ಸಿದ್ಧಿಂ ವಾಂಛಯತಾ ಜನೇನ: ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಅದುಮಿ ಕಾಯುವ ಧರ್ಮರಾಜ

ಸಿದ್ಧಿಂ ವಾಂಛಯತಾ ಸುಭಾಷಿತ: ಯಶಸ್ಸು ಬಯಸುವವನು ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಅದುಮಿ ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ಸಿದ್ಧಿಂ ವಾಂಛಯತಾ ಜನೇನ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಓದುವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೋ ಜಾಣರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಜೋರಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೂತು ಓದುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಹೆದರಿಕೆಯಲ್ಲ, ಒಂದು ಯೋಜನೆ.

ಈ ಪದ್ಯ ಅದೇ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಯಶಸ್ಸು ಬೇಕಾದವನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಅದುಮಿಟ್ಟು, ದೈವದ ತಿರುವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಬೇಕು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿರಾಟನ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಧರ್ಮರಾಜ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯನೀತಿಃ, ಶ್ಲೋಕ 1027 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, General Wisdom of Conduct, verse 1027

ವಿಷಯ: ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಅದುಮಿ ಕಾಯುವುದು · Holding back one’s brilliance and waiting

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 38 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 38 syllables a line (exact metre name not confirmed)


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಸಿದ್ಧಿಂ ವಾಂಛಯತಾ ಜನೇನ ವಿದುಷಾ ತೇಜೋ ನಿಗೃಹ್ಯ ಸ್ವಕಂ ಸತ್ತ್ವೋತ್ಸಾಹವತಾಪಿ ದೈವಗತಿಷು ಸ್ಥೈರ್ಯಂ ಪ್ರಕಾರ್ಯಂ ಕ್ರಮಾತ್
ದೇವೇಂದ್ರದ್ರುಹಿಣೋಪಮೈರ್ಬಹುಗುಣೈರಭ್ಯರ್ಚಿತೋ ಭ್ರಾತೃಭಿಃ ಕಿಂ ಕ್ಲಿಷ್ಟಃ ಸುಚಿರಂ ವಿರಾಟಭವನೇ ಪೂರ್ವಂ ನ ಧರ್ಮಾತ್ಮಜಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

सिद्धिं वाञ्छयता जनेन विदुषा तेजो निगृह्य स्वकं सत्त्वोत्साहवतापि दैवगतिषु स्थैर्यं प्रकार्यं क्रमात्
देवेन्द्रद्रुहिणोपमैर्बहुगुणैरभ्यर्चितो भ्रातृभिः किं क्लिष्टः सुचिरं विराटभवने पूर्वं न धर्मात्मजः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

siddhiṃ vāñchayatā janena viduṣā tejo nigṛhya svakaṃ sattvotsāhavatāpi daivagatiṣu sthairyaṃ prakāryaṃ kramāt
devendradruhiṇopamairbahuguṇairabhyarcito bhrātṛbhiḥ kiṃ kliṣṭaḥ suciraṃ virāṭabhavane pūrvaṃ na dharmātmajaḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ಸಿದ್ಧಿಂ (सिद्धिं, siddhiṃ) = ಯಶಸ್ಸನ್ನು, ಸಾಧನೆಯನ್ನು (success)
  • ವಾಂಛಯತಾ (वाञ्छयता, vāñchayatā) = ಬಯಸುವವನಿಂದ (by one who wishes)
  • ಜನೇನ ವಿದುಷಾ (जनेन विदुषा, janena viduṣā) = ತಿಳಿದ ಮನುಷ್ಯನಿಂದ (by a knowing man)
  • ತೇಜೋ ನಿಗೃಹ್ಯ ಸ್ವಕಂ (तेजो निगृह्य स्वकं, tejo nigṛhya svakaṃ) = ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟು (ತೇಜಃ ನಿಗೃಹ್ಯ ಸ್ವಕಂ) (having reined in his own brilliance)
  • ಸತ್ತ್ವೋತ್ಸಾಹವತಾಪಿ (सत्त्वोत्साहवतापि, sattvotsāhavatāpi) = ಬಲ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹ ಇದ್ದವನಿಂದಲೂ (ಸತ್ತ್ವ ಉತ್ಸಾಹವತಾ ಅಪಿ) (even by one with strength and zeal)
  • ದೈವಗತಿಷು (दैवगतिषु, daivagatiṣu) = ದೈವದ ಗತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅದೃಷ್ಟದ ತಿರುವುಗಳಲ್ಲಿ (in the turns of fate)
  • ಸ್ಥೈರ್ಯಂ (स्थैर्यं, sthairyaṃ) = ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು (steadiness)
  • ಪ್ರಕಾರ್ಯಂ ಕ್ರಮಾತ್ (प्रकार्यं क्रमात्, prakāryaṃ kramāt) = ತೋರಿಸಬೇಕು ಕ್ರಮವಾಗಿ (is to be shown in due order)
  • ದೇವೇಂದ್ರದ್ರುಹಿಣೋಪಮೈರ್ಬಹುಗುಣೈರಭ್ಯರ್ಚಿತೋ (देवेन्द्रद्रुहिणोपमैर्बहुगुणैरभ्यर्चितो, devendradruhiṇopamairbahuguṇairabhyarcito) = ದೇವೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಸಮಾನರಾದ, ಅನೇಕ ಗುಣಗಳ ಸಹೋದರರಿಂದ ಗೌರವ ಪಡೆದವನು (honoured by brothers of many virtues, like Indra and Brahma)
  • ಭ್ರಾತೃಭಿಃ (भ्रातृभिः, bhrātṛbhiḥ) = ಸಹೋದರರಿಂದ (by his brothers)
  • ಕಿಂ ಕ್ಲಿಷ್ಟಃ ಸುಚಿರಂ (किं क्लिष्टः सुचिरं, kiṃ kliṣṭaḥ suciraṃ) = ಬಹುಕಾಲ ಕಷ್ಟ ಪಡಲಿಲ್ಲವೇ (did he not suffer for long)
  • ವಿರಾಟಭವನೇ ಪೂರ್ವಂ (विराटभवने पूर्वं, virāṭabhavane pūrvaṃ) = ಹಿಂದೆ ವಿರಾಟನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ (formerly in Virata’s house)
  • ನ ಧರ್ಮಾತ್ಮಜಃ (न धर्मात्मजः, na dharmātmajaḥ) = ಧರ್ಮರಾಜ ಅಲ್ಲವೇ (ಧರ್ಮಾತ್ಮಜಃ) (the son of Dharma, did he not)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸುವ ತಿಳಿದ ಮನುಷ್ಯ, ಬಲ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹ ಇದ್ದರೂ, ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ಅದೃಷ್ಟದ ತಿರುವುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಥಿರತೆ ತೋರಿಸಬೇಕು. ದೇವೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನಂತಹ ಅನೇಕ ಗುಣಗಳ ಸಹೋದರರಿಂದ ಗೌರವ ಪಡೆದ ಧರ್ಮರಾಜ ಕೂಡ ಹಿಂದೆ ವಿರಾಟನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲ ಕಷ್ಟಪಡಲಿಲ್ಲವೇ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

A knowing man who wishes for success, even with strength and zeal, should rein in his own brilliance and show steadiness through the turns of fate, in due order. Did not Yudhishthira, the son of Dharma, though honoured by brothers of many virtues like Indra and Brahma, suffer for long in Virata’s house before?

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಈ ಪದ್ಯ ಹಿಂದಿನ ಪದ್ಯಕ್ಕೆ ತುಂಬ ಹತ್ತಿರ. ಅಲ್ಲಿ ಭೀಮ, ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮರಾಜ. ಇಲ್ಲಿ ಕತೆಗಿಂತ ಒತ್ತು ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ. ಕತೆ ಉದಾಹರಣೆ ಮಾತ್ರ.

This verse is very near the one before it. There it is Bhima, here Yudhishthira. The weight here falls on restraining one’s brilliance, and the tale is only the example.

ತೇಜಸ್ಸು ಎಂದರೆ ಹೊಳಪು, ಪ್ರಭಾವ, ಬಿಸಿ. ಅದನ್ನು ಅದುಮಿಡುವುದೆಂದರೆ ಇಲ್ಲವಾಗಿಸುವುದಲ್ಲ, ಸಮಯ ಬರುವವರೆಗೆ ಮುಚ್ಚಿಡುವುದು. ದ್ರುಹಿಣ ಎಂಬುದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ಹೆಸರು.

Tejas means lustre, force, heat. To hold it in is not to destroy it but to keep it covered until the time comes. Druhina is a name of Brahma.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 179. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 179. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಹೊಸ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಹೊಸಬರು ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮೊದಲ ದಿನವೇ ತೋರಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ. ಮೊದಲು ಅಲ್ಲಿನ ಕ್ರಮ, ಜನ ಮತ್ತು ಲಯವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ.

A newcomer need not show every ability on the first day. It is wiser first to learn the ways, the people and the rhythm of the place.

ಆದರೆ ಕಾಯುವುದು ಯಾವಾಗ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು. ಬಹುಕಾಲ ಸುಮ್ಮನಿದ್ದರೆ ನಮ್ಮದೇ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತುಕ್ಕು ಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಪದ್ಯ ಹೇಳುವುದು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎಂದು, ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಅಲ್ಲ.

But we should not forget when the waiting ends. Kept quiet too long, our own ability can rust. The verse says in due order, not for ever.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ