ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಪಘಾತದ ಸುದ್ದಿ ಓದಿದಾಗ ನಮಗೆ ಅಚ್ಚರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟು ಸಣ್ಣ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ಜೀವ ಹೋಯಿತಲ್ಲ ಎಂದು ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
ಆ ಅಚ್ಚರಿಯನ್ನೇ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಶ್ಲೋಕ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಜಲಮಗ್ನಿರ್ವಿಷಂ ಶಸ್ತ್ರಂ ಕ್ಷುದ್ವ್ಯಾಧಿಃ ಪತನಂ ಗಿರೇಃ
ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಿಂಚಿದಾಸಾದ್ಯ ದೇಹೀ ಪ್ರಾಣಾನ್ವಿಮುಂಚತಿ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
जलमग्निर्विषं शस्त्रं क्षुद्व्याधिः पतनं गिरेः
निमित्तं किञ्चिदासाद्य देही प्राणान्विमुञ्चति
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
jalamagnirviṣaṃ śastraṃ kṣudvyādhiḥ patanaṃ gireḥ
nimittaṃ kiñcidāsādya dehī prāṇānvimuñcati
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಜಲಮಗ್ನಿರ್ವಿಷಂ (जलमग्निर्विषं, jalamagnirviṣaṃ) = ನೀರು, ಬೆಂಕಿ, ವಿಷ (ಜಲಂ ಅಗ್ನಿಃ ವಿಷಂ) (water, fire, poison)
- ಶಸ್ತ್ರಂ (शस्त्रं, śastraṃ) = ಆಯುಧ (a weapon)
- ಕ್ಷುದ್ವ್ಯಾಧಿಃ (क्षुद्व्याधिः, kṣudvyādhiḥ) = ಹಸಿವು ಮತ್ತು ರೋಗ (ಕ್ಷುತ್ ವ್ಯಾಧಿಃ) (hunger and disease)
- ಪತನಂ (पतनं, patanaṃ) = ಬೀಳುವುದು (a fall)
- ಗಿರೇಃ (गिरेः, gireḥ) = ಬೆಟ್ಟದಿಂದ (from a mountain)
- ನಿಮಿತ್ತಂ (निमित्तं, nimittaṃ) = ನೆಪವನ್ನು, ಕಾರಣವನ್ನು (a pretext, a cause)
- ಕಿಂಚಿದಾಸಾದ್ಯ (किञ्चिदासाद्य, kiñcidāsādya) = ಯಾವುದೋ ಒಂದನ್ನು ಪಡೆದು (ಕಿಂಚಿತ್ ಆಸಾದ್ಯ) (having got hold of some)
- ದೇಹೀ (देही, dehī) = ದೇಹ ಧರಿಸಿದವನು, ಜೀವಿ (the embodied one)
- ಪ್ರಾಣಾನ್ವಿಮುಂಚತಿ (प्राणान्विमुञ्चति, prāṇānvimuñcati) = ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ (ಪ್ರಾಣಾನ್ ವಿಮುಂಚತಿ) (lets go of the breaths of life)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ನೀರು, ಬೆಂಕಿ, ವಿಷ, ಆಯುಧ, ಹಸಿವು ಮತ್ತು ರೋಗ, ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಬೀಳುವುದು: ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ನೆಪ ಸಿಕ್ಕಿದರೆ ದೇಹ ಧರಿಸಿದ ಜೀವಿ ಪ್ರಾಣ ಬಿಡುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Water, fire, poison, a weapon, hunger and disease, a fall from a mountain: once it finds any one of these as a pretext, the embodied creature lets go of its life.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪದ ನಿಮಿತ್ತ, ಅಂದರೆ ನೆಪ ಅಥವಾ ಒಂದು ನೆಲೆ. ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವುದು ಇಷ್ಟು: ಸಾವಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಕಾರಣವೇ ಬೇಕಿಲ್ಲ, ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹಿಡಿತ ಸಿಕ್ಕಿದರೂ ಸಾಕು.
The key word is nimitta, a pretext or a handle. The verse says only this: death needs no great cause, a small foothold is enough.
ಕ್ಷುದ್ವ್ಯಾಧಿ ಎಂಬ ಸಮಾಸವನ್ನು ಹಸಿವು ಮತ್ತು ರೋಗ ಎಂದು ಬಿಡಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಹಸಿವೆಯೇ ಒಂದು ರೋಗ ಎಂದೂ ಅರ್ಥ ಮಾಡಬಹುದು. ಎರಡೂ ಓದಿಗೂ ಶ್ಲೋಕದ ಭಾವ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
We have split the compound kshudvyadhi as hunger and disease. It can also be read as hunger itself being a disease. The sense of the verse is the same either way.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 163. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 163. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವವರಿಗೆ ಜೀವ ಎಷ್ಟು ತೆಳುವಾದ ಎಳೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಅರಿವು ವಿನಯವನ್ನೂ ಎಚ್ಚರವನ್ನೂ ಕಲಿಸಬೇಕು.
Those who work in healthcare know on how thin a thread life can rest. That knowledge should teach humility and care.
ಇದು ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸಲು ಹೇಳಿದ ಮಾತಲ್ಲ. ಇರುವ ದಿನಗಳನ್ನು ಹಗುರವಾಗಿ ಕಳೆಯಬಾರದು ಎಂಬ ನೆನಪಿನ ಮಾತು.
It is not meant to frighten. It is a reminder not to spend the days we have lightly.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.


ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ