ದೀಪನಿರ್ವಾಣಗನ್ಧಂ ಚ: ಆಯುಸ್ಸು ಮುಗಿಯುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಕಾಣದ ಮೂರು

ದೀಪನಿರ್ವಾಣಗನ್ಧಂ ಚ ಸುಭಾಷಿತ: ಆರಿದ ದೀಪದ ವಾಸನೆ, ಗೆಳೆಯನ ಮಾತು, ಅರುಂಧತಿ ನಕ್ಷತ್ರವನ್ನು ಅಂತ್ಯ ಹತ್ತಿರವಾದವರು ಗ್ರಹಿಸರು. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ದೀಪನಿರ್ವಾಣಗನ್ಧಂ ಚ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಮದುವೆಯ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ವಧೂವರರಿಗೆ ಹಿರಿಯರು ಆಕಾಶದ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ನಕ್ಷತ್ರವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ. ಅದರ ಹೆಸರು ಅರುಂಧತಿ.

ಆ ನಕ್ಷತ್ರವನ್ನು ಕಾಣದವರ ಬಗ್ಗೆ ಹಳೆಯ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಶ್ಲೋಕ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯನೀತಿಃ, ಶ್ಲೋಕ 448 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, General Wisdom of Conduct, verse 448

ವಿಷಯ: ಅಂತ್ಯದ ಮೂರು ಸೂಚನೆಗಳು · Three signs of a life near its end

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ದೀಪನಿರ್ವಾಣಗಂಧಂ ಚ ಸುಹೃದ್ವಾಕ್ಯಮರುಂಧತೀಮ್
ನ ಜಿಘ್ರಂತಿ ನ ಶೃಣ್ವಂತಿ ನ ಪಶ್ಯಂತಿ ಗತಾಯುಷಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

दीपनिर्वाणगन्धं च सुहृद्वाक्यमरुन्धतीम्
न जिघ्रन्ति न शृण्वन्ति न पश्यन्ति गतायुषः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

dīpanirvāṇagandhaṃ ca suhṛdvākyamarundhatīm
na jighranti na śṛṇvanti na paśyanti gatāyuṣaḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ದೀಪನಿರ್ವಾಣಗಂಧಂ (दीपनिर्वाणगन्धं, dīpanirvāṇagandhaṃ) = ದೀಪ ಆರಿದ ವಾಸನೆಯನ್ನು (the smell of a lamp going out)
  • ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
  • ಸುಹೃದ್ವಾಕ್ಯಮರುಂಧತೀಮ್ (सुहृद्वाक्यमरुन्धतीम्, suhṛdvākyamarundhatīm) = ಗೆಳೆಯನ ಮಾತನ್ನು ಮತ್ತು ಅರುಂಧತಿಯನ್ನು (ಸುಹೃದ್ವಾಕ್ಯಮ್ ಮತ್ತು ಅರುಂಧತೀಮ್ ಎಂದು ಬಿಡಿಸಬಹುದು) (a friend’s word and Arundhati (suhrdvakyam and arundhatim))
  • ನ ಜಿಘ್ರಂತಿ (न जिघ्रन्ति, na jighranti) = ಮೂಸುವುದಿಲ್ಲ (do not smell)
  • ನ ಶೃಣ್ವಂತಿ (न शृण्वन्ति, na śṛṇvanti) = ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ (do not hear)
  • ನ ಪಶ್ಯಂತಿ (न पश्यन्ति, na paśyanti) = ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ (do not see)
  • ಗತಾಯುಷಃ (गतायुषः, gatāyuṣaḥ) = ಆಯುಸ್ಸು ಕಳೆದುಕೊಂಡವರು (those whose span of life is spent)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಆರಿಹೋದ ದೀಪದ ವಾಸನೆಯನ್ನು, ಗೆಳೆಯನ ಮಾತನ್ನು ಮತ್ತು ಅರುಂಧತಿ ನಕ್ಷತ್ರವನ್ನು ಆಯುಸ್ಸು ಮುಗಿದವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೂಸುವುದಿಲ್ಲ, ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Those whose span of life is spent do not smell the smell of a lamp that has gone out, do not hear a friend’s word, and do not see Arundhati, each in its turn.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಅರುಂಧತಿ ಎಂದರೆ ಸಪ್ತರ್ಷಿ ಮಂಡಲದ ವಸಿಷ್ಠ ನಕ್ಷತ್ರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಮಂದವಾದ ನಕ್ಷತ್ರ ಎಂದು ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಕಾಣದಿರುವುದು ಅಶುಭ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.

Arundhati is, by tradition, the faint star beside Vasishtha in the Saptarshi group of stars. There is a belief that failing to see it is an ill omen.

ಈ ಮೂರು ವಿಷಯಗಳು ವಾಸನೆ, ಕೇಳ್ಮೆ, ನೋಟ ಎಂಬ ಮೂರು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಒಂದೊಂದು. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೆಳೆಯನ ಮಾತು ಇರುವುದರಿಂದ ಕವಿ ಅದನ್ನು ಉಳಿದೆರಡರಷ್ಟೇ ಗಂಭೀರ ಸೂಚನೆ ಎಂದು ಇಟ್ಟಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಾವ್ಯದ ನಂಬಿಕೆಯೇ ಹೊರತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಗತಿಯಲ್ಲ.

The three items answer to three senses, smell, hearing and sight. Placing a friend’s word in the middle seems to rank it as serious a sign as the other two. This is a poetic belief and not a medical fact.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 163. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 163. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಇಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಗಮನ ಎರಡನೆಯ ಅಂಶದ ಮೇಲೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಗೆಳೆಯನ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಮಾತು ಕಿವಿಗೆ ಬೀಳದಿದ್ದರೆ ಏನೋ ಸರಿಯಿಲ್ಲ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

Our attention goes to the second item. The verse suggests that when a warning from a friend falls on deaf ears, something is amiss.

ರೋಗಿಯ ಸಾವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಚಿಹ್ನೆ ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿಲ್ಲ. ವೈದ್ಯರು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಅನುಭವದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹಳೆಯ ಶಕುನಗಳ ಮೇಲಲ್ಲ.

We hold no sign that foretells a patient’s death. Doctors rely on examination and experience, not on old omens.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ