ಅರ್ಥೀ ಲಾಘವಮುಚ್ಛ್ರಿತೋ ನಿಪತನಂ: ಹನ್ನೊಂದು ದೋಷ, ಹನ್ನೊಂದು ಫಲ

ಅರ್ಥೀ ಲಾಘವಮುಚ್ಛ್ರಿತೋ ಸುಭಾಷಿತ: ಯಾಚಕ, ಅಹಂಕಾರಿ, ಲೋಭಿ, ಜೂಜುಕೋರ ಮುಂತಾದ ಹನ್ನೊಂದು ಜನರ ಫಲವನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ಅರ್ಥೀ ಲಾಘವಮುಚ್ಛ್ರಿತೋ ನಿಪತನಂ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಪಾಯದ ಅಂಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಯಾವ ಅಭ್ಯಾಸ ಯಾವ ತೊಂದರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಹೇಳುವ ಪಟ್ಟಿ.

ಈ ಪದ್ಯವೂ ಅಂಥದೇ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿ, ಆದರೆ ಸ್ವಭಾವದ ಅಂಶಗಳದ್ದು. ಹನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬರುವ ಫಲವನ್ನು ಜೋಡಿ ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯನೀತಿಃ, ಶ್ಲೋಕ 1031 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, General Wisdom of Conduct, verse 1031

ವಿಷಯ: ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಅದರ ಫಲ · Character and its consequence

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 38 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 38 syllables a line (exact metre name not confirmed)


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಅರ್ಥೀ ಲಾಘವಮುಚ್ಛ್ರಿತೋ ನಿಪತನಂ ಕಾಮಾತುರೋ ಲಾಂಛನಂ ನಿಃಸ್ವೋ ವಂಚನಮುನ್ಮನಾ ವಿಕಲತಾಂ ದೋಷಾಕುಲಃ ಸಂಶಯಮ್
ಲುಬ್ಧೋಽಕೀರ್ತಿಮಸಂಗರಃ ಪರಿಭವಂ ದುಷ್ಟೋಽನ್ಯದೋಷೇ ರತಿಂ ದುರ್ವಾಗಪ್ರಿಯತಾಂ ದುರೋದರವಶಃ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಕಷ್ಟಂ ಮುಹುಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

अर्थी लाघवमुच्छ्रितो निपतनं कामातुरो लाञ्छनं निःस्वो वञ्चनमुन्मना विकलतां दोषाकुलः संशयम्
लुब्धोऽकीर्तिमसङ्गरः परिभवं दुष्टोऽन्यदोषे रतिं दुर्वागप्रियतां दुरोदरवशः प्राप्नोति कष्टं मुहुः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

arthī lāghavamucchrito nipatanaṃ kāmāturo lāñchanaṃ niḥsvo vañcanamunmanā vikalatāṃ doṣākulaḥ saṃśayam
lubdho’kīrtimasaṅgaraḥ paribhavaṃ duṣṭo’nyadoṣe ratiṃ durvāgapriyatāṃ durodaravaśaḥ prāpnoti kaṣṭaṃ muhuḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ಅರ್ಥೀ (अर्थी, arthī) = ಬೇಡುವವನು (the petitioner)
  • ಲಾಘವಮ್ (लाघवम्, lāghavam) = ಹಗುರತನ, ಕೀಳಾಗುವುದು (lightness, loss of standing)
  • ಉಚ್ಛ್ರಿತೋ (उच्छ्रितो, ucchrito) = ಮೇಲೇರಿದವನು (ಉಚ್ಛ್ರಿತಃ) (one who has risen high)
  • ನಿಪತನಂ (निपतनं, nipatanaṃ) = ಬೀಳುವಿಕೆ (a fall)
  • ಕಾಮಾತುರೋ (कामातुरो, kāmāturo) = ಕಾಮದಿಂದ ಕಾತರನಾದವನು (ಕಾಮಾತುರಃ) (one tormented by desire)
  • ಲಾಂಛನಂ (लाञ्छनं, lāñchanaṃ) = ಕಳಂಕ (disgrace)
  • ನಿಃಸ್ವೋ (निःस्वो, niḥsvo) = ಹಣವಿಲ್ಲದವನು (ನಿಃಸ್ವಃ) (the penniless)
  • ವಂಚನಮುನ್ಮನಾ (वञ्चनमुन्मना, vañcanamunmanā) = ವಂಚನೆ, ಮತ್ತು ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸಿನವನು (ವಂಚನಂ ಉನ್ಮನಾಃ) (being cheated, and the distracted one)
  • ವಿಕಲತಾಂ (विकलतां, vikalatāṃ) = ಕಳವಳವನ್ನು (distress)
  • ದೋಷಾಕುಲಃ (दोषाकुलः, doṣākulaḥ) = ದೋಷಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದವನು (one beset by faults)
  • ಸಂಶಯಮ್ (संशयम्, saṃśayam) = ಸಂಶಯವನ್ನು (doubt)
  • ಲುಬ್ಧೋಽಕೀರ್ತಿಮಸಂಗರಃ (लुब्धोऽकीर्तिमसङ्गरः, lubdho’kīrtimasaṅgaraḥ) = ಲೋಭಿ ಅಪಕೀರ್ತಿಯನ್ನು, ಯುದ್ಧ ಕಂಡಿಲ್ಲದವನು (ಲುಬ್ಧಃ ಅಕೀರ್ತಿಂ ಅಸಂಗರಃ) (the greedy gets ill fame, one untried in battle)
  • ಪರಿಭವಂ (परिभवं, paribhavaṃ) = ಸೋಲನ್ನು, ಅವಮಾನವನ್ನು (defeat, humiliation)
  • ದುಷ್ಟೋಽನ್ಯದೋಷೇ ರತಿಂ (दुष्टोऽन्यदोषे रतिं, duṣṭo’nyadoṣe ratiṃ) = ದುಷ್ಟನು ಇತರರ ದೋಷದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು (ದುಷ್ಟಃ ಅನ್ಯದೋಷೇ ರತಿಂ) (the wicked, a liking for others’ faults)
  • ದುರ್ವಾಗಪ್ರಿಯತಾಂ (दुर्वागप्रियतां, durvāgapriyatāṃ) = ಕೆಟ್ಟ ಮಾತಿನವನು ಅಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು (ದುರ್ವಾಕ್ ಅಪ್ರಿಯತಾಂ) (the foul-mouthed, disfavour)
  • ದುರೋದರವಶಃ (दुरोदरवशः, durodaravaśaḥ) = ಜೂಜಿನ ವಶನಾದವನು (one in the grip of dice)
  • ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಕಷ್ಟಂ ಮುಹುಃ (प्राप्नोति कष्टं मुहुः, prāpnoti kaṣṭaṃ muhuḥ) = ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕಷ್ಟ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ (gets trouble again and again)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಬೇಡುವವನಿಗೆ ಹಗುರತನ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮೇಲೇರಿದವನಿಗೆ ಪತನ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಕಾಮಾತುರನಿಗೆ ಕಳಂಕ ಬರುತ್ತದೆ. ಬಡವ ವಂಚನೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ. ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸಿನವನಿಗೆ ಕಳವಳ. ದೋಷಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದವನಿಗೆ ಸಂಶಯ. ಲೋಭಿಗೆ ಅಪಕೀರ್ತಿ. ಯುದ್ಧಾನುಭವ ಇಲ್ಲದವನಿಗೆ ಸೋಲು. ದುಷ್ಟನು ಇತರರ ದೋಷಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ತಾಳುತ್ತಾನೆ. ಕೆಟ್ಟ ಮಾತಿನವನಿಗೆ ಅಪ್ರಿಯತೆ. ಜೂಜಿನ ವಶನಾದವನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕಷ್ಟ ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

The petitioner meets lowering. The one who has risen in pride meets a fall. The one tormented by desire meets disgrace. The penniless meets cheating. The distracted meets distress. The one beset by faults meets doubt. The greedy meets ill fame. The one untried in battle meets defeat. The wicked takes a liking to others’ faults. The foul-mouthed meets disfavour. And he who is in the grip of dice gets trouble again and again.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಪದ್ಯದ ಕೊನೆಯ ಪದಗಳು ಎಲ್ಲ ಹನ್ನೊಂದಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಾವು ಓದಿದ್ದೇವೆ. ಅಂದರೆ ಕೊನೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಕಷ್ಟ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ದುಷ್ಟನ ಬಗೆಗಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಫಲ ಒಂದು ಕಷ್ಟವಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಬಗೆಯ ಸೆಳೆತ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದರ ಅರ್ಥ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಡಿಲ.

We have read the closing words as applying to all eleven, so that each ends with some trouble. For the wicked the outcome is a pull rather than a pain, so its sense is a little loose.

ಅಸಂಗರ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಮುದ್ರಣದ ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿ ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಸಂಗ ಕಂಡಿಲ್ಲದವನು ಎಂದು ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅನುಭವ ಇಲ್ಲದವನು ಸೋಲುತ್ತಾನೆ. ಅದನ್ನೇ ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಉನ್ಮನ ಎಂದರೆ ಸ್ಥಿಮಿತವಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸು, ಲಾಂಛನ ಎಂದರೆ ಕಳಂಕ, ದುರೋದರ ಎಂದರೆ ಜೂಜಿನ ಪಾಶ ಎಂದು ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.

For asangara the printed footnote gives one who has not met the occasion of battle, so the man with no battle experience is defeated. We follow that here. The footnotes also explain unmana as an unsteady mind, lanchana as disgrace, and durodara as dice.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 179. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 179. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಹೊಂದಿಸುವುದು ಸುಲಭ. ತಮಗೆ ಹೊಂದುವ ಒಂದೆರಡನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಕಷ್ಟ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತ. ಕ್ಲಿನಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದೇ ಸಲಹೆ ಕೊಡದೆ ಪ್ರತಿ ರೋಗಿಯ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನೋಡುವಂತೆ, ಇಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

It is easy to fit the list to others. It is harder, and more useful, to find the one or two that fit oneself. As in the clinic we look at each patient’s own habits, here one may look at one’s own nature.

ಇದೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿವರಣೆ, ಅಳತೆಗೋಲಲ್ಲ. ಬೇಡುವವನನ್ನು ಹಗುರ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಮಾತು ಪದ್ಯದ ಕಾಲದ್ದು. ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಕೇಳುವುದು ಇಂದು ಅವಮಾನವಲ್ಲ, ಅದು ವಿವೇಕ.

This is a general description, not a yardstick. Calling the petitioner light is the language of the verse’s time. Asking for help in hardship is no shame today, it is good sense.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ