಾನತಮಸಃ (निरन्तरलब्धवृत्तेरस्याभिमानतमसः, nirantaralabdhavṛtterasyābhimānatamasaḥ) = ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೆಲೆ ಪಡೆದಿರುವ ಈ ಅಭಿಮಾನದ ಕತ್ತಲೆಯ (of this darkness of pride that has found a constant footing)
ಪ್ರಸರಂ (प्रसरं, prasaraṃ) = ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು (the spread)
ನಿರೋದ್ಧುಮ್ (निरोद्धुम्, niroddhum) = ತಡೆಯಲು (to check)
ವಿದ್ವತ್ತಯಾ (विद्वत्तया, vidvattayā) = ವಿದ್ವತ್ತಿನ ಮೂಲಕ (through scholarship)
ಜಗತಿ (जगति, jagati) = ಲೋಕದಲ್ಲಿ (in the world)
ತಾಮವಲಂಬ್ಯ (तामवलम्ब्य, tāmavalambya) = ಅದನ್ನೇ ಆಧಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡು (taking support from that)
ಕೇಚಿತ್ತನ್ವಂತ್ಯಹಂಕೃತಿಮಹೋ (केचित्तन्वन्त्यहंकृतिमहो, kecittanvantyahaṃkṛtimaho) = ಕೆಲವರು ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಹರಡುತ್ತಾರೆ, ಅಯ್ಯೋ (some spread ego, alas)
ಶತಶಾಖಮಾಂಧ್ಯಮ್ (शतशाखमान्ध्यम्, śataśākhamāndhyam) = ನೂರು ಕೊಂಬೆಗಳ ಕುರುಡುತನವನ್ನು (a blindness of a hundred branches)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಯಾವ ವಿದ್ವತ್ತಿನಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೆಲೆ ಪಡೆದ ಈ ಅಭಿಮಾನದ ಕತ್ತಲೆ ಹರಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಯೋಗ್ಯವೋ, ಅದೇ ವಿದ್ವತ್ತನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ನೂರು ಕೊಂಬೆಗಳ ಕುರುಡುತನವಾದ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಹರಡುತ್ತಾರೆ. ಅಯ್ಯೋ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

It would be fitting for scholarship to check the spread of this darkness of pride that has taken constant hold. Yet in the world some rely on that very scholarship and spread ego, a blindness of a hundred branches. Alas.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಇಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲೆ ಎಂಬುದು ಅಭಿಮಾನ, ಬೆಳಕಾಗಬೇಕಾದದ್ದು ವಿದ್ಯೆ. ಬೆಳಕೇ ಕತ್ತಲೆಯ ಆಶ್ರಯವಾದರೆ ಕವಿಯ ನಿರಾಶೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ.

Darkness here is pride and what should be light is learning. If the light itself becomes the home of the dark, the poet’s dismay is natural.

ಶತಶಾಖ ಎಂದರೆ ನೂರು ಕೊಂಬೆಗಳುಳ್ಳದ್ದು. ಕುರುಡುತನ ಮರದಂತೆ ಕೊಂಬೆ ಬಿಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಚಿತ್ರ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದುರ್ಜನ ಅಥವಾ ಖಲ ಎಂಬ ಪದ ಇಲ್ಲ, ಅಹಂಕಾರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಇದೆ.

Shatashakha means having a hundred branches. The picture is of blindness branching out like a tree. The words durjana or khala do not occur here: the verse speaks only of the proud.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 60. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 60. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಒಬ್ಬ ವೈದ್ಯನ ತಿಳಿವು ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ರೋಗಿಯ ಮಾತಿಗೆ ಕಿವಿ ಕೊಡುವ ಸಹನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಕಲಿಸುವವರು ಇದನ್ನು ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

As a doctor learns more, there is a risk that patience to listen to the patient grows less. Teachers can test themselves for this.

ಓದಿದ್ದನ್ನು ಬಳಸುವ ರೀತಿ ಓದಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯ. ಕಲಿತ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಇತರರು ಇಟ್ಟ ಬೆಲೆಯನ್ನು ತಾನೇ ಲೆಕ್ಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವವನು ಆಗಲೇ ಕತ್ತಲೆಯತ್ತ ಹೊರಟಿದ್ದಾನೆ.

How learning is used matters more than how much was read. One who keeps counting the regard others give him for what he learnt has already turned toward the dark.