ಒಂದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡದ್ದನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೊಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ನಾವು ಅಚ್ಚರಿ ಪಡುತ್ತೇವೆ. ಅದರ ಕಾರಣ ತಿಳಿಯುವುದು ಕಷ್ಟ.
ಈ ಪದ್ಯ ಕೃಷ್ಣನ ಬಗ್ಗೆ ಅಂಥ ಒಂದು ಚಿತ್ರ ಕೊಟ್ಟು, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ದೇವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅರಿಯುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ವಾಸಾಂಸಿ ವ್ರಜಚಾರಿವಾರಿಜದೃಶಾಂ ಹೃತ್ವಾ ಹಠಾದುಚ್ಚಕೈರ್ಯಃ ಪ್ರಾಗ್ಭೂರುಹಮಾರುರೋಹ ಸ ಪುನರ್ವಸ್ತ್ರಾಣಿ ವಿಸ್ತಾರಯನ್
ವ್ರೀಡಾಭಾರಮಪಾಚಕಾರ ಸಹಸಾ ಪಾಂಚಾಲಜಾಯಾಃ ಸ್ವಯಂ ಕೋ ಜಾನಾತಿ ಜನೋ ಜನಾರ್ದನಮನೋವೃತ್ತಿಃ ಕದಾ ಕೀದೃಶೀ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
वासांसि व्रजचारिवारिजदृशां हृत्वा हठादुच्चकैर्यः प्राग्भूरुहमारुरोह स पुनर्वस्त्राणि विस्तारयन्
व्रीडाभारमपाचकार सहसा पाञ्चालजायाः स्वयं को जानाति जनो जनार्दनमनोवृत्तिः कदा कीदृशी
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
vāsāṃsi vrajacārivārijadṛśāṃ hṛtvā haṭhāduccakairyaḥ prāgbhūruhamāruroha sa punarvastrāṇi vistārayan
vrīḍābhāramapācakāra sahasā pāñcālajāyāḥ svayaṃ ko jānāti jano janārdanamanovṛttiḥ kadā kīdṛśī
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ವಾಸಾಂಸಿ (वासांसि, vāsāṃsi) = ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು (the garments)
- ವ್ರಜಚಾರಿವಾರಿಜದೃಶಾಂ (व्रजचारिवारिजदृशां, vrajacārivārijadṛśāṃ) = ವ್ರಜದಲ್ಲಿ ತಿರುಗುವ ಕಮಲನೇತ್ರೆಯರ (ವ್ರಜಚಾರಿ ವಾರಿಜದೃಶಾಂ) (of the lotus-eyed women who roamed Vraja)
- ಹೃತ್ವಾ (हृत्वा, hṛtvā) = ಒಯ್ದು (having taken)
- ಹಠಾದುಚ್ಚಕೈರ್ಯಃ (हठादुच्चकैर्यः, haṭhāduccakairyaḥ) = ಹಠದಿಂದ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಜೋರಾಗಿ, ಯಾರು (ಹಠಾತ್ ಉಚ್ಚಕೈಃ ಯಃ) (boldly, up high or loudly, he who)
- ಪ್ರಾಗ್ಭೂರುಹಮಾರುರೋಹ (प्राग्भूरुहमारुरोह, prāgbhūruhamāruroha) = ಹಿಂದೆ ಮರವನ್ನು ಹತ್ತಿದನು (ಪ್ರಾಕ್ ಭೂರುಹಂ ಆರುರೋಹ) (once climbed a tree)
- ಸ ಪುನರ್ವಸ್ತ್ರಾಣಿ (स पुनर्वस्त्राणि, sa punarvastrāṇi) = ಅವನೇ ಮತ್ತೆ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು (ಸಃ ಪುನಃ ವಸ್ತ್ರಾಣಿ) (that same one, again, garments)
- ವಿಸ್ತಾರಯನ್ (विस्तारयन्, vistārayan) = ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತ, ಬೆಳೆಸುತ್ತ (spreading out)
- ವ್ರೀಡಾಭಾರಮಪಾಚಕಾರ (व्रीडाभारमपाचकार, vrīḍābhāramapācakāra) = ನಾಚಿಕೆಯ ಭಾರವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿದನು (ವ್ರೀಡಾಭಾರಂ ಅಪಾಚಕಾರ) (removed the burden of shame)
- ಸಹಸಾ (सहसा, sahasā) = ಥಟ್ಟನೆ (at once)
- ಪಾಂಚಾಲಜಾಯಾಃ (पाञ्चालजायाः, pāñcālajāyāḥ) = ಪಾಂಚಾಲಿಯ, ದ್ರೌಪದಿಯ (of the Panchala princess)
- ಸ್ವಯಂ (स्वयं, svayaṃ) = ತಾನೇ (himself)
- ಕೋ ಜಾನಾತಿ ಜನೋ (को जानाति जनो, ko jānāti jano) = ಯಾವ ಮನುಷ್ಯ ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ (what person knows)
- ಜನಾರ್ದನಮನೋವೃತ್ತಿಃ (जनार्दनमनोवृत्तिः, janārdanamanovṛttiḥ) = ಜನಾರ್ದನನ ಮನಸ್ಸಿನ ಒಲವು (the turn of Janardana’s mind)
- ಕದಾ ಕೀದೃಶೀ (कदा कीदृशी, kadā kīdṛśī) = ಯಾವಾಗ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ (when and of what sort)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ವ್ರಜದಲ್ಲಿ ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಮಲನೇತ್ರೆಯರ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಒಯ್ದು ಹಿಂದೆ ಮರ ಹತ್ತಿದವನೇ, ಮತ್ತೆ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತ ಪಾಂಚಾಲಿಯ ನಾಚಿಕೆಯ ಭಾರವನ್ನು ತಾನೇ ಥಟ್ಟನೆ ಹೋಗಲಾಡಿಸಿದನು. ಜನಾರ್ದನನ ಮನಸ್ಸಿನ ಒಲವು ಯಾವಾಗ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಗೊತ್ತು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
He who once took the garments of the lotus-eyed women who roamed Vraja and climbed a tree, that same one, spreading out garments again, himself lifted the burden of shame from the Panchala princess at once. Who among men knows when, and of what sort, the turn of Janardana’s mind will be?
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇದು ಎರಡು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕತೆಗಳ ಜೋಡಣೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಕೃಷ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯ ಹುಡುಗಿಯರ ವಸ್ತ್ರ ಒಯ್ದು ಮರ ಹತ್ತಿದ ತುಂಟಾಟದ ಕತೆ. ಎರಡನೆಯದು ಕೌರವರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಾನ ಕಾಪಾಡಿದ ಪ್ರಸಂಗ. ಕವಿ ಎರಡನ್ನೂ ಎದುರೆದುರು ಇಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.
The verse joins two well known tales. In the first Krishna carries off the garments of village girls and climbs a tree, a playful scene. In the second he saves Draupadi’s honour in the Kauravas’ hall. The poet sets the two side by side as a contrast.
ಹಠಾದುಚ್ಚಕೈಃ ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ನಾವು ಹಠದಿಂದ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಜೋರಾಗಿ ಎಂದೂ ಅರ್ಥ ಹೇಳಬಹುದು ಎಂದು ತೋರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಕವಿಯ ಉದ್ದೇಶ ಎಂದು ನಾವು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಮುದ್ರಣದ ಪಾಠದಂತೆ ಪುನರ್ವಸ್ತ್ರಾಣಿ ಎಂದು ಓದಿದ್ದೇವೆ.
For hathad uccakaih we have shown that it may mean boldly up high or loudly. We do not say with certainty which the poet meant. We read punar-vastrani as the print has it.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 179. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 179. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಪದ್ಯದ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ವಿನಯದ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ನಡೆ ಏಕೆ ಹೀಗೆ ಎಂದು ನಮಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಎಚ್ಚರ ಅದರಲ್ಲಿದೆ.
The closing question is a humble one. It carries the reminder that we do not always understand why another acts as he does.
ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯ ಅಥವಾ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯ ಒಂದು ನಡೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅವರ ಇಡೀ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವ ಆತುರ ಬೇಡ ಎಂದೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದು ದೇವರ ಬಗೆಗಿನ ಭಕ್ತಿಯ ಪದ್ಯ, ಮನುಷ್ಯರ ನಡತೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
One may also take it as a caution against judging a whole character from one act of a patient or a colleague. But this is a verse of devotion about God, and it does not apply directly to human conduct.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.


ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ