ರೂಪೇಣಾಪ್ರತಿಮೇನ ಯೌವನಗುಣೈಃ: ಸೈರಂಧ್ರಿಯಾಗಿ ಚಂದನ ತೇಯ್ದ ದ್ರೌಪದಿ

ರೂಪೇಣಾಪ್ರತಿಮೇನ ಸುಭಾಷಿತ: ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುಲದ ದ್ರೌಪದಿಯೂ ವಿರಾಟನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದನ ತೇಯ್ದಳು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ರೂಪೇಣಾಪ್ರತಿಮೇನ ಯೌವನಗುಣೈಃ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಮೆಚ್ಚಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕಷ್ಟದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾರ ಗಮನಕ್ಕೂ ಬಾರದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲ ಕಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಹಳೆಯ ಹೆಸರು ಅಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ಪದ್ಯ ಅಂಥ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಹೆಸರಾದ ಒಂದು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅದು ಸೈರಂಧ್ರಿಯಾಗಿ ವಿರಾಟನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದನ ತೇಯುತ್ತಿದ್ದ ದ್ರೌಪದಿ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯನೀತಿಃ, ಶ್ಲೋಕ 1028 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, General Wisdom of Conduct, verse 1028

ವಿಷಯ: ದೈವದ ಮುಂದೆ ಸ್ಥಾನ ಬದಲು · Station changed by fate

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 38 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 38 syllables a line (exact metre name not confirmed)


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ರೂಪೇಣಾಪ್ರತಿಮೇನ ಯೌವನಗುಣೈಃ ಶ್ರೇಷ್ಠೇ ಕುಲೇ ಜನ್ಮನಾ ಗಂತವ್ಯಾನಿ ದಿನಾನಿ ದೈವವಶತೋ ಭೂಯೋ ಧನಂ ವಾಂಛತಾ
ಸೈರಂಧ್ರೀತಿ ವಿಗರ್ಹಿತಾ ಯುವತಿಭಿಃ ಸಾಕ್ಷೇಪಮಾಜ್ಞಾಭಯಾದ್ದ್ರೌಪದ್ಯಾ ಕಿಲ ಮತ್ಸ್ಯರಾಜಭವನೇ ಘೃಷ್ಟಂ ನ ಕಿಂ ಚಂದನಮ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

रूपेणाप्रतिमेन यौवनगुणैः श्रेष्ठे कुले जन्मना गन्तव्यानि दिनानि दैववशतो भूयो धनं वाञ्छता
सैरन्ध्रीति विगर्हिता युवतिभिः साक्षेपमाज्ञाभयाद्द्रौपद्या किल मत्स्यराजभवने घृष्टं न किं चन्दनम्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

rūpeṇāpratimena yauvanaguṇaiḥ śreṣṭhe kule janmanā gantavyāni dināni daivavaśato bhūyo dhanaṃ vāñchatā
sairandhrīti vigarhitā yuvatibhiḥ sākṣepamājñābhayāddraupadyā kila matsyarājabhavane ghṛṣṭaṃ na kiṃ candanam

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ರೂಪೇಣಾಪ್ರತಿಮೇನ (रूपेणाप्रतिमेन, rūpeṇāpratimena) = ಅಸಮಾನ ರೂಪದಿಂದ (ರೂಪೇಣ ಅಪ್ರತಿಮೇನ) (with matchless form)
  • ಯೌವನಗುಣೈಃ (यौवनगुणैः, yauvanaguṇaiḥ) = ಯೌವನದ ಗುಣಗಳಿಂದ (with the gifts of youth)
  • ಶ್ರೇಷ್ಠೇ ಕುಲೇ ಜನ್ಮನಾ (श्रेष्ठे कुले जन्मना, śreṣṭhe kule janmanā) = ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ (by birth in a noble family)
  • ಗಂತವ್ಯಾನಿ ದಿನಾನಿ (गन्तव्यानि दिनानि, gantavyāni dināni) = ಕಳೆಯಬೇಕಾದ ದಿನಗಳು (the days that must be passed)
  • ದೈವವಶತೋ (दैववशतो, daivavaśato) = ದೈವದ ವಶದಿಂದ (under the sway of fate)
  • ಭೂಯೋ ಧನಂ ವಾಂಛತಾ (भूयो धनं वाञ्छता, bhūyo dhanaṃ vāñchatā) = ಮತ್ತೆ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಬಯಸುವವನಿಂದ (ಭೂಯಃ ಧನಂ ವಾಂಛತಾ) (by one who wishes for wealth again)
  • ಸೈರಂಧ್ರೀತಿ (सैरन्ध्रीति, sairandhrīti) = ಸೈರಂಧ್ರಿ ಎಂದು (ಸೈರಂಧ್ರೀ ಇತಿ) (as a sairandhri)
  • ವಿಗರ್ಹಿತಾ ಯುವತಿಭಿಃ (विगर्हिता युवतिभिः, vigarhitā yuvatibhiḥ) = ಯುವತಿಯರಿಂದ ತಿರಸ್ಕಾರಕ್ಕೊಳಗಾದವಳು (scorned by young women)
  • ಸಾಕ್ಷೇಪಮಾಜ್ಞಾಭಯಾದ್ (साक्षेपमाज्ञाभयाद्, sākṣepamājñābhayād) = ಆಕ್ಷೇಪದೊಂದಿಗೆ, ಆಜ್ಞೆಯ ಭಯದಿಂದ (ಸಾಕ್ಷೇಪಂ ಆಜ್ಞಾಭಯಾತ್) (with taunts, out of fear of command)
  • ದ್ರೌಪದ್ಯಾ (द्रौपद्या, draupadyā) = ದ್ರೌಪದಿಯಿಂದ (by Draupadi)
  • ಕಿಲ (किल, kila) = ಅಂತೆ, ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ (so it is said)
  • ಮತ್ಸ್ಯರಾಜಭವನೇ (मत्स्यराजभवने, matsyarājabhavane) = ಮತ್ಸ್ಯರಾಜನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ (in the house of the Matsya king)
  • ಘೃಷ್ಟಂ ನ ಕಿಂ ಚಂದನಮ್ (घृष्टं न किं चन्दनम्, ghṛṣṭaṃ na kiṃ candanam) = ಚಂದನ ತೇಯಲಿಲ್ಲವೇ (was not sandalwood ground)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಅಸಮಾನ ರೂಪ, ಯೌವನದ ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುಲದ ಜನ್ಮ ಇದ್ದರೂ, ದೈವದ ವಶದಿಂದ ದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ರೌಪದಿ ಸೈರಂಧ್ರಿ ಎಂದು ಯುವತಿಯರ ತಿರಸ್ಕಾರ ಸಹಿಸಿ, ಆಜ್ಞೆಯ ಭಯದಿಂದ ಮತ್ಸ್ಯರಾಜನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದನ ತೇಯಲಿಲ್ಲವೇ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Though one may have matchless looks, the gifts of youth and birth in a noble family, one has to pass one’s days as fate decides. Did not Draupadi, scorned as a sairandhri by young women, grind sandalwood in the house of the Matsya king, out of fear of command?

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಸೈರಂಧ್ರಿ ಎಂದರೆ ಅರಮನೆಯ ಅಂತಃಪುರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸೇವಕಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಲಂಕಾರದ ಸೇವೆ ಮಾಡುವವಳು. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ದ್ರೌಪದಿ ಈ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವಿರಾಟನ ರಾಣಿಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಳು. ಚಂದನ ತೇಯುವುದು ಅಂಥ ಒಂದು ಸೇವೆ.

A sairandhri is a maidservant of the inner palace, usually one who attends to adornment. In the Mahabharata Draupadi lived under that name in the service of Virata’s queen. Grinding sandalwood was one such service.

ಭೂಯೋ ಧನಂ ವಾಂಛತಾ ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಬಯಸುವವನಿಂದ ಎಂದು ಅರ್ಥ ಹೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಮಾತಿನ ಅರ್ಥ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಸ್ಪಷ್ಟ, ಇದು ನಮ್ಮ ಓದು. ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ಪದ್ಯಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ಇದೂ ವಿರಾಟನ ಮನೆಯ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ.

We have taken bhuyo dhanam vanchhata to mean for one who wishes for wealth again. The sense of that phrase is a little unsettled, and this is our reading. Like the two verses before it, this is one more example from Virata’s house.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 179. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 179. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಹೆಸರು, ರೂಪ, ವಂಶ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದು ಕಾಲದ ಬಂಡವಾಳ. ಕಾಲ ಬದಲಾದಾಗ ಅವು ತಾವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರ ಗೌರವವೂ ಸದಾ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು.

Name, looks and lineage are capital of one season. When the season turns they do not work by themselves. No one’s standing should be taken to be for ever.

ಸೇವೆ ಮಾಡುವವರನ್ನು ಅವರ ಇಂದಿನ ಕೆಲಸದಿಂದ ಅಳೆಯಬೇಡಿ ಎಂದೂ ಪದ್ಯ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಸಹಾಯಕಿಯ ಹಿಂದೆ ಏನೆಲ್ಲ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ನಾವು ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ.

The verse also says not to measure those who serve by their present work. We seldom know what stands behind the helper in a hospital.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ