ನ ಮದ್ಯವ್ಯಸನೀ ಕ್ಷೀಬಃ: ಅಮಲಿನಲ್ಲಿ ನಾಶವಾದ ವೃಷ್ಣಿಗಳು

ನ ಮದ್ಯವ್ಯಸನೀ ಕ್ಷೀಬಃ ಸುಭಾಷಿತ: ಮದ್ಯದ ಅಮಲಿನಲ್ಲಿ ಬೇತಾಳನಂತೆ ವರ್ತಿಸಬೇಡ, ವೃಷ್ಣಿಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ನಾಶವಾದರು. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ನ ಮದ್ಯವ್ಯಸನೀ ಕ್ಷೀಬಃ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ತುರ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ರಾತ್ರಿ ಅಮಲಿನಲ್ಲಿ ಜಗಳವಾಡಿ ಬಂದವರು ಬೆಳಗಾದಾಗ ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿಯ ಏನನ್ನೂ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರರು. ಆದರೆ ಅವರ ನಡೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಇತರರ ಮೇಲೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಒಂದು ಇಡೀ ವಂಶದ ಅಂತ್ಯದ ಕಥೆಯಿಂದ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯನೀತಿಃ, ಶ್ಲೋಕ 64 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, General Wisdom of Conduct, verse 64

ವಿಷಯ: ಅಮಲಿನ ನಡವಳಿಕೆಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆ · A warning against acting under drink

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ನ ಮದ್ಯವ್ಯಸನೀ ಕ್ಷೀಬಃ ಕುರ್ಯಾದ್ವೇತಾಲಚೇಷ್ಟಿತಮ್
ವೃಷ್ಣಯೋ ಹಿ ಯಯುಃ ಕ್ಷೀಬಾಸ್ತೃಣೈಃ ಪ್ರಹರಣೈಃ ಕ್ಷಯಮ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

न मद्यव्यसनी क्षीबः कुर्याद्वेतालचेष्टितम्
वृष्णयो हि ययुः क्षीबास्तृणैः प्रहरणैः क्षयम्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

na madyavyasanī kṣībaḥ kuryādvetālaceṣṭitam
vṛṣṇayo hi yayuḥ kṣībāstṛṇaiḥ praharaṇaiḥ kṣayam

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ನ (न, na) = ಬೇಡ, ಇಲ್ಲ (not)
  • ಮದ್ಯವ್ಯಸನೀ (मद्यव्यसनी, madyavyasanī) = ಮದ್ಯದ ಚಟಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದವನು (one given to the habit of drink)
  • ಕ್ಷೀಬಃ (क्षीबः, kṣībaḥ) = ಅಮಲೇರಿದವನು (the intoxicated one)
  • ಕುರ್ಯಾದ್ವೇತಾಲಚೇಷ್ಟಿತಮ್ (कुर्याद्वेतालचेष्टितम्, kuryādvetālaceṣṭitam) = ಮಾಡಬಾರದು, ಬೇತಾಳನ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು (ಕುರ್ಯಾತ್ + ವೇತಾಲಚೇಷ್ಟಿತಂ) (should do the conduct of a vetala (kuryat + vetalacestitam))
  • ವೃಷ್ಣಯೋ (वृष्णयो, vṛṣṇayo) = ವೃಷ್ಣಿ ವಂಶದವರು (the Vrishnis)
  • ಹಿ (हि, hi) = ಏಕೆಂದರೆ (for)
  • ಯಯುಃ (ययुः, yayuḥ) = ಹೋದರು (went)
  • ಕ್ಷೀಬಾಸ್ತೃಣೈಃ (क्षीबास्तृणैः, kṣībāstṛṇaiḥ) = ಅಮಲೇರಿದವರಾಗಿ, ಹುಲ್ಲುಗಳಿಂದ (ಕ್ಷೀಬಾಃ + ತೃಣೈಃ) (drunk, with blades of grass (ksibah + trnaih))
  • ಪ್ರಹರಣೈಃ (प्रहरणैः, praharaṇaiḥ) = ಆಯುಧಗಳಾಗಿ (as weapons)
  • ಕ್ಷಯಮ್ (क्षयम्, kṣayam) = ನಾಶಕ್ಕೆ (to destruction)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಮದ್ಯದ ಚಟಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು ಅಮಲೇರಿದವನು ಬೇತಾಳನಂತೆ ವರ್ತಿಸಬಾರದು. ಏಕೆಂದರೆ ವೃಷ್ಣಿಗಳು ಅಮಲೇರಿದವರಾಗಿ, ಹುಲ್ಲನ್ನೇ ಆಯುಧ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ನಾಶಕ್ಕೆ ಹೋದರು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

A man given to drink should not, in his intoxication, behave like a vetala. For the Vrishnis, drunk, went to their destruction with mere grass for weapons.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ವೃಷ್ಣಿಗಳು ಎಂದರೆ ಕೃಷ್ಣನ ಯಾದವ ವಂಶದ ಒಂದು ಶಾಖೆ. ಮಹಾಭಾರತದ ಮೌಸಲ ಪರ್ವದ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅವರು ಮದ್ಯದ ಅಮಲಿನಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಹೊಡೆದಾಡಿ ನಾಶವಾದರು. ಶ್ಲೋಕ ಆ ಕಥೆಯನ್ನು ಒಂದೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.

The Vrishnis were a branch of Krishna’s Yadava line. In the tale of the Mausala Parva of the Mahabharata, they struck one another down in a drunken brawl and were destroyed. The verse recalls that tale in a single line.

ತೃಣ ಎಂದರೆ ಹುಲ್ಲು. ಹುಲ್ಲೇ ಆಯುಧವಾಯಿತು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕದ ಚುರುಕು ಇದೆ. ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಶಾಪದಿಂದ ಗದೆಯಂತಾದ ಹುಲ್ಲು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವೇತಾಲ ಎಂದರೆ ಶವದೊಳಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರೇತ ಎಂಬುದು ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆ. ಅಂಥ ಹುಚ್ಚು ಕುಣಿತವನ್ನು ಅಮಲಿನ ನಡೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದೆ.

Trna means grass. The sting lies in grass itself becoming the weapon. In the tale it is said to be grass that turned into clubs through a curse. A vetala, in popular belief, is a spirit that enters a corpse. The verse likens drunken conduct to such a wild, senseless dance.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 154. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 154. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಅಮಲಿನ ಕ್ಷಣದ ನಡವಳಿಕೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ವರ್ಷಗಳ ದುಃಖ ತರಬಹುದು. ಅಂಥ ಕ್ಷಣ ಬರುವ ಮೊದಲೇ ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರುವುದು ಲೇಸು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

A moment of drunken conduct can bring a family years of grief. The verse suggests staying watchful before such a moment arrives.

ಮದ್ಯಪಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಇದೊಂದು ಹಳೆಯ ಕಥೆಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಮಾತ್ರ. ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಥವಾ ಚಟ ಬಿಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆಗೆ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಕಾಣಬೇಕು.

This is only an old tale’s caution about drink. For advice on health or on giving up a habit, one should see a doctor.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ